Thúc đẩy thực thi quyền sao chép văn minh

Trong hệ sinh thái sáng tạo, “quyền sao chép” được xem là quyền nền tảng nhất trong nhóm quyền tác giả. Tuy nhiên, tại Việt Nam, quyền này đang bị xâm phạm một cách phổ biến và tinh vi, khiến thiệt hại không chỉ dừng ở con số kinh tế, mà còn là sự suy giảm niềm tin vào công bằng sáng tạo.

Vi phạm tràn lan

Trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, nhu cầu tiếp cận và sử dụng các tài liệu phục vụ học tập, nghiên cứu, sáng tạo đang ngày càng lớn. Thế nhưng, song hành với đó là thực trạng vi phạm quyền sao chép diễn ra khá phổ biến do nhận thức của một bộ phận người dùng còn hạn chế. Những hành vi vi phạm bản quyền đang làm xói mòn giá trị của lao động trí tuệ và tạo ra môi trường sáng tạo thiếu công bằng.

Nâng cao nhận thức, nhất là trong giới trẻ và cộng đồng sáng tạo nội dung, chính là chìa khóa xây dựng văn hóa tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ.
Nâng cao nhận thức, nhất là trong giới trẻ và cộng đồng sáng tạo nội dung, chính là chìa khóa xây dựng văn hóa tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ.

Theo thống kê của Thư viện Quốc gia Việt Nam, hành vi sao chép tài liệu và xuất bản phẩm trái phép chiếm tỷ lệ cao, đặc biệt trong môi trường học đường và hoạt động số hóa tài liệu. Việt Nam hiện nằm trong nhóm 5 quốc gia có tỷ lệ sử dụng nội dung vi phạm cao nhất châu Á, với khoảng 59% người tham gia khảo sát thừa nhận từng truy cập nội dung vi phạm bản quyền.

Thiệt hại kinh tế do vi phạm bản quyền số tại Việt Nam là không nhỏ cho các lĩnh vực. Trong đó, chủ yếu trong các lĩnh vực phim ảnh, âm nhạc và xuất bản. Tổn thất này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của tác giả, mà còn làm giảm sức sáng tạo của xã hội, thất thu ngân sách và hạn chế năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp nội dung hợp pháp.

Trong lĩnh vực biểu diễn nghệ thuật, tình trạng xâm phạm quyền tác giả đang ngày càng diễn biến phức tạp, với nhiều hình thức tinh vi hơn, trải rộng từ các chương trình trong nước đến những show quốc tế. Không ít đơn vị tổ chức biểu diễn vẫn chưa có ý thức đầy đủ về trách nhiệm pháp lý và đạo đức trong việc trả tiền bản quyền. Việc chậm trễ hoặc né tránh nghĩa vụ này đã gây ra nhiều khó khăn cho các trung tâm quản lý quyền tác giả cũng như cho chính các nghệ sĩ, nhạc sĩ – những người sáng tạo nên giá trị tác phẩm.

Ở mảng điện ảnh, vấn đề vi phạm bản quyền cũng trở thành nỗi lo thường trực. Gần đây, trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok… xuất hiện tràn lan các video “bình luận phim” trá hình. Dưới dạng trích đoạn ngắn hoặc tổng hợp dài vài phút, những video này vô tình (hoặc cố ý) tiết lộ nội dung chính của tác phẩm, làm giảm đáng kể sức hút của phim tại rạp. Hậu quả là các nhà sản xuất chịu thiệt hại nặng nề về doanh thu, còn môi trường sáng tạo điện ảnh thì bị ảnh hưởng về lâu dài.

Luật sư Hoàng Tùng - Trưởng Văn phòng Luật sư Trung Hòa (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng, ý thức xã hội về bản quyền trong nhiều đơn vị, cá nhân còn thấp, đặc biệt là thói quen sử dụng nội dung miễn phí, từ phim, nhạc đến phần mềm, mà không quan tâm đến nguồn gốc hay tính hợp pháp của tác phẩm đó. Hiện pháp luật đã có những quy định liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ, song việc thực thi còn chưa hiệu quả. Việc xử phạt và mức xử phạt chưa đủ sức răn đe khiến nhiều tổ chức, cá nhân vẫn ngang nhiên vi phạm. Ngoài ra còn do các yếu tố khác như thách thức từ công nghệ và môi trường số; lợi ích kinh tế và sự cạnh tranh từ các nền tảng.

