Từ ý thức đến kỷ luật số
Số hóa quy trình giúp thủ tục nhanh, minh bạch hơn. Nhưng mặt trái là thông tin cá nhân được lưu chuyển nhiều hơn qua hệ thống: từ tiếp nhận hồ sơ, tra cứu dữ liệu, trả kết quả đến liên thông giữa các nền tảng.
Khi dữ liệu “di chuyển”, rủi ro cũng tăng: rò rỉ từ thiết bị đầu cuối, lộ mật khẩu, truy cập vượt quyền, gửi nhầm tệp qua nền tảng chat, thậm chí bị cài mã độc từ email giả mạo. Nhiều vụ lừa đảo trực tuyến hiện nay nhằm thẳng vào điểm yếu là sự chủ quan và thiếu kỹ năng số của người dùng.
Đại tá Trần Viết Phương - Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an) nhấn mạnh: Cần tuyên truyền để cán bộ và người dân thực hiện đúng quy trình bảo đảm an toàn thông tin mạng, nâng cao cảnh giác, tránh truy cập đường link lạ và giảm thiểu rủi ro lừa đảo.
Phòng thủ từ gốc: thiết bị sạch, hệ thống chắc, người dùng đúng chuẩn
Phường Lào Cai đẩy mạnh bảo đảm an toàn thông tin bằng cách nâng cấp hạ tầng công nghệ, xây dựng "Sổ tay công dân số" và tuyên truyền thường xuyên các kỹ năng phòng tránh rủi ro trên môi trường mạng.
Phường Lào Cai đang triển khai bảo đảm máy tính của cán bộ hành chính công đều được cài phần mềm diệt virus có bản quyền, đồng thời sử dụng hệ thống thông tin đạt cấp độ an toàn mức độ 2, kết hợp cơ chế tường lửa để ngăn chặn nguy cơ rủi ro đối với dữ liệu, thông tin người dân trong quá trình thực hiện dịch vụ công trực tuyến.
Nhiều địa phương đang chuyển dần sang hướng phòng ngừa. Không dừng lại ở “chặn từ cổng”, phường Lào Cai còn nâng cao năng lực tự bảo vệ cho người dân. Thông qua “Sổ tay công dân số phường Lào Cai”, hướng dẫn nhận diện và phòng tránh nguy cơ rủi ro về thông tin, dữ liệu cá nhân khi hoạt động trên môi trường mạng.
Trên trang Zalo OA và Cổng thông tin điện tử của UBND phường Lào Cai, cán bộ công nghệ thông tin thường xuyên đăng bài khuyến cáo giúp người dân hình thành thói quen an toàn như: “3 nguyên tắc vàng ngăn chặn lừa đảo trực tuyến”, “10 kỹ năng phòng tránh lừa đảo trực tuyến”, áp dụng “quy tắc 6 không” trên không gian mạng.
Nậm Xé: Rõ người, rõ việc, rõ thời hạn để dữ liệu không bị “trôi”
Tại xã Nậm Xé, đồng chí Triệu Tòn Nhỉ - Phó Chủ tịch UBND xã cho biết, địa phương đang triển khai các giải pháp trọng tâm để bảo đảm an ninh thông tin khi sử dụng nền tảng số.
Trong đó, tăng cường quản lý và sử dụng công nghệ: áp dụng phần mềm quản lý hồ sơ, theo dõi tiến độ giải quyết thủ tục; khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia để tra cứu thông tin, rút ngắn thời gian xác minh.
Để kiểm soát và bảo mật dữ liệu, xã Nậm Xé đã xây dựng quy trình xử lý hồ sơ “rõ người, rõ việc, rõ thời hạn”, cập nhật trạng thái thường xuyên trên hệ thống một cửa để người dân theo dõi; đồng thời kiến nghị cấp trên nâng cấp hạ tầng mạng để bảo đảm an toàn thông tin.
Đồng thời, các cán bộ xã đều phải tuân thủ pháp luật hiện hành, ban hành quy chế nội bộ nghiêm cấm truy cập trái phép, khai thác, sử dụng, tiết lộ dữ liệu; phân công nhiệm vụ gắn trách nhiệm giải trình; tăng kiểm tra định kỳ/đột xuất; mở kênh tiếp nhận phản ánh của người dân về vi phạm quyền riêng tư.
Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận giám sát trên nền tảng dữ liệu số chuyển từ rà soát thủ công sang theo dõi dấu hiệu bất thường, vùng rủi ro để kịp thời xử lý. Khi lãnh đạo đồng hành bằng cơ chế kiểm soát, cán bộ sẽ có khung kỷ luật rõ ràng để làm việc đúng quy trình và an toàn.
Công nghệ có thể dựng tường lửa, mã hóa, phân quyền, giám sát nhưng lỗ hổng lớn nhất thường nằm ở thói quen con người. Khi mỗi cán bộ coi an toàn thông tin là làm đúng quy định, quy trình, mục đích thì hệ thống sẽ vận hành trơn tru và giữ vững niềm tin của người dân vào chính quyền số.
