Cụ thể, Chính phủ Bỉ sẽ hỗ trợ Việt Nam triển khai xử lý các khu đất bị ô nhiễm dioxin, thành phần cực độc trong chất khai quang hóa học từng được sử dụng trên diện rộng trong chiến tranh. Phía Việt Nam đã chấp thuận cho liên danh giữa công ty Haemers Technologies và Quỹ đầu tư Aquitara Impact Fund thực hiện dự án, với kỳ vọng từng bước phục hồi môi trường và cải thiện đời sống người dân tại các vùng bị ảnh hưởng.
Nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất, hậu quả của chất độc da cam vẫn còn hiện hữu và nhiều người dân Việt Nam tiếp tục chịu ảnh hưởng nặng nề. Ô nhiễm dioxin trong đất không chỉ tác động trực tiếp đến sức khỏe con người mà còn làm suy giảm nghiêm trọng khả năng canh tác và phát triển kinh tế tại nhiều địa phương.
Dự án hợp tác lần này được đánh giá là chưa từng có tiền lệ khi lần đầu tiên một quỹ đầu tư nước ngoài nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ phía Nhà nước Việt Nam trong lĩnh vực xử lý hậu quả chiến tranh. Trọng tâm của dự án là ứng dụng công nghệ xử lý nhiệt tiên tiến do Haemers Technologies phát triển. Theo đó, đất nhiễm độc sẽ được nung ở nhiệt độ lên tới 1.200 độ C nhằm làm bay hơi các phân tử dioxin, sau đó các chất độc này được tiêu hủy hoàn toàn trong quá trình đốt. Sau xử lý, đất có thể được tái sử dụng an toàn, phục vụ sản xuất nông nghiệp và các mục tiêu phát triển khác.
Ông Jan Haemers - Giám đốc điều hành kiêm nhà sáng lập Haemers Technologies - cho biết đây là dự án dài hạn, có thể kéo dài qua nhiều thế hệ, với chi phí xử lý mỗi địa điểm lên tới hàng trăm triệu euro. Tuy nhiên, giá trị mang lại không chỉ dừng ở việc làm sạch môi trường, mà còn mở ra cơ hội phát triển mới cho các địa phương. Các khu vực sau khi được tẩy độc dự kiến sẽ được chuyển đổi thành các khu công nghiệp sinh thái bền vững, tạo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế lâu dài.
Bên cạnh đó, dự án cũng chú trọng yếu tố nhân văn khi dự kiến hỗ trợ xây dựng 150 cơ sở kinh doanh nhỏ cho các gia đình nạn nhân chất độc da cam tại vùng sâu, vùng xa. Cách tiếp cận này hướng tới mục tiêu kép: vừa phục hồi môi trường, vừa cải thiện sinh kế và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.
Ông Franc Bogovic, đồng sáng lập Quỹ Aquitara Impact Fund, nhận định dự án là minh chứng cho việc kết hợp hài hòa giữa công nghệ hiện đại, tư duy đầu tư sáng tạo và trách nhiệm xã hội. Việc biến những vùng đất ô nhiễm thành nguồn lực phát triển được coi là hướng đi bền vững, mang lại lợi ích cho cả cộng đồng và nhà đầu tư.
Thành công bước đầu của dự án cũng phản ánh nền tảng quan hệ ngoại giao tốt đẹp giữa Việt Nam và Bỉ vốn được thiết lập từ năm 1973. Quan hệ hợp tác song phương không ngừng được củng cố và phát triển trên nhiều lĩnh vực, từ kinh tế, thương mại, đến môi trường và phát triển bền vững.
Đáng chú ý, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Nhà vua Philippe và Hoàng hậu Mathilde vào cuối tháng 3 và đầu tháng 4 năm ngoái đã tạo thêm động lực thúc đẩy hợp tác song phương. Trong khuôn khổ chuyến thăm, Nhà vua và Hoàng hậu đã tới thăm Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh và gặp gỡ các nạn nhân chất độc da cam, qua đó thể hiện sự quan tâm sâu sắc tới những hậu quả chiến tranh mà Việt Nam vẫn đang nỗ lực khắc phục.
Trước đó, năm 2023, Hạ viện Bỉ thông qua nghị quyết công nhận các nạn nhân chất độc da cam tại Việt Nam, tạo tiền đề quan trọng cho các sáng kiến hợp tác cụ thể như dự án lần này. Với sự chung tay của cộng đồng quốc tế và quyết tâm của Chính phủ Việt Nam, dự án được kỳ vọng sẽ góp phần từng bước “hồi sinh” những vùng đất từng bị tàn phá, đồng thời mang lại tương lai tươi sáng hơn cho các thế hệ người dân Việt Nam.
