Quốc hội đổi mới tư duy lập pháp, kiến tạo động lực phát triển bền vững

Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Phó Bí thư Đảng ủy Quốc hội Vũ Hải Hà vừa trả lời phỏng vấn báo chí về vấn đề Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đặt ra yêu cầu lịch sử về việc đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình, việc hoàn thiện thể chế được xác định là khâu đột phá. Trong bối cảnh đó, Quốc hội đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ về tư duy, tổ chức và phương thức hoạt động.

Thể chế hóa đầy đủ, kịp thời, đồng bộ các chủ trương của Đảng, đổi mới mạnh mẽ tư duy lập pháp

PV: Thưa ông, Đại hội XIV của Đảng đặt ra yêu cầu rất cao và toàn diện hơn đối với việc hoàn thiện thể chế phát triển, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện đại, hiệu lực, hiệu quả. Điều này đặt ra những yêu cầu như thế nào đối với công tác xây dựng Đảng bộ Quốc hội?

Phó Bí thư Đảng ủy Quốc hội Vũ Hải Hà: Đại hội XIV của Đảng xác định rõ yêu cầu đẩy nhanh hoàn thiện thể chế phát triển, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện đại, lấy đổi mới sáng tạo, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số làm động lực phát triển chủ yếu. Trong tiến trình đó, Quốc hội giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng thành pháp luật.

Điều này đòi hỏi Đảng bộ Quốc hội phải có năng lực lãnh đạo chính trị cao, phương thức lãnh đạo khoa học, thực chất. Nếu Đảng bộ Quốc hội không thực sự trong sạch, vững mạnh toàn diện, Quốc hội sẽ khó đáp ứng yêu cầu rất cao mà Đại hội XIV của Đảng đã đặt ra đối với vai trò lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát việc thực thi chính sách, pháp luật, kiểm soát việc thực thi quyền lực nhà nước.

Đại hội đại biểu Đảng bộ Quốc hội lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã lựa chọn chủ đề xuyên suốt là: Xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh toàn diện; lãnh đạo Quốc hội đổi mới mạnh mẽ, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động, vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển thịnh vượng, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc của dân tộc.

Qua đó, thể hiện thông điệp cốt lõi là: chất lượng hoạt động của Quốc hội bắt nguồn từ chất lượng lãnh đạo của Đảng bộ Quốc hội. Xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện các chức năng hiến định, luật định của Quốc hội. Đảng bộ Quốc hội phải thực sự là hạt nhân chính trị, bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp, thường xuyên của Đảng đối với Quốc hội; đồng thời phát huy dân chủ, trí tuệ tập thể, trách nhiệm cá nhân trong hoạt động nghị trường. Đây là điều kiện để Quốc hội đổi mới thực chất, thực hiện hiệu quả nhất các chức năng hiến định.

PV: Văn kiện Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế phát triển bền vững đất nước. Đảng ủy Quốc hội sẽ cụ thể hóa yêu cầu này như thế nào, thưa ông?

Phó Bí thư Đảng ủy Quốc hội Vũ Hải Hà: Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đặt ra yêu cầu đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật, hoàn thiện thể chế phát triển bền vững đất nước. Trọng tâm là chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy kiến tạo phát triển, coi pháp luật không chỉ là công cụ điều chỉnh, mà là nền tảng thể chế để dẫn dắt, mở đường cho phát triển nhanh và bền vững.

Trên tinh thần đó, Đảng ủy Quốc hội sẽ lãnh đạo việc thể chế hóa đầy đủ, kịp thời, đồng bộ các chủ trương lớn của Đảng, bảo đảm sự thống nhất giữa đường lối, chủ trương và chính sách, pháp luật; tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn, nút thắt về thể chế, khơi thông mọi nguồn lực cho phát triển bền vững. Đổi mới tư duy lập pháp phải bắt đầu từ khâu xây dựng chính sách, trong đó đặc biệt coi trọng tổng kết thực tiễn, đánh giá tác động một cách thực chất, khoa học; lấy người dân, doanh nghiệp và các chủ thể chịu tác động làm trung tâm của quá trình xây dựng pháp luật.

