Thỏa thuận đổ vỡ, chiến sự tái diễn ác liệt
Theo truyền thông phương Tây ngày 9/7, căng thẳng bùng phát khi lực lượng Iran nổ súng vào các tàu đi qua eo biển Hormuz mà không có sự chấp thuận của nước này. Ngay sau đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn ký hồi tháng trước đã "chấm dứt" và phát lệnh tiến hành các cuộc tấn công mới vào tối 8/7, do không hài lòng với việc tự do hàng hải tại Hormuz chưa được khôi phục và việc Iran tiếp tục tấn công tàu thuyền khi ông tham dự Hội nghị thượng đỉnh NATO.
Trong hai ngày 8 và 9/7, lực lượng Mỹ đã không kích vào 5 tỉnh của Iran, khiến 14 người thiệt mạng và 78 người bị thương. Trước đó, truyền thông Iran cũng xác nhận 8 binh sĩ tử trận trong ngày 8/7. Đây là thương vong nghiêm trọng nhất kể từ khi hai bên ký thỏa thuận sơ bộ kết thúc chiến tranh hôm 17/6.
Đáp trả các động thái trên, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã dồn dập tập kích bằng tên lửa và máy bay không người lái vào các căn cứ quân sự của Mỹ tại Ba-ranh và Cô-oét. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf khẳng định eo biển Hormuz sẽ chỉ được mở trở lại theo sự sắp đặt của Tehran. Đồng thời, Bộ Ngoại giao Iran cảnh báo các đồng minh cho Mỹ sử dụng lãnh thổ, căn cứ để tấn công Iran sẽ phải gánh chịu hậu quả nghiêm trọng.
Tâm điểm chiến lược eo biển Hormuz
Đối với Iran, eo biển Hormuz là đòn bẩy cốt lõi. Sau khi cuộc tấn công ngày 28/2 của Mỹ và Israel khiến lãnh tụ tối cao cùng nhiều quan chức cấp cao thiệt mạng, Iran đã đóng cửa tuyến đường thủy này. Việc phong tỏa gây gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu lớn nhất lịch sử, buộc Mỹ phải ngồi vào bàn đàm phán. Dù biên bản ghi nhớ tạm thời quy định Iran bảo đảm an toàn cho tàu thương mại không thu phí trong 60 ngày, phía Iran diễn giải điều này đồng nghĩa với việc Mỹ công nhận quyền quản lý tuyến đường của họ - một quan điểm bị Mỹ và các nước Vùng Vịnh bác bỏ.
Hiện tại, giới lãnh đạo Iran kiên quyết không nhượng bộ về Hormuz do mất lòng tin sau khi ông Trump rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2018 và tái phát động chiến tranh trong năm nay. Iran cũng từ chối khởi động lại đàm phán hạt nhân cho đến khi Mỹ chấp nhận để họ toàn quyền quản lý eo biển này.
Phản ứng quốc tế và thế gọng kìm quân sự
Trước tình hình vòng lặp tấn công ngày càng ác liệt, Mỹ hiện đã triển khai áp sát Biển Arab và khu vực tổng cộng 24 tàu chiến, bao gồm các nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln, USS George H.W. Bush, Nhóm sẵn sàng đổ bộ USS Boxer cùng 4 tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, quy tụ khoảng 20.000 thủy thủ và binh sĩ.
Trước nguy cơ bùng phát xung đột toàn diện đe dọa an ninh và kinh tế toàn cầu, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres bày tỏ sự lo ngại sâu sắc. Đại diện Liên hợp quốc khẩn thiết kêu gọi cả Mỹ và Iran kiềm chế tối đa, lập tức hạ nhiệt căng thẳng và giải quyết các khủng hoảng tồn đọng bằng con đường ngoại giao.