Hoàn thiện hành lang pháp lý

Trước thực trạng vi phạm bản quyền, nhiều chuyên gia nhận định, việc nhanh chóng xây dựng một giải pháp toàn diện nhằm tăng cường niềm tin và nâng cao hiệu quả thực thi quyền sao chép là yêu cầu cấp thiết. Bởi đây chính là nền tảng quan trọng bảo đảm cho sự phát triển bền vững và hội nhập sâu rộng của nền kinh tế sáng tạo Việt Nam.

Việt Nam hiện là thành viên của 8 điều ước quốc tế đa phương về quyền tác giả, quyền liên quan; đã ký kết 2 hiệp định song phương với Hoa Kỳ và Thụy Sĩ về bản quyền và sở hữu trí tuệ, cùng 15 hiệp định thương mại tự do có nội dung bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan…

Bà Nguyễn Thị Ngọc Hà - Phó Trưởng phòng Quản lý và Hợp tác quốc tế về quyền tác giả, quyền liên quan (Cục Bản quyền tác giả) cho biết, trong kỷ nguyên số, tri thức và sáng tạo là tài sản quý giá của quốc gia. Quyền sao chép là công cụ pháp lý quan trọng để bảo vệ, quản lý và khai thác thương mại tài sản trí tuệ một cách công bằng, minh bạch, tạo động lực phát triển kinh tế sáng tạo. Thời gian tới, Cục Bản quyền tác giả sẽ tiếp tục đồng hành cùng các tổ chức đại diện tập thể như VIETRRO trong việc hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực thực thi, hỗ trợ pháp lý cho người sáng tạo và thúc đẩy chuyển đổi số trong công tác quản lý bản quyền.

Đồng quan điểm, ông Hoàng Trọng Quang - Chủ tịch Hiệp hội Quyền sao chép Việt Nam cho biết, thực thi quyền sao chép không chỉ là bảo vệ quyền của người sáng tạo, mà còn là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy lưu thông tri thức hợp pháp, nuôi dưỡng sáng tạo và xây dựng nền văn hóa tôn trọng giá trị trí tuệ. Trong bối cảnh xã hội trước đây còn ít hiểu biết về quyền sao chép, Hiệp hội Quyền sao chép Việt Nam đã kiên trì đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật và nâng cao nhận thức cộng đồng. Khác với trước đây, hiện nay, quyền sao chép đã được nhắc đến trong văn bản pháp lý, các diễn đàn học thuật và trong ý thức của xã hội. Thúc đẩy thực thi quyền sao chép không chỉ bảo vệ người sáng tạo, mà còn góp phần hình thành nền kinh tế sáng tạo và văn hóa học tập tại Việt Nam.

daidoanket.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

"Chìa khóa" thu hẹp khoảng cách số

"Chìa khóa" thu hẹp khoảng cách số

Phong trào “Bình dân học vụ số” tại Lào Cai đang tạo chuyển biến rõ rệt, giúp người dân và đội ngũ cán bộ cơ sở từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực số, thích ứng với yêu cầu quản lý và phục vụ trong thời đại chuyển đổi số.

Mua sắm Tết online

Mua sắm Tết online

Những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, khi nhịp sống cuối năm trở nên hối hả, không khí mua sắm trên địa bàn tỉnh Lào Cai cũng bước vào cao điểm. Bên cạnh hình ảnh quen thuộc tại các chợ truyền thống, siêu thị, cửa hàng, một “chợ Tết” khác đang hình thành ngay trên không gian số.

Bản Lầu đẩy mạnh công nghệ số phục vụ người dân

Bản Lầu đẩy mạnh công nghệ số phục vụ người dân

Sau khi sáp nhập từ ba đơn vị hành chính cũ, xã biên giới Bản Lầu, tỉnh Lào Cai phải đối mặt với bài toán quản lý trên địa bàn rộng, dân số đông và điều kiện tự nhiên phức tạp. Để khắc phục khó khăn, địa phương lựa chọn chuyển đổi số làm khâu đột phá, từng bước đưa công nghệ vào thực tiễn quản lý, điều hành và phục vụ đời sống Nhân dân, góp phần hiện đại hóa nền hành chính công ở cơ sở.

