Xã Yên Thành có địa bàn rộng, gồm 13 thôn với 7 dân tộc cùng sinh sống, đông nhất là người Dao chiếm 48,5% dân số, cùng với đó còn các dân tộc Tày, Nùng, Cao Lan...
Dù kinh tế - xã hội có bước chuyển biến tích cực và chịu ảnh hưởng của cơ chế thị trường cũng như sự phát triển của khoa học - công nghệ, nhưng người dân Yên Thành hiện đang giữ gìn nhiều nét văn hóa bản địa đặc sắc. Trong đó, có những làn điệu dân ca, dân vũ trong đồng bào các dân tộc thiểu số như: múa Còn, hát Khắp Coọi của đồng bào Tày; múa Xúc tép của người Cao Lan; múa Chuông của người Dao; đi Cà kheo, đẩy gậy, ném Còn và các trò chơi dân gian khác.
Vốn văn hóa truyền thống đang được địa phương truyền dạy cho thế hệ trẻ dưới nhiều hình thức, trong đó có việc đưa vào các trường phổ thông.
Ông Vũ Thiết Sơn - Phó Trưởng Phòng Văn hóa xã Yên Thành cho biết: “Xã đã chỉ đạo các trường học tích hợp, lồng ghép nội dung truyền dạy văn hóa dân tộc trong các môn học; tạo điều kiện cho học sinh tham gia các lễ hội, hoạt động văn hóa trên địa bàn; đồng thời tổ chức các giờ học trải nghiệm theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018 gắn với bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào”.
Được biết, trong giai đoạn vừa qua, các trường học trên địa bàn cơ bản đã đạt tiêu chí trường chuẩn quốc gia; phong trào xây dựng trường học hạnh phúc được đẩy mạnh, trong đó chú trọng các cuộc thi văn nghệ, thể thao trong các dịp lễ, tết, ngày kỷ niệm trong năm học.
Thực hiện sắp xếp trường, lớp học, năm học 2026 - 2027, xã Yên Thành còn 3 đơn vị là: Trường Mầm non Yên Thành, Trường Tiểu học và THCS Mỹ Gia, Trường Tiểu học và THCS Yên Thành. Tổng số học sinh toàn xã có trên 3.200 học sinh và trẻ mầm non, trong đó gần 90% là con em đồng bào dân tộc thiểu số.
Cùng với ổn định tổ chức bộ máy sau sắp xếp, triển khai kế hoạch năm học, các trường quan tâm gắn hoạt động dạy và học với trải nghiệm những nét văn hóa của đồng bào các dân tộc trên địa bàn.
Trường Tiểu học và THCS Mỹ Gia có trên 950 học sinh, là đơn vị điển hình trong gắn việc dạy và học với tuyên truyền giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Tại điểm chính, trường đã thành lập câu lạc bộ dân gian mời nghệ nhân địa phương đến truyền dạy, học sinh nòng cốt tiếp thu và hướng dẫn các bạn cùng lớp.
Thầy giáo Hà Mạnh Cường - Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Mỹ Gia cho biết: “Từ những năm học trước, chúng tôi đã làm tốt công tác phát huy bản sắc dân tộc trong nhà trường với việc thành lập câu lạc bộ văn hóa dân gian và có kế hoạch hoạt động ngay từ đầu năm học. Ở điểm trường chính, vào thứ Hai và thứ Năm hằng tuần, học sinh thống nhất mặc trang phục truyền thống của dân tộc mình; mỗi tuần 2 buổi, tổ chức múa Còn toàn trường vào hoạt động giữa giờ. Ngoài ra, trường tổ chức thi văn nghệ, thi các trò chơi dân gian như kéo co, đẩy gậy… tạo sự gắn kết cho học sinh”.
Học sinh tham gia các hoạt động trải nghiệm đều hào hứng và thêm yêu văn hóa dân tộc. Em Đặng Vũ Trần Đức, lớp 8A1, chia sẻ: “Được múa Còn cùng các bạn em thấy rất vui. Qua những giờ học tập, trải nghiệm theo nhóm, chúng em hiểu thêm nhiều điều thú vị về những nét văn hóa của dân tộc”.
Là học sinh dân tộc Nùng, em Nguyễn Thu Thảo, lớp 9A1, tham gia Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa từ khi vào lớp 6. Với Thảo, những hoạt động của câu lạc bộ mang lại nhiều trải nghiệm ý nghĩa. “Được mặc trang phục truyền thống của dân tộc đến lớp, cùng các bạn múa, hát em thấy rất vui và ý nghĩa.
Đặc biệt, qua các hoạt động giao lưu, chúng em có thêm cơ hội hiểu nhau, gắn kết với các bạn dân tộc thiểu số khác và cùng nhau học tập”, Thảo chia sẻ. Ngoài hoạt động trong trường, ở lớp, các em tham gia các lớp học nhạc cụ dân tộc, lớp dân ca, dân vũ do các nghệ nhân tổ chức ở địa phương.
Cùng với xây dựng cảnh quan trường lớp xanh, sạch, đẹp, các trường học trên địa bàn còn bố trí không gian trưng bày văn hóa ngay tại phòng học. Những bộ trang phục truyền thống của đồng bào các dân tộc Dao, Tày, Thái được sắp đặt ngăn nắp cùng rọ tôm, giỏ cá, đàn tính và một số công cụ lao động quen thuộc của người dân địa phương. Qua đó, học sinh có điều kiện thường xuyên quan sát, tìm hiểu và tiếp cận với những giá trị văn hóa gần gũi ngay trong môi trường học tập hằng ngày.
“Năm học 2026 - 2027, nhà trường tiếp tục nhân rộng mô hình mặc trang phục dân tộc vào hai ngày trong tuần, đồng thời đưa múa Còn vào hoạt động giữa giờ tại hai điểm trường mới sắp xếp. Những hoạt động này nhận được sự đồng tình, ủng hộ của Nhân dân, qua đó, góp phần tạo môi trường học tập gắn với gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc”, thầy giáo Hà Mạnh Cường cho biết.
Các trường học ở xã Yên Thành giáo dục cho học sinh ý thức giữ gìn bản sắc của dân tộc đã góp phần hình thành môi trường giáo dục lành mạnh, an toàn và bầu không khí thân thiện để phát triển năng khiếu và kỹ năng; tạo động lực cho học sinh vươn lên, tiếp tục đẩy mạnh các phong trào thi đua, tạo chuyển biến trong hoạt động nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường và bảo tồn, phát huy bản sắc dân tộc ở địa phương.
