Việc trẻ em dùng mạng xã hội, chơi game online, xem video, tham gia nhóm chat, tải ứng dụng hoặc mua vật phẩm trong game không còn là chuyện hiếm trong mỗi gia đình. Nhiều em có điện thoại riêng từ sớm, dùng tài khoản tự tạo, khai sai tuổi hoặc đăng nhập bằng tài khoản của cha mẹ mà người lớn không kiểm tra thường xuyên.
Từ ngày 01/7/2026, khi Luật An ninh mạng 2025 chính thức có hiệu lực, trách nhiệm của cha mẹ, người giám hộ và các nền tảng số được quy định rõ hơn. Với phụ huynh, điểm quan trọng nhất cần nhớ là: trẻ em dưới 16 tuổi không nên tự ý tạo, quản lý và sử dụng các tài khoản mạng như người trưởng thành. Cha mẹ cần là người đăng ký, giám sát nội dung, kiểm soát quyền riêng tư và quản lý các khoản thanh toán phát sinh.
Quy định mới từ 01/7
Luật An ninh mạng 2025 dành một điều quy định về phòng, chống xâm hại trẻ em trên không gian mạng. Theo đó, trẻ em có quyền được tiếp cận thông tin, vui chơi, giải trí, tham gia hoạt động xã hội, đồng thời được bảo vệ bí mật cá nhân, đời sống riêng tư và các quyền khác khi tham gia môi trường mạng.
Điểm mới đáng chú ý là: trẻ em sử dụng dịch vụ giá trị gia tăng trên không gian mạng thì cha, mẹ hoặc người giám hộ theo quy định của pháp luật dân sự phải đăng ký tài khoản bằng thông tin của cha, mẹ hoặc người giám hộ. Người lớn cũng có trách nhiệm giám sát, quản lý nội dung trẻ em truy cập, đăng tải và chia sẻ trên các nền tảng dịch vụ đó.
Nói dễ hiểu, nếu con dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội, game online, ứng dụng có tài khoản, dịch vụ có phát sinh đăng ký hoặc thanh toán trên môi trường mạng, phụ huynh không nên để trẻ tự khai thông tin, tự nhập số điện thoại, tự liên kết thẻ hoặc tự bấm đồng ý với điều khoản dịch vụ.
Trước khi Luật An ninh mạng 2025 có hiệu lực, Nghị định 147/2024/NĐ-CP đã có quy định tương tự với mạng xã hội và trò chơi điện tử trên mạng. Theo nghị định này, trường hợp người dùng mạng xã hội là trẻ em dưới 16 tuổi thì cha mẹ hoặc người giám hộ đăng ký tài khoản bằng thông tin của mình và chịu trách nhiệm giám sát, quản lý nội dung trẻ truy cập, đăng tải, chia sẻ.
Vì vậy, mốc 01/7/2026 không nên hiểu là “đến ngày đó mới bắt đầu cấm trẻ tự dùng mạng”, mà là thời điểm khung pháp lý về bảo vệ trẻ em trên không gian mạng được nâng lên ở cấp luật, quy định rõ hơn trách nhiệm của gia đình, nhà trường, doanh nghiệp nền tảng và cơ quan chức năng.
Trẻ dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội: Ai phải đăng ký?
Theo Luật Trẻ em, trẻ em là người dưới 16 tuổi. Với nhóm tuổi này, khi sử dụng mạng xã hội, tài khoản cần được đăng ký bằng thông tin của cha, mẹ hoặc người giám hộ theo pháp luật dân sự.
Điều phụ huynh cần tránh là để con tự tạo tài khoản bằng ngày sinh giả, dùng số điện thoại của người khác, dùng email không kiểm soát được hoặc khai mình đã đủ tuổi để vượt qua bước xác thực. Cách làm này có thể khiến cha mẹ mất quyền kiểm soát khi xảy ra sự cố: con bị dụ dỗ, bị bắt nạt, bị lôi kéo vào nhóm độc hại, bị lừa chuyển tiền hoặc đăng tải thông tin riêng tư.
