Bộ Y tế khẳng định chính sách không nhằm khuyến khích các gia đình lựa chọn sinh con gái, mức hỗ trợ sẽ do địa phương căn cứ điều kiện thực tế quyết định.
Giảm định kiến giới, nâng cao vị thế trẻ em gái
Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư số 01/2021/TT-BYT hướng dẫn một số nội dung để địa phương ban hành chính sách khen thưởng, hỗ trợ đối với tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số.
Một trong những nội dung được quan tâm là đề xuất các địa phương ban hành chính sách khen thưởng, hỗ trợ gia đình có ít nhất 2 con gái dưới 16 tuổi, đáp ứng các tiêu chí như nuôi con khỏe, dạy con ngoan, học giỏi hoặc thành đạt.
Chia sẻ về nội dung này, ông Lê Thanh Dũng, Cục trưởng Cục Dân số (Bộ Y tế) cho biết, chính sách hỗ trợ gia đình sinh con một bề là gái không phải nội dung mới. Chính sách này đã được quy định tại Thông tư số 01/2021/TT-BYT, làm cơ sở để các địa phương xây dựng nghị quyết và tổ chức thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế.
Điểm mới của dự thảo lần này là xác định cụ thể hơn đối tượng được xem xét hỗ trợ. Thay vì quy định chung là gia đình sinh con một bề là gái, dự thảo chuyển sang xác định đối tượng là gia đình có ít nhất 2 con gái dưới 16 tuổi, phù hợp với quy định về độ tuổi trẻ em tại Luật Trẻ em.
Theo ông Lê Thanh Dũng, việc điều chỉnh này nhằm làm rõ nhóm đối tượng thụ hưởng chính sách, không làm thay đổi mục tiêu của chính sách đã được triển khai từ năm 2021.
Lý giải về đề xuất, Cục trưởng Cục Dân số nhấn mạnh, chính sách không nhằm khuyến khích các gia đình lựa chọn sinh con gái. Việc một gia đình có 2 con gái không đồng nghĩa với việc gia đình đó không có con trai; số con trong mỗi gia đình vẫn do gia đình quyết định.
Mục tiêu trọng tâm là giảm định kiến trọng nam hơn nữ, nâng cao vị thế của trẻ em gái, qua đó góp phần kiểm soát tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, từng bước đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên.
Đề xuất cũng nhằm thực hiện Kết luận số 149-KL/TW ngày 10/4/2025 của Bộ Chính trị, trong đó đặt ra yêu cầu nghiên cứu cơ chế, chính sách duy trì mức sinh thay thế và thu hẹp tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh.
Hiện Bộ Y tế tiếp tục lấy ý kiến các địa phương, chuyên gia, nhà khoa học đối với các nội dung của dự thảo, nhằm hoàn thiện hướng dẫn phù hợp với điều kiện kinh tế-xã hội và thực tiễn triển khai chính sách dân số.
Địa phương quyết định hình thức, mức hỗ trợ
Về hình thức triển khai, dự thảo không quy định một mức hỗ trợ thống nhất áp dụng trên cả nước. Các địa phương căn cứ điều kiện kinh tế-xã hội và khả năng cân đối ngân sách để quyết định hình thức, mức hỗ trợ phù hợp.
Các hình thức có thể gồm hỗ trợ bằng tiền, hỗ trợ mua bảo hiểm y tế học sinh, sữa học đường, tôn vinh, biểu dương hoặc các hình thức hỗ trợ khác theo điều kiện thực tế.
Theo ông Lê Thanh Dũng, một số địa phương đã triển khai hỗ trợ bằng tiền đối với gia đình sinh con một bề là gái. Tuy nhiên, mức hỗ trợ giữa các địa phương có thể khác nhau, tùy thuộc nguồn lực và khả năng ngân sách.
Cục trưởng Cục Dân số cho rằng không thể quy định một mức hỗ trợ cứng áp dụng đồng loạt, bởi điều kiện kinh tế và khả năng ngân sách của mỗi địa phương không giống nhau. Những địa phương có điều kiện có thể bố trí mức hỗ trợ cao hơn, trong khi các địa phương còn khó khăn sẽ cân đối nguồn lực để triển khai phù hợp.
Việc thiết kế chính sách cần bảo đảm hướng đúng tới nhóm đối tượng mà chính sách muốn tác động, đồng thời gắn với mục tiêu dân số trong từng giai đoạn.
Dự thảo thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư số 01/2021/TT-BYT hiện đang trong quá trình lấy ý kiến, hoàn thiện trước khi ban hành.
