Nhắc tới Y Tý, người ta thường nhớ về những nếp nhà trình tường cổ kính nép mình trong mây. Thế nhưng, mảnh đất miền biên viễn ấy đang vươn ra thế giới bằng một nhịp đập rộn rã và tươi trẻ hơn bao giờ hết. Với góc nhìn tươi trẻ và tư duy công nghệ, những người con Gen Z của đồng bào Hà Nhì nơi đây đang trở thành những "sứ giả số", đưa nét đẹp quê hương vươn xa.
Những ngày này, trên các triền núi Y Tý, người dân đang bước vào mùa thu hoạch củ hoàng sin cô - loại cây phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng vùng cao và mang lại nguồn thu nhập cho nhiều hộ dân.
Có những nơi người ta tìm đến để ngắm mùa lúa chín, săn “biển mây” hay chinh phục một đỉnh núi. Nhưng cũng có những nơi, sau khi cảnh sắc đã qua khỏi tầm mắt, điều còn ở lại trong ký ức lại là một nếp nhà, một bữa cơm, một chén trà hay câu chuyện của người địa phương. Y Tý đang từng bước tạo nên sức hút riêng như thế - từ chính những giá trị đã được vun bồi qua bao thế hệ.
Chiều 6/10, lãnh đạo UBND tỉnh đã làm việc với Sở Xây dựng về tình hình triển khai thực hiện các nhiệm vụ chính trị trọng tâm ngành xây dựng trong quý IV năm 2026 và Quy hoạch chung xã Y Tý.
Tuyến đường dài khoảng 4 km nối từ Tỉnh lộ 156 lên thôn Ngải Thầu Thượng cũ, nay là thôn Ngải Thầu, xã Y Tý - nơi cao nhất Việt Nam hiện xuống cấp nghiêm trọng. Hạ tầng yếu kém không chỉ khiến việc đi lại của người dân khó khăn, mà còn cản bước du khách đến với một trong những “thiên đường săn mây” ở xã Y Tý.
Với người dân vùng cao Y Tý, trâu, bò, ngựa không chỉ là vật nuôi mà còn là tài sản quan trọng của mỗi gia đình. Khi mùa đông đang đến gần, việc chủ động nguồn thức ăn, phòng chống rét cho đàn gia súc được người dân triển khai từ tháng 9 dương lịch.
Y Tý là xã vùng cao biên giới của tỉnh Lào Cai. Cả xã có 10 thôn (1.900 hộ với hơn 10.500 nhân khẩu) thì có 8 thôn thuộc diện đặc biệt khó khăn, chủ yếu là đồng bào Mông, Hà Nhì, Dao; 5/10 thôn thuộc địa bàn biên giới.
Từ trên cao nhìn xuống, thôn Phìn Chải, xã Y Tý chênh vênh trên sườn núi, xung quanh được bao phủ bởi những triền ruộng bậc thang tầng tầng, lớp lớp như nấc thang lên tận trời xanh. Chỉ cách đây 2 năm, người dân Phìn Chải còn chịu bao đau thương do cơn bão số 3 gây ra vào tháng 9/2024. Vậy nhưng, hồi sinh sau bão, đến nay, cuộc sống của người dân đã có nhiều đổi thay, Phìn Chải đang trở thành điểm du lịch hấp dẫn du khách đến tham quan.
Lễ hội mùa Thu “Y Tý - Sức hút đại ngàn” năm 2026 sẽ khai mạc lúc 7 giờ 30 phút ngày 12/9 với chuỗi hoạt động văn hóa, thể thao, trải nghiệm hấp dẫn.
Tuyến đường Trịnh Tường - Y Tý hiện có nhiều đoạn xuống cấp, việc đi lại, vận chuyển hàng hóa của người dân gặp khó khăn. Dự án nâng cấp tuyến đường mới công bố đang được chính quyền và người dân hai xã vùng cao, biên giới mong đợi, với kỳ vọng tăng cường kết nối, mở thêm cơ hội phát triển nông nghiệp, du lịch.