Với tài khoản đang tồn tại, cha mẹ nên kiểm tra lại 5 điểm:
- Tài khoản đó đứng tên ai, dùng số điện thoại hoặc email nào để đăng ký.
- Ngày sinh trên tài khoản có đúng với tuổi thật của trẻ không.
- Tài khoản đang để công khai hay riêng tư.
- Trẻ có tham gia nhóm, kênh, phòng chat lạ hay không.
- Tài khoản có liên kết thẻ ngân hàng, ví điện tử, tài khoản thanh toán hoặc gói trả phí nào không.
Nếu tài khoản của trẻ đã khai sai tuổi, phụ huynh nên cập nhật lại thông tin, chuyển sang chế độ dành cho trẻ em nếu nền tảng có hỗ trợ, bật kiểm soát của phụ huynh và thu hồi quyền tự thanh toán.
Game online: Không chỉ là chuyện chơi bao lâu
Với trò chơi điện tử trên mạng, Nghị định 147/2024/NĐ-CP quy định khi người chơi dưới 16 tuổi đăng ký tài khoản, cha mẹ hoặc người giám hộ phải đăng ký bằng thông tin của mình và có trách nhiệm giám sát, quản lý thời gian chơi, nội dung trò chơi mà trẻ truy cập.
Nghị định này cũng yêu cầu doanh nghiệp cung cấp game phải có hệ thống kỹ thuật để quản lý thời gian chơi của người dưới 18 tuổi: không quá 60 phút đối với từng trò chơi và không quá 180 phút một ngày đối với tất cả trò chơi do doanh nghiệp cung cấp.
Với phụ huynh, điều này có nghĩa là không chỉ hỏi “con chơi game gì”, mà còn phải biết con chơi bằng tài khoản nào, nạp tiền ra sao, có mua vật phẩm ảo hay không, có tham gia nhóm chat trong game hay bị người lạ dụ dỗ hay không.
Một lỗi phổ biến trong nhiều gia đình là cho con dùng điện thoại của cha mẹ có sẵn tài khoản thanh toán. Khi đó, chỉ cần vài thao tác mua vật phẩm, mở gói thành viên, mua lượt chơi hoặc đăng ký dịch vụ định kỳ, tiền có thể bị trừ mà phụ huynh không phát hiện ngay.
Ứng dụng trả phí, gói dịch vụ định kỳ: Phụ huynh cần kiểm tra gì?
Không chỉ mạng xã hội và game, nhiều ứng dụng học tập, giải trí, chỉnh ảnh, xem video, nghe nhạc, đọc truyện hoặc luyện ngoại ngữ hiện nay cũng có gói trả phí, mua trong ứng dụng hoặc tự động gia hạn theo tuần, tháng, năm.
Với các dịch vụ nội dung thông tin trên mạng viễn thông di động, pháp luật yêu cầu dịch vụ định kỳ chỉ được cung cấp sau khi có xác nhận đồng ý của người sử dụng và phải thông báo đăng ký thành công. Thông báo cần nêu tên dịch vụ, chu kỳ cước, giá cước, cách hủy và tổng đài hỗ trợ. Người sử dụng cũng phải có khả năng từ chối, hủy dịch vụ và tra cứu lịch sử giao dịch trừ cước trong vòng 180 ngày kể từ ngày đăng ký.
Vì vậy, phụ huynh nên kiểm tra định kỳ:
- Lịch sử mua hàng trong kho ứng dụng.
- Các gói đăng ký đang tự động gia hạn.
- Thẻ ngân hàng, ví điện tử đang liên kết với điện thoại của trẻ.
- Tin nhắn trừ tiền dịch vụ nội dung.
- Giao dịch nhỏ lặp lại nhiều lần, nhất là giao dịch nạp game hoặc mua vật phẩm.
- Quyền mua hàng trong ứng dụng đã được khóa bằng mật khẩu, vân tay hoặc xác thực hai lớp hay chưa.
