Chuyển dịch từ thô sang tinh
Trong nhiều thập kỷ, khai khoáng luôn là trụ cột đóng góp lớn vào ngân sách của tỉnh Lào Cai. Tuy nhiên, nguồn tài nguyên dù phong phú đến đâu cũng có giới hạn. Nhận thức rõ điều này, tỉnh đã chủ trương thay đổi mô hình tăng trưởng, tập trung vào lĩnh vực công nghiệp chế biến.
Theo số liệu từ Sở Công Thương, trong cơ cấu sản xuất công nghiệp hiện nay, lĩnh vực công nghiệp chế biến đã vươn lên trở thành đầu tàu khi chiếm tỷ trọng trên 76%. Ngược lại, lĩnh vực khai khoáng giảm xuống chỉ còn 5,5%. Sự đảo chiều này không phải là ngẫu nhiên, mà là kết quả của quá trình kiên trì thu hút đầu tư vào các dự án có hàm lượng công nghệ cao.
Giai đoạn 2022 - 2025, địa bàn tỉnh đã chứng kiến sự hình thành và đi vào hoạt động của hàng loạt dự án công nghiệp hóa chất, phân bón quy mô lớn như: nhà máy sản xuất phân lân nung chảy và phân bón NPK; các dự án sản xuất DCP, MCP, SSP. Không chỉ dừng lại ở khoáng sản, thế mạnh nông - lâm nghiệp cũng được tinh chế thông qua các dự án chiết xuất tinh dầu quế, chế biến dược liệu và các sản phẩm phục vụ y tế. Việc chuyển từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang các sản phẩm tinh chế không chỉ nâng cao giá trị gia tăng mà còn giúp địa phương tự chủ hơn trước những biến động của thị trường quốc tế.
Sẵn sàng quỹ đất sạch cho các nhà đầu tư chiến lược
Để đón đầu làn sóng dịch chuyển đầu tư, năm 2026, tỉnh Lào Cai sẽ quyết liệt đẩy nhanh tiến độ tạo lập quỹ đất. Mục tiêu đặt ra là hoàn thiện ít nhất 500 ha mặt bằng sạch ngay, sẵn sàng bàn giao cho các nhà đầu tư chiến lược.
Theo quy hoạch giai đoạn 2026 - 2030, toàn tỉnh sẽ phát triển 20 khu công nghiệp với tổng diện tích gần 5.800 ha và 50 cụm công nghiệp với diện tích hơn 2.647 ha. Điểm đáng chú ý trong phương án tổ chức không gian lần này là sự gắn kết chặt chẽ giữa vùng nguyên liệu và hạ tầng giao thông. Các khu công nghiệp được bố trí tập trung tại Bát Xát, Bảo Thắng – nơi gần các mỏ lớn như Tả Phời, Quý Xa, Làng Giàng. Toàn bộ mạng lưới này bám sát trục cao tốc Nội Bài - Lào Cai và tuyến đường sắt tốc độ cao Lào Cai - Hải Phòng tương lai để tối ưu hóa chi phí logistics.
Đồng chí Hoàng Chí Hiền – Giám đốc Sở Công Thương cho biết: Kịch bản tăng trưởng của ngành đã được xây dựng chi tiết cho từng lĩnh vực. Trong đó, tỉnh tập trung đặc biệt vào các dự án mới, các nhà máy luyện đồng, xử lý tiếp sau khai thác.
Tại nhiều khu, cụm công nghiệp công tác giải phóng mặt bằng đang được triển khai tích cực. Tiêu biểu như tại Cụm công nghiệp Thống Nhất, xã Gia Phú dù chưa hoàn thiện hạ tầng nhưng đã có 8 nhà đầu tư thứ cấp đăng ký tham gia, cho thấy sức hút rất lớn khi địa phương có sự chuẩn bị chu đáo về mặt bằng.
Xanh hóa các “thủ phủ” công nghiệp nặng
Một trong những điểm nhấn quan trọng trong chiến lược phát triển công nghiệp của Lào Cai là việc “xanh hóa”. Khu công nghiệp Tằng Loỏng – nơi vốn được coi là trọng điểm về luyện kim, hóa chất của cả nước – đang được nghiên cứu chuyển đổi sang mô hình khu công nghiệp xanh, sinh thái. Tại đây, kinh tế tuần hoàn và cộng sinh công nghiệp sẽ là nền tảng để giải quyết bài toán hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.
Ảnh: Mạnh Dũng
Tỉnh cũng đặt ra các chỉ tiêu kỹ thuật khắt khe: 100% các khu công nghiệp đang hoạt động phải có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt chuẩn. Bên cạnh công nghiệp nặng, hướng đi mới được mở ra với các nhóm ngành công nghệ cao, năng lượng sạch như sản xuất thiết bị điện tử, phần mềm và thiết bị năng lượng tái tạo.
Tuy nhiên, nhìn vào thực tế, vẫn còn những nút thắt, cần tháo gỡ. Trong các cuộc họp gần đây, lãnh đạo UBND tỉnh đã thẳng thắn chỉ ra rằng bên cạnh những địa phương tích cực như xã Gia Phú, phường Bắc Cường thì vẫn còn một số nơi chưa quyết liệt giải phóng mặt bằng, thậm chí chưa thành lập ban chỉ đạo để đôn đốc. Việc thiếu hụt quy hoạch năng lượng áp mái hay các vướng mắc về thủ tục xe quá khổ, quá tải vận chuyển thiết bị cho các dự án lớn cũng là những rào cản cần xử lý dứt điểm để không làm nản lòng nhà đầu tư.
Tầm nhìn dài hạn cho cực tăng trưởng
Năm 2026 được xác định là năm bản lề khi tỉnh thực hiện những điều chỉnh quy mô lớn. Việc di dời toàn bộ Khu công nghiệp Đông Phố Mới cùng các cụm công nghiệp lân cận để nhường quỹ đất cho dự án đường sắt quốc gia là quyết định mang tính lịch sử, thể hiện tầm nhìn dài hạn về hạ tầng giao thông vận tải. Đồng thời, việc thành lập mới ít nhất 2 khu công nghiệp (Bản Qua, Võ Lao) và 5 cụm công nghiệp ngay trong năm nay sẽ tạo ra dư địa tăng trưởng mới.
Dịch chuyển từ khai khoáng sang chế biến sâu, từ “nâu” sang “xanh” không chỉ là thay đổi con số trên báo cáo tăng trưởng. Đó là sự thay đổi về tư duy quản lý, là cam kết của tỉnh trong việc bảo vệ tài nguyên và môi trường cho thế hệ mai sau. Với sự chuẩn bị bài bản về quy hoạch và sự quyết liệt trong điều hành, kịch bản tăng trưởng hai con số của Lào Cai đang dần hiện rõ trên những mặt bằng sạch và những nhà máy hiện đại đang hình thành.