Nâng cao tỷ lệ người dân sử dụng ứng dụng định danh điện tử VNeID mức độ 2

Nâng cao tỷ lệ người dân sử dụng ứng dụng định danh điện tử VNeID mức độ 2

Định danh điện tử VNeID mức độ 2 đang từng bước trở thành “chìa khóa số” quen thuộc trong đời sống người dân Lào Cai. Để hoàn thành mục tiêu đến năm 2026 có 90% người trưởng thành sở hữu tài khoản định danh điện tử mức độ 2, công an các địa phương trên địa bàn tỉnh đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ.

Chuyển đổi số trong hoạt động chuyên môn và quản lý

Tòa án nhân dân khu vực 1 - Lào Cai: Chuyển đổi số trong hoạt động chuyên môn và quản lý

Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Tòa án nhân dân tối cao và Tòa án nhân dân tỉnh Lào Cai, công tác chuyển đổi số trong hệ thống Tòa án nhân dân nói chung và tại Tòa án nhân dân khu vực 1 - Lào Cai nói riêng đã đạt được nhiều kết quả tích cực, tạo chuyển biến rõ nét trong hoạt động chuyên môn và quản lý.

Khoa học mở lối cho nông nghiệp Lào Cai

Khoa học mở lối cho nông nghiệp Lào Cai

Với sự đồng hành của khoa học công nghệ cùng tinh thần đổi mới, sáng tạo của nông dân, Lào Cai đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp xanh, sạch, bền vững - vừa làm giàu cho người dân, vừa giữ gìn cảnh quan, môi trường và bản sắc.

Nhà nông "bén duyên" với công nghệ số

Nhà nông "bén duyên" với công nghệ số

Từ sản xuất manh mún, phụ thuộc vào thương lái, nhiều nhà nông trên địa bàn tỉnh đã từng bước làm quen, rồi “bén duyên” với công nghệ số để tổ chức lại sản xuất, mở rộng thị trường tiêu thụ. Việc ứng dụng công nghệ số từ khâu sản xuất, tiêu thụ đến thanh toán không chỉ giúp nâng cao giá trị nông sản, ổn định đầu ra mà còn hình thành tư duy làm kinh tế nông nghiệp hiện đại, thích ứng với cơ chế thị trường.

Chung tay chuyển đổi số

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong tuyên truyền, phổ biến pháp luật

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành “cánh tay đắc lực” của lực lượng công an cơ sở trong công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật và cảnh báo phương thức, thủ đoạn tội phạm. Từ khu vực đô thị đến vùng đồng bào dân tộc thiểu số, các sản phẩm truyền thông dạng clip ngắn, trực quan giúp người dân dễ xem - hiểu nhanh, song đang đặt ra yêu cầu cao về tính chính xác, an toàn thông tin và tuân thủ quy định bản quyền.

Không để "lỡ nhịp" trong hành trình số

Không để "lỡ nhịp" trong hành trình số

Năm 2025 ghi dấu những bước tiến quan trọng trong chuyển đổi số của tỉnh Lào Cai, khẳng định quyết tâm của một tỉnh miền núi biên giới đồng hành cùng tiến trình phát triển quốc gia trong kỷ nguyên số. Kết quả đạt được thể hiện nỗ lực đồng bộ của cả hệ thống chính trị, tư duy đổi mới và cách làm bài bản, lấy hiệu quả thực chất làm thước đo, đúng tinh thần “không để lỡ nhịp” trong chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Khi người dân và doanh nghiệp ở vị trí trung tâm

Khi người dân và doanh nghiệp ở vị trí trung tâm

Năm 2025, tỉnh Lào Cai đạt 93,12/100 điểm theo Bộ chỉ số chỉ đạo, điều hành và đánh giá chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục hành chính (TTHC), dịch vụ công theo thời gian thực, xếp thứ 12/34 tỉnh, thành phố trên cả nước, đạt loại xuất sắc theo Quyết định 766/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Cải cách hành chính trong hoạt động xuất - nhập cảnh

Cải cách hành chính trong hoạt động xuất - nhập cảnh

Thực hiện chủ trương đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số, thời gian qua, công tác quản lý xuất - nhập cảnh trên địa bàn tỉnh Lào Cai đã có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ, tạo thuận lợi cho công dân Việt Nam và người nước ngoài.

fb yt zl tw