Việt Nam đặt mục tiêu năm 2030 vào top 40 thế giới về chỉ số đổi mới sáng tạo

Báo cáo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (Global Innovation Index - GII) năm 2025 của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) vừa công bố cho thấy, Việt Nam có nhiều chỉ số có sự tăng trưởng.

Theo đó, Việt Nam xếp hạng 44/139 quốc gia và nền kinh tế, mặc dù duy trì cùng thứ hạng so với năm 2024 song đây vẫn là kết quả xếp hạng tốt.

Việc Việt Nam duy trì và giữ được thứ hạng tốt trên bảng xếp hạng cho thấy định hướng phát triển dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Đảng và Chính phủ là đúng đắn.

Ông Phạm Đình Nguyên, Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết việc Bộ Chính trị ban hành các Nghị quyết quan trọng như Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân... cùng với Luật Khoa học Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025, Nghị quyết số 193/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, được kỳ vọng sẽ tạo động lực cho những phát triển đột phá về về khoa học và công nghệ.

Qua đó có thể giúp Việt Nam tiếp tục giữ được thứ hạng trong các năm tiếp theo và nếu làm tốt, đồng bộ Việt Nam sẽ có bước tiến cao hơn thứ hạng hiện nay để hướng đến mục tiêu vào năm 2030, chỉ số GII của Việt Nam thuộc nhóm 40 quốc gia hàng đầu thế giới đúng như mục tiêu của Chiến lược Phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đã đặt ra đến năm 2030.

Để hiện thực hóa kỳ vọng chỉ số GII của Việt Nam thuộc nhóm 40 quốc gia hàng đầu thế giới, ông Phạm Đình Nguyên cho rằng vấn đề cốt lõi hiện nay là Việt Nam phải nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo nội sinh, đặc biệt ở ba trụ cột gồm thể chế-nguồn nhân lực-hạ tầng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đồng thời, cần tiếp tục ổn định và gia tăng tính hiệu quả của chính sách với việc Việt Nam cần tiếp tục duy trì ưu đãi cho đổi mới sáng tạo, bảo hộ sở hữu trí tuệ, tăng cường quyền sở hữu trí tuệ và thương mại hóa tài sản trí tuệ, đặc biệt, chuyển hóa nhanh các tài sản trí tuệ, tri thức, kết quả nghiên cứu thành giá trị kinh tế thông qua đổi mới sáng tạo, cải thiện môi trường kinh doanh, rút ngắn thủ tục, tăng tính minh bạch, lấy doanh nghiệp làm trung tâm của đổi mới sáng tạo.

Ông Phạm Đình Nguyên cũng cho rằng phải tăng cường đầu tư cho nghiên cứu - phát triển và đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp; khuyến khích khu vực tư nhân, nhất là các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Cùng với đó, tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút và trọng dụng nhân tài, kết hợp với việc hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo, phòng thí nghiệm trọng điểm, khu công nghệ cao tại các vùng kinh tế trọng điểm để tạo nền tảng vững chắc cho sự bứt phá.

Ngoài ra, Việt Nam cần quan tâm và đầu tư phát triển thương hiệu, chú trọng đến việc gia tăng số lượng và chất lượng các sản phẩm, dịch vụ trí tuệ mang thương hiệu Việt, không chỉ sản xuất theo hợp đồng, gia công, mà phát triển các thương hiệu sáng tạo, thiết kế sản phẩm sáng tạo dựa vào tri thức bản địa, phát triển công nghiệp sáng tạo, thúc đẩy thị trường khoa học và công nghệ.

Ông Lê Ngọc Trí, Giám đốc điều hành Công ty cổ phần EM&AI (công ty chuyên về giải pháp công nghệ, đặc biệt chú trọng phát triển AI hội thoại trong hệ thống hành chính công) nêu đề xuất, để có thể cải thiện thứ hạng và tăng chỉ số đổi mới sáng tạo trong giai đoạn tiếp theo, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, phát triển cơ sở hạ tầng, tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy nguồn nhân lực đổi mới sáng tạo, đặc biệt chú trọng hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đẩy mạnh nghiên cứu và triển khai để nâng cao trình độ phát triển của doanh nghiệp.

Đối với doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp công nghệ - doanh nghiệp tiên phong góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo, Nhà nước cần tạo những chính sách đặc thù, đột phá để hỗ trợ doanh nghiệp như hỗ trợ cơ sở vật chất, tăng tỉ trọng hỗ trợ nghiên cứu và triển khai, miễn phí không gian làm việc, kết nối chuyên gia...

Ngoài ra, Nhà nước cần hỗ trợ về tài chính, thuế, pháp lý cũng như tạo môi trường thử nghiệm có kiểm soát cho các dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo để góp phần thúc đẩy nguồn lực và nâng cao trình độ đổi mới sáng tạo của Việt Nam góp phần hiện thực hóa kỳ vọng chỉ số GII của Việt Nam thuộc nhóm 40 quốc gia hàng đầu thế giới theo mục tiêu Chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2030.

Việt Nam cùng với Ấn Độ là 2 quốc gia giữ kỷ lục có thành tích vượt trội so với mức độ phát triển trong 15 năm liên tiếp. Ở khu vực Đông Nam Á, xếp hạng GII của Việt Nam năm 2025 đã vượt Thái Lan, đứng thứ 3 sau Singapore và Malaysia.

Tuy nhiên, xếp hạng GII của Việt Nam trong một số năm gần đây có dấu hiệu chững lại bởi vai trò và đóng góp của đổi mới sáng tạo chưa tương ứng với mức độ phát triển quốc gia cũng như xu hướng chung của thế giới.

Vì vậy, Việt Nam cần nỗ lực mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn trong triển khai các định hướng chiến lược, đột phá về phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhất là trong bối cảnh các quốc gia trong khu vực đều gia tăng đầu tư và cải cách để cải thiện xếp hạng GII, tạo sức ép cạnh tranh ngày càng lớn.