Vào một ngày áp tết năm 2008, vụ án kinh hoàng giết người, cướp tài sản xảy ra tại Cửa hàng Vàng bạc Phú Quý, thuộc tổ 36B, phường Hồng Hà, thành phố Yên Bái. Nạn nhân là ông Nguyễn Quang Trung, sinh năm 1951, sống độc thân. Sau khi cướp đi mạng sống của ông Trung, kẻ thủ ác đã đập vỡ hai tủ kính của quầy hàng, lấy đi một số đồ trang sức bằng vàng.
Trước tính chất đặc biệt nghiêm trọng của vụ án, vào thời điểm đó, Ban Giám đốc Công an tỉnh đã chỉ đạo Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh thành lập Hội đồng khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi và tiến hành các hoạt động điều tra. Kết quả khám nghiệm tử thi xác định ông Trung chết do 3 vết thương ở vùng phía sau đầu, làm vỡ hộp sọ.
Căn cứ vào hậu quả đặc biệt nghiêm trọng và phức tạp của vụ án, với quyết tâm phải tìm ra thủ phạm, các cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh Yên Bái đã phối hợp với Viện Khoa học hình sự và Cục Hồ sơ nghiệp vụ, Bộ Công an tập trung điều tra bằng các biện pháp nghiệp vụ cao nhất để truy tìm, truy xét và sau hơn 11 năm 4 tháng, chân dung đối tượng nghi vấn dần hiện rõ.
Đối tượng là Phạm Văn Dương, sinh năm 1985, trú tại thôn Phạm, xã Phú Châu, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình. Căn cứ kết quả điều tra xác minh, Công an tỉnh Yên Bái đã phối hợp với Công an tỉnh Thái Bình áp giải và triệu tập đối tượng để làm rõ hành vi phạm tội. Từng nhiều lần ra tù, vào tội nên Dương có thủ đoạn tinh vi để đối phó với sự phát hiện của cơ quan công an.
Đối tượng thường quanh co, chối cãi, không khai nhận hành vi phạm tội của mình. Tuy nhiên, bằng các biện pháp nghiệp vụ và trước các tài liệu, chứng cứ khoa học thu thập được, Dương đã phải khai nhận hành vi giết người, cướp tài sản tại Cửa hàng Vàng bạc Phú Quý, thuộc tổ 36B, phường Hồng Hà, thành phố Yên Bái. Đây chỉ là 1 vụ án điển hình mà lực lượng KTHS, Công an tỉnh đã đóng góp công sức hết sức quan trọng để điều tra, làm rõ. Vụ án đã thể hiện được tinh thần cũng như trí tuệ, khoa học, bản lĩnh nghiệp vụ của đội ngũ CBCS Phòng KTHS, Công an tỉnh.
Là lực lượng thường xuất hiện sớm nhất tại hiện trường mỗi khi xảy ra các vụ việc hay những vụ án nghiêm trọng, trong những năm qua, bất kể ngày nắng hay mưa, đông hay hè, đêm tối hay tờ mờ sáng, mỗi khi có chuyên án hoặc yêu cầu giám định đột xuất là cả Phòng KTHS, Công an tỉnh, từ lãnh đạo đến CBCS đều lập tức vào cuộc. Họ chính là những chiến sĩ hy sinh thầm lặng trong hành trình phá án, đã góp sức điều tra làm rõ hàng nghìn vụ việc, "giải mã” thành công nhiều vụ án, trong đó có những vụ việc tưởng chừng như rơi vào ngõ cụt, bế tắc.
Đơn cử như vụ việc xảy ra vào tháng 3 năm 2023, khi nhận được trưng cầu của Công an thị xã Nghĩa Lộ giám định cơ học vụ tai nạn giao thông xảy ra trên địa bàn xã Nghĩa Lợi. Theo nội dung ban đầu cơ quan điều tra cung cấp, khoảng 20 giờ 15 phút, ngày 1/3/2023 tại Km201+50, quốc lộ 32 thuộc bản Sang Thái, xã Nghĩa Lợi, thị xã Nghĩa Lộ xảy ra vụ tai nạn giao thông giữa xe mô tô mang biển số 21K1-263.70 do Bùi Hồng Lực, sinh năm 2000 điều khiển với xe đạp do bà Nông Thị Khanh, sinh năm 1972 điều khiển. Hậu quả bà Khanh bị thương nặng phải đưa đi cấp cứu, còn xe mô tô bỏ chạy và không thừa nhận việc có xảy ra va chạm với xe đạp.