Một nguyên tắc an toàn là không để trẻ biết mật khẩu thanh toán, mã OTP, mật khẩu ví điện tử hoặc mật khẩu tài khoản ngân hàng của cha mẹ. Nếu muốn cho con sử dụng ứng dụng học tập có trả phí, phụ huynh nên tự mua gói, tự quản lý gia hạn và giới hạn quyền mua thêm.
Dữ liệu cá nhân của trẻ: Không được bấm “đồng ý” qua loa
Khi tạo tài khoản cho con, nhiều phụ huynh thường bấm nhanh vào các nút “đồng ý”, “cho phép”, “tiếp tục” mà không đọc ứng dụng đang thu thập những dữ liệu nào. Đây là điểm cần thay đổi.
Theo Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân, việc xử lý dữ liệu cá nhân của trẻ em phải thực hiện theo nguyên tắc bảo vệ quyền và vì lợi ích tốt nhất của trẻ em. Trường hợp trẻ từ đủ 7 tuổi trở lên, việc xử lý dữ liệu cá nhân của trẻ cần có sự đồng ý của trẻ và sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ, trừ một số trường hợp pháp luật quy định khác.
Điều này đặc biệt quan trọng với các ứng dụng yêu cầu quyền truy cập ảnh, camera, micro, vị trí, danh bạ, khuôn mặt, giọng nói hoặc lịch sử hoạt động. Phụ huynh không nên cấp toàn bộ quyền mặc định nếu ứng dụng không thực sự cần.
Ví dụ, một ứng dụng học toán không nhất thiết phải truy cập danh bạ. Một game giải trí không nhất thiết phải biết vị trí chính xác của trẻ. Một ứng dụng chỉnh ảnh không nên được quyền tự do truy cập toàn bộ thư viện ảnh nếu phụ huynh chỉ muốn dùng một vài ảnh cụ thể.
Nền tảng phải gỡ nội dung độc hại ra sao?
Luật An ninh mạng 2025 đặt trách nhiệm rõ với chủ quản hệ thống thông tin và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên mạng viễn thông, Internet, dịch vụ giá trị gia tăng trên không gian mạng. Các đơn vị này phải kiểm soát nội dung để không gây nguy hại cho trẻ em, không xâm hại trẻ em hoặc xâm phạm quyền trẻ em.
Doanh nghiệp nền tảng cũng phải ngăn chặn việc chia sẻ và xóa bỏ thông tin có nội dung gây nguy hại cho trẻ em; xây dựng hệ thống kỹ thuật hỗ trợ ngăn chặn nội dung xâm hại trẻ em; phối hợp với cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp để chặn nguồn phát tán thông tin xâm hại trẻ em; đồng thời kịp thời thông báo, phối hợp với lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng thuộc Bộ Công an để xử lý.
Nghị định 147/2024/NĐ-CP cũng quy định thời hạn xử lý đối với nhiều trường hợp nội dung, dịch vụ, ứng dụng vi phạm pháp luật. Có trường hợp nền tảng, doanh nghiệp hoặc trang thông tin điện tử phải ngăn chặn, gỡ bỏ nội dung vi phạm chậm nhất trong 24 giờ khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Với một số khiếu nại có căn cứ từ người sử dụng dịch vụ, thời hạn xử lý có thể là 48 giờ.
Với phụ huynh, điều cần làm là không chỉ nhắc con “đừng xem nữa”, mà phải biết cách báo cáo nội dung độc hại. Khi phát hiện nội dung dụ dỗ trẻ gửi ảnh riêng tư, kích động bạo lực, tự hại, khiêu dâm, lừa đảo, cờ bạc trá hình, mua bán tài khoản game, thử thách nguy hiểm hoặc bắt nạt trẻ, cha mẹ nên:
Chụp màn hình, lưu đường link, tên tài khoản, thời gian xảy ra sự việc.