Ngày 6/9, hơn 100 vận động viên đã hoàn thành Giải chạy “Y Tý mùa vàng Marathon 2026”. Không chỉ thử sức ở các cự ly 10 km, 21 km và 42 km, các vận động viên còn được trải nghiệm những cung đường đi qua ruộng bậc thang đang vào vụ chín, bản làng và cảnh sắc đặc trưng của vùng cao Y Tý.
Những ngày này, 980 học sinh Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Y Tý đã có mặt tại ngôi trường mới. Sau những bỡ ngỡ ban đầu, các em đang dần làm quen với lớp học, khu nội trú và nề nếp sinh hoạt. Thầy và trò nhà trường cũng đang hoàn tất những phần việc cuối cùng, sẵn sàng cho lễ khai giảng năm học 2026 - 2027.
Dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9, Y Tý bước vào thời điểm đẹp nhất trong năm. Những thửa ruộng bậc thang trên các sườn núi đang vào mùa lúa chín, trải sắc vàng óng giữa không gian núi rừng biên giới. Nổi bật trong bức tranh ấy là cung đường hình chữ "S", thu hút đông đảo du khách đến tham quan, chụp ảnh và trải nghiệm.
Cách đây 81 năm, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhân dân ta đã làm nên thắng lợi vĩ đại của Cách mạng tháng Tám và khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do cho dân tộc. Thành quả thiêng liêng ấy hôm nay vẫn đang được các thế hệ người Việt Nam gìn giữ, vun đắp bằng trách nhiệm và lòng yêu nước trên mọi miền Tổ quốc.
Dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 năm nay, thiên đường mây Y Tý ghi nhận lượng khách tăng vọt với hàng nghìn lượt người ghé thăm mỗi ngày. Nhờ hạ tầng giao thông cải thiện cùng kỳ nghỉ kéo dài, nên thời gian du khách lưu trú lâu hơn. Đến ngày nghỉ lễ thứ 3, tất cả các cơ sở lưu trú trên địa bàn Y Tý đều đã kín chỗ.
Ở những bản làng vùng cao biên giới, một ngôi trường khang trang không chỉ là nơi gieo chữ mà còn là điểm tựa để trẻ em nuôi dưỡng ước mơ. Sau nhiều năm xuống cấp, 6 điểm trường tại 3 xã Trịnh Tường, Y Tý và Pha Long đã được xây dựng mới với tổng kinh phí hơn 13,7 tỷ đồng. Năm học 2026 - 2027, tiếng cười trẻ thơ lại vang lên trong những phòng học mới, sạch đẹp, an toàn hơn.
Sau những mô hình trồng thử nghiệm đầu tiên, cây nho sữa đang được mở rộng tại Y Tý. Việc ứng dụng khoa học kĩ thuật đã đem lại hiệu quả rõ rệt, đây cũng là cơ sở để địa phương tiếp tục nhân rộng, tạo sinh kế mới cho bà con vùng cao phát triển kinh tế và ổn định cuộc sống.
Ngày 21/8, Tổ công tác của UBND tỉnh do đồng chí Phan Trung Bá - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh làm Tổ trưởng đã kiểm tra tiến độ xây dựng Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Y Tý và Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS A Mú Sung.
Trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam, người Hà Nhì đen ở vùng cao Y Tý có bản sắc văn hóa độc đáo, từ kiến trúc nhà đất, trang phục đến ẩm thực. Trước nguy cơ nhiều món ăn truyền thống dần mai một, những người trẻ Hà Nhì đang nỗ lực gìn giữ, khôi phục và đưa ẩm thực dân tộc trở thành sản phẩm hấp dẫn du khách.
Nằm giữa biển mây ở độ cao hơn 2.000m, Choản Thèn, xã Y Tý, tỉnh Lào Cai hội tụ cảnh quan nguyên sơ, văn hóa Hà Nhì đặc sắc và mô hình du lịch cộng đồng đang hình thành, mở ra triển vọng trở thành điểm đến trọng điểm của vùng Tây Bắc.