Quá trình khám nghiệm, Công an thị xã Nghĩa Lộ thu được 2 mảnh vỡ nhựa màu trắng và gửi Phòng KTHS, Công an tỉnh Yên Bái giám định. Qua thực hiện công tác nghiệp vụ và nghiên cứu mẫu vật, tài liệu, Phòng KTHS, Công an tỉnh đã xác định được chiều hướng và vị trí va chạm đầu tiên của 2 xe thuộc phần đường nào và 2 mảnh vỡ nhựa trắng thu tại hiện trường là gãy, vỡ ra từ yếm chắn gió bên phải của xe mô tô biển kiểm soát 21K1-263.70 nghi vấn. Kết luận giám định của Phòng KTHS, Công an tỉnh Yên Bái đã trở thành căn cứ quan trọng để Công an thị xã Nghĩa Lộ giải quyết vụ việc được nhanh chóng, kịp thời, chính xác.
Không chỉ là những người có kiến thức, chuyên môn, nghiệp vụ trong công việc, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, đội ngũ CBCS Phòng KTHS, Công an tỉnh còn là những người có "tinh thần thép” bởi thường xuyên phải đối mặt, làm việc trong môi trường độc hại, tiếp xúc trực tiếp với tử thi, các nguồn bệnh truyền nhiễm như: viêm gan, HIV, lao…
Thượng tá Lê Vũ Long - Trưởng phòng KTHS, Công an tỉnh nhận định: "Công tác khám nghiệm tử thi không chỉ đơn thuần là xác định nguyên nhân chết, thời gian chết mà còn nhận định, đánh giá đúng hung khí gây án, chiều hướng tấn công của đối tượng và số lượng đối tượng gây án. Kết quả công tác khám nghiệm tử thi, khám nghiệm hiện trường sẽ giúp ích rất nhiều cho cơ quan điều tra truy bắt được đối tượng án. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, nếu như công tác khám nghiệm hiện trường đòi hỏi sự khẩn trương và óc phán đoán nhạy bén thì công tác giám định đòi hỏi sự tỉ mỉ, thận trọng, chính xác, nhất là đối với những vụ án liên quan đến ma túy”.
Cán bộ Phòng Kỹ thuật hình sự, Công an tỉnh Yên Bái thực hiện giám định cơ học.
Thời gian qua, với tinh thần làm việc khẩn trương, nghiêm túc, trách nhiệm, Phòng KTHS, Công an tỉnh đã luôn thực hiện nghiêm những chỉ đạo của Viện Khoa học hình sự, Bộ Công an và Ban Giám đốc Công an tỉnh.
Cùng với việc chủ động, tích cực phối hợp với Viện Khoa học hình sự thực hiện khám nghiệm hiện trường những vụ án đặc biệt nghiêm trọng được dư luận quan tâm; thường xuyên trao đổi với giám định viên của Viện Khoa học hình sự khi tiến hành thu mẫu giám định phức tạp, đơn vị còn kịp thời chỉ đạo, hướng dẫn lực lượng công an cấp huyện trong công tác khám nghiệm hiện trường, thu thập dấu vết phục vụ giám định.
Năm 2023, lực lượng KTHS toàn tỉnh đã tham gia khám nghiệm hiện trường 376 vụ, giám định 671 vụ với 2.868 yêu cầu và 87 yêu cầu áp dụng biện pháp kỹ thuật phòng chống tội phạm; trong 6 tháng đầu năm 2024, đã tham gia khám nghiệm hiện trường, giám định, áp dụng biện pháp kỹ thuật phòng, chống tội phạm đối với 618 vụ.
Qua đó, phát hiện, thu lượm và đánh giá dấu vết, vật chứng, cung cấp những bằng chứng quan trọng giúp cơ quan chức năng điều tra, xử lý tội phạm nhanh chóng, chính xác kịp thời không để xảy ra oan sai, bỏ lọt tội phạm, góp phần giữ vững an ninh trật tự, mang lại cuộc sống bình yên, hạnh phúc cho nhân dân.
Phát huy những kết quả đạt được, đồng thời đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, thời gian tới, cùng với tăng cường hiện đại hóa công tác KTHS và pháp y; chủ động lực lượng, phương tiện sẵn sàng tham gia khám nghiệm hiện trường, giám định KTHS và pháp y, áp dụng biện pháp kỹ thuật phòng chống tội phạm, đội ngũ CBCS Phòng KTHS, Công an tỉnh Yên Bái sẽ tiếp tục nêu cao tinh thần trách nhiệm, tận tâm, tận tụy với công việc. Đồng thời, tiếp tục thực hiện có hiệu quả việc học tập và làm theo tấm gương, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; sống và làm việc xứng đáng với 6 điều Bác Hồ dạy Công an nhân dân và thực hiện tốt phương châm "Vì nước quên thân, vì dân phục vụ”, "Lúc dân cần, lúc dân khó, có công an”.
Hồng Oanh - Thành Nam