Dùng chức năng báo cáo nội dung của nền tảng.
Chặn tài khoản xấu, thoát khỏi nhóm hoặc kênh độc hại.
Không tự nhắn tin đôi co với đối tượng lạ nếu có dấu hiệu lừa đảo, đe dọa, tống tiền.
Trao đổi với nhà trường nếu sự việc liên quan bạn học, nhóm lớp.
Gửi thông tin đến cơ quan chức năng khi có dấu hiệu xâm hại, lừa đảo, đe dọa hoặc phát tán dữ liệu riêng tư.
Phụ huynh cần làm gì để không vi phạm?
Từ góc độ gia đình, “không vi phạm” không chỉ là đăng ký tài khoản bằng thông tin của cha mẹ. Quan trọng hơn là cha mẹ phải quản lý được tài khoản, nội dung, dữ liệu và thanh toán của con.
Phụ huynh có thể làm theo checklist sau:
1. Kiểm kê toàn bộ tài khoản con đang dùng
Hãy cùng con liệt kê các tài khoản mạng xã hội, game, ứng dụng học tập, ứng dụng xem video, nhóm chat, email và kho ứng dụng. Tài khoản nào không cần thiết nên khóa hoặc xóa. Tài khoản nào con còn dùng thì chuyển sang chế độ phù hợp độ tuổi.
2. Không để trẻ tự khai sai tuổi
Khai sai tuổi để qua bước kiểm duyệt là rủi ro lớn. Khi hệ thống hiểu trẻ là người trưởng thành, trẻ có thể tiếp cận nhiều nội dung, quảng cáo, nhóm chat hoặc tính năng không phù hợp.
3. Dùng email, số điện thoại do cha mẹ kiểm soát
Với trẻ dưới 16 tuổi, tài khoản nên gắn với email hoặc số điện thoại mà cha mẹ quản lý. Điều này giúp phụ huynh nhận cảnh báo đăng nhập, khôi phục tài khoản khi có sự cố và kiểm soát thay đổi mật khẩu.
4. Bật xác thực hai lớp
Tài khoản của trẻ nên bật xác thực hai lớp. Mã xác thực không nên gửi về thiết bị mà trẻ có thể tự ý sử dụng để đổi mật khẩu hoặc xác nhận giao dịch.
5. Chuyển tài khoản sang chế độ riêng tư
Tài khoản của trẻ nên đặt ở chế độ riêng tư, hạn chế người lạ nhắn tin, bình luận, gắn thẻ, xem danh sách bạn bè hoặc tải ảnh/video của trẻ.
6. Tắt quyền tự thanh toán
Phụ huynh nên yêu cầu mật khẩu cho mọi giao dịch mua trong ứng dụng, hủy các gói tự động gia hạn không cần thiết, bỏ lưu thẻ khỏi thiết bị của trẻ và kiểm tra sao kê định kỳ.
7. Kiểm tra lịch sử xem và lịch sử tìm kiếm
Việc kiểm tra không nên biến thành theo dõi bí mật. Tốt hơn, cha mẹ nên thỏa thuận trước với con: tài khoản do cha mẹ đăng ký thì cha mẹ có quyền kiểm tra định kỳ để bảo vệ con.
8. Đặt giới hạn thời gian sử dụng
Với game, cần lưu ý giới hạn thời gian theo quy định và theo sức khỏe của trẻ. Với mạng xã hội, cha mẹ nên đặt khung giờ không dùng điện thoại, nhất là trước giờ ngủ, trong bữa ăn và khi học.
9. Dạy con không gửi ảnh, mật khẩu, mã OTP
Trẻ cần được dạy rằng không ai trên mạng có quyền yêu cầu gửi ảnh riêng tư, mật khẩu, mã OTP, thông tin trường lớp, địa chỉ nhà hoặc ảnh giấy tờ cá nhân.
