Chiến lược quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 được Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 31/3/2022 xác định tên miền quốc gia “.vn” là một trong những chỉ tiêu quan trọng cần phải đạt được. Phổ cập tên miền “.vn” sẽ góp phần bảo đảm chủ quyền quốc gia trên không gian mạng như Nghị quyết số 57 ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã khẳng định.
Tên miền quốc gia “.vn”: Nhận diện - tin cậy - an toàn
Internet là nền tảng cho hoạt động xã hội toàn cầu, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, khuyến khích đổi mới, kết nối và tạo ra nhiều cơ hội cho hàng tỷ người trên khắp thế giới. Trong thời đại số hóa, tên miền được sử dụng trong hầu hết các giao dịch, kết nối, dịch vụ trên Internet. Tên miền mã quốc gia là tham số rõ nhất thể hiện hình ảnh, thương hiệu quốc gia trên Internet. Các dịch vụ trên Internet sử dụng tên miền quốc gia, như website, email có yếu tố nhận diện, tin cậy cao. Đây chính là yếu tố thể hiện định danh quốc gia trên Internet.
Ở Việt Nam, Bộ Thông tin và Truyền thông (nay là Bộ Khoa học và Công nghệ), đầu mối là Trung tâm Internet Việt Nam thực hiện nhiệm vụ quản lý, cấp tên miền cho các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp tại Việt Nam. Với chủ thể quản lý là nhà nước, tên miền quốc gia “.vn” là tài nguyên quốc gia, bảo đảm tính chính danh, xác thực; là phương tiện thể hiện hình ảnh cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp trên Internet. Tên miền “.vn” được phát triển trong bối cảnh hạ tầng, nội dung, dịch vụ công nghệ đều do người Việt Nam làm chủ, trở thành nền tảng rất tốt và là phương tiện được sử dụng để triển khai dịch vụ công nhằm truyền tải thông tin của các cơ quan nhà nước, hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, thông tin báo chí, thông tin của người dân, của cơ quan, tổ chức, cá nhân ở Việt Nam. Tên miền quốc gia Việt Nam “.vn” và các dịch vụ, thông tin, nội dung sử dụng tên miền “.vn” thể hiện chủ quyền của Việt Nam đối với các tài sản trí tuệ của người Việt.
Theo Trung tâm Internet Việt Nam, số lượng tên miền quốc gia “.vn” tăng trưởng theo từng giai đoạn. Năm 2000, có gần 1.000 tên miền, năm 2010 là 100.000; năm 2019 là 500.000. Đến nay số lượng tên miền “.vn” đạt khoảng 660.000, đứng thứ 2 ở Đông Nam Á, thứ 10 khu vực châu Á - Thái Bình Dương, thứ 40 toàn cầu. Tên miền quốc gia “.vn” đã và đang trở thành một chỉ dẫn quan trọng về mức độ uy tín, tin cậy của website và nâng tầm giá trị nhận diện thương hiệu đối với người sử dụng Internet tại Việt Nam.
Giám đốc Trung tâm Internet Việt Nam Nguyễn Hồng Thắng khẳng định, với giá trị: Nhận diện - tin cậy - an toàn, tên miền quốc gia “.vn” không chỉ là biểu tượng của sự tin cậy, an toàn, bản sắc quốc gia trên không gian số, mà còn là cầu nối hiệu quả giữa doanh nghiệp với khách hàng, giữa Chính phủ với công dân; qua đó mở rộng cơ hội và tăng cường sự tương tác trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.
Phổ cập tên miền quốc gia đến toàn dân
Để thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số, phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số, Bộ Thông tin và Truyền thông (nay là Bộ Khoa học và Công nghệ) đã ban hành Quyết định số 826/QĐ-BTTTT ngày 21/5/2024, phê duyệt chương trình "Thúc đẩy, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp, hộ kinh doanh hiện diện trực tuyến tin cậy, an toàn với các dịch vụ số sử dụng tên miền quốc gia .vn ở các tỉnh, thành phố trên cả nước giai đoạn 2024 - 2025" (gọi tắt là “Chương trình hiện diện trực tuyến với tên miền quốc gia “.vn”).
Đây là sáng kiến phổ cập tên miền quốc gia “.vn” với hai chính sách đặc biệt: miễn phí 2 năm tên miền “biz.vn” cùng các dịch vụ số cơ bản như thiết lập trang web, thư điện tử (email) cho doanh nghiệp mới thành lập trong vòng 1 năm và cho các hộ kinh doanh cá thể. Chính sách này nhằm thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh cá thể nhanh chóng thiết lập sự hiện diện trực tuyến của mình trên môi trường số, kinh doanh trên môi trường số, phát triển kinh tế số. Bên cạnh đó, miễn phí 2 năm tên miền “id.vn” cùng các dịch vụ số cơ bản như thiết lập trang web, trang nhật ký trực tuyến, hồ sơ ứng tuyển khi tìm kiếm việc làm, thư điện tử (email) cho người dân trong độ tuổi từ đủ 18 - 23 tuổi. Chính sách này nhằm thúc đẩy thế hệ trẻ nhanh chóng thiết lập sự hiện diện trực tuyến của mình trên môi trường số, phát triển xã hội số.
Việc đăng ký tên miền “.vn” có thể được thực hiện đơn giản, dễ dàng với 4 bước: Truy cập website tenmien.vn, gõ vào thanh công cụ tìm kiếm tên miền và lĩnh vực của bạn; chọn tên miền biz.vn hoặc id.vn mong muốn đăng ký; chọn nhà đăng ký phù hợp; cung cấp thông tin xác thực chủ thể để sở hữu tên miền.
Triển khai Chương trình, Trung tâm Internet Việt Nam áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào hoạt động đăng ký, quản lý tên miền, giúp tối ưu hóa quy trình và hỗ trợ người dùng đăng ký tên miền phù hợp với nhu cầu thực tế. Trung tâm cũng hợp tác với các trường đại học phát triển hệ thống AI giám sát và phát hiện sớm các hành vi lạm dụng tên miền, từ đó có biện pháp ngăn chặn kịp thời. Các dịch vụ đăng ký, quản lý tên miền được cung cấp với quy trình đơn giản, tự động hóa.
Ở vùng sâu vùng xa, với rào cản lớn nhất là kỹ năng số của người dân còn hạn chế, Trung tâm phối hợp với chính quyền địa phương, Sở Khoa học và Công nghệ, áp dụng phương pháp làm điểm rồi nhân rộng. Đồng Tháp trở thành điển hình thành công trong phổ cập tên miền quốc gia “biz.vn” đến từng hộ kinh doanh. Nhờ được tập huấn bài bản, các thành viên Tổ Công nghệ số cộng đồng nắm vững lợi ích, giá trị của tên miền “.vn”, dịch vụ số đi kèm và thao tác sử dụng công cụ kỹ thuật hỗ trợ khảo sát nhu cầu đăng ký, sử dụng tên miền quốc gia “biz.vn” của hộ kinh doanh. Với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, không chỉ hướng dẫn lý thuyết, họ trực tiếp tương tác với từng hộ kinh doanh theo cách “cầm tay chỉ việc”, giúp họ từng bước lựa chọn đăng ký tên miền biz.vn, làm quen với công nghệ số để thiết lập các dịch vụ kèm theo tên miền. Kết quả ở Đồng Tháp đã có 8.000 hộ kinh doanh đăng ký website.