10. Thỏa thuận quy tắc dùng mạng trong gia đình
Thay vì chỉ cấm đoán, cha mẹ nên thống nhất với con các quy tắc: được dùng ứng dụng nào, dùng bao lâu, được kết bạn với ai, khi nào phải báo người lớn, nội dung nào tuyệt đối không xem hoặc chia sẻ.
Những lỗi phụ huynh dễ mắc
Lỗi đầu tiên là cho rằng trẻ “biết dùng điện thoại” đồng nghĩa với “biết tự bảo vệ mình”. Thực tế, trẻ có thể rất nhanh khi bấm máy nhưng lại thiếu kinh nghiệm nhận diện lừa đảo, dụ dỗ, bắt nạt hoặc thao túng tâm lý.
Lỗi thứ hai là để con dùng tài khoản người lớn. Khi trẻ dùng tài khoản của cha mẹ, nền tảng có thể đề xuất nội dung theo độ tuổi người lớn, đồng thời mọi giao dịch, bình luận hoặc chia sẻ đều có thể gắn với danh tính của cha mẹ.
Lỗi thứ ba là chỉ quan tâm thời lượng sử dụng mà bỏ qua nội dung. Một giờ xem nội dung độc hại nguy hiểm hơn nhiều giờ xem bài học hoặc nội dung phù hợp.
Lỗi thứ tư là lưu sẵn thẻ ngân hàng trong máy của trẻ. Đây là nguyên nhân dẫn đến nhiều khoản chi nhỏ nhưng lặp lại, đến khi phụ huynh kiểm tra thì số tiền đã lớn.
Lỗi thứ năm là xử lý bằng cách mắng mỏ khi con gặp rủi ro trên mạng. Nếu trẻ sợ bị phạt, trẻ có thể giấu chuyện bị lừa, bị đe dọa hoặc bị phát tán thông tin riêng tư. Điều quan trọng là tạo cho con phản xạ báo người lớn sớm.
Cha mẹ cần kiểm tra ngay trước ngày 01/7
- Con có bao nhiêu tài khoản mạng xã hội, game, ứng dụng trả phí?
- Tài khoản có khai đúng tuổi không?
- Tài khoản có dùng số điện thoại, email của cha mẹ không?
- Có lưu thẻ ngân hàng, ví điện tử, tài khoản thanh toán trong máy không?
- Có gói dịch vụ nào đang tự động gia hạn không?
- Tài khoản có để công khai ảnh, trường học, địa chỉ, lịch sinh hoạt không?
- Con có tham gia nhóm lạ, kênh lạ, phòng chat trong game không?
- Cha mẹ đã bật kiểm soát nội dung và giới hạn thời gian sử dụng chưa?
- Con có biết quy tắc không gửi ảnh riêng tư, mật khẩu, OTP cho người lạ chưa?
- Gia đình đã thống nhất cách báo cáo khi gặp nội dung độc hại chưa?
Không phải cấm trẻ lên mạng, mà là đưa trẻ lên mạng an toàn
Quy định từ ngày 01/7/2026 không nhằm tách trẻ em khỏi Internet. Trẻ em vẫn có quyền học tập, vui chơi, giải trí, giao tiếp và tiếp cận thông tin trên không gian mạng. Tuy nhiên, trẻ cần được bảo vệ bằng trách nhiệm cụ thể của người lớn và bằng nghĩa vụ rõ ràng của các nền tảng số.
Với phụ huynh, cách hiểu đúng là: cha mẹ không chỉ “cho con mượn điện thoại”, mà phải cùng con xây dựng thói quen dùng mạng an toàn. Đăng ký tài khoản bằng thông tin của cha mẹ chỉ là bước đầu. Quan trọng hơn là kiểm soát quyền riêng tư, kiểm tra thanh toán, giới hạn thời gian, nhận diện nội dung độc hại và tạo kênh đối thoại để con dám nói khi gặp rủi ro.
Từ 1/7, mỗi tài khoản mạng của trẻ không còn là chuyện riêng của trẻ. Đó là trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm chăm sóc của gia đình trong môi trường số.