Một yêu cầu rất quan trọng là nâng cao chất lượng thể chế theo hướng ổn định, minh bạch, khả thi, hạn chế tối đa việc sửa đổi, bổ sung. Cùng với đó, Đảng ủy Quốc hội sẽ lãnh đạo tăng cường kỷ luật, kỷ cương, kiểm soát quyền lực, kiên quyết phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ, tư duy nhiệm kỳ. Đây không chỉ là yêu cầu về kỹ thuật lập pháp, mà là yêu cầu chính trị mang tính nguyên tắc, gắn trực tiếp với uy tín của Quốc hội và niềm tin của Nhân dân.

Giám sát thực chất, trọng tâm, trọng điểm để góp phần kiểm soát quyền lực nhà nước

PV: Đại hội XIV của Đảng yêu cầu tăng cường kiểm soát quyền lực. Vai trò của Đảng bộ Quốc hội trong thực hiện yêu cầu này được thể hiện như thế nào, thưa ông?

Phó Bí thư Đảng ủy Quốc hội Vũ Hải Hà: Văn kiện Đại hội XIV của Đảng xác định kiểm soát quyền lực nhà nước là trụ cột của xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Trong cơ chế đó, Quốc hội vừa là cơ quan thực hiện quyền lập pháp, vừa là thiết chế giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của bộ máy nhà nước.

Vai trò của Đảng bộ Quốc hội được thể hiện trước hết ở việc lãnh đạo Quốc hội đổi mới toàn diện tư duy và phương thức giám sát theo hướng trọng tâm, trọng điểm, thực chất, hiệu lực, hiệu quả; khắc phục tình trạng dàn trải, hình thức. Giám sát phải tập trung vào những vấn đề lớn, những lĩnh vực nhạy cảm, nơi tiềm ẩn nguy cơ lạm quyền, tham nhũng, tiêu cực; đồng thời gắn chặt với trách nhiệm giải trình và việc thực hiện nghiêm các kết luận, kiến nghị sau giám sát. Cùng với đó, đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số vào hoạt động lập pháp và giám sát của Quốc hội.

Cùng với giám sát tối cao và hoạt động chất vấn, Đảng bộ Quốc hội đặc biệt coi trọng lãnh đạo đổi mới giám sát việc ban hành và thực thi văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm quyền lực nhà nước được thực hiện đúng Hiến pháp, pháp luật, được kiểm soát chặt chẽ, không bị lạm dụng, không bị tha hóa. Kiểm soát quyền lực không chỉ để phát hiện vi phạm, mà quan trọng hơn là phòng ngừa từ sớm, từ xa thông qua hoàn thiện thể chế, tăng cường minh bạch, kỷ luật và kỷ cương.

Có thể khẳng định, việc Đảng bộ Quốc hội lãnh đạo Quốc hội thực hiện tốt chức năng giám sát chính là đóng góp trực tiếp, thiết thực vào phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; đồng thời củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa theo tinh thần Đại hội XIV.

Tạo nền tảng thể chế hiện thực hóa mục tiêu Đại hội XIV để đất nước "vươn mình"

PV: Theo ông, Đảng bộ Quốc hội có vai trò như thế nào trong việc hiện thực hóa các mục tiêu phát triển mà Đại hội XIV của Đảng sẽ đề ra?

Phó Bí thư Đảng ủy Quốc hội Vũ Hải Hà: Đại hội XIV của Đảng đặt ra những mục tiêu chiến lược đối với sự phát triển đất nước, trong đó hoàn thiện thể chế phát triển và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa giữ vai trò then chốt. Trong tiến trình đó, Đảng bộ Quốc hội là hạt nhân chính trị lãnh đạo Quốc hội thực hiện tốt vai trò là cơ quan thực hiện quyền lập hiến, lập pháp, giám sát tối cao và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước.

Xây dựng Đảng bộ Quốc hội trong sạch, vững mạnh toàn diện sẽ là nền tảng chính trị vững chắc để Quốc hội tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức hoạt động; nâng cao chất lượng lập pháp, hiệu lực giám sát và hiệu quả quyết định các vấn đề quan trọng, góp phần kiểm soát quyền lực nhà nước theo đúng tinh thần Hiến pháp.

Thông qua việc lãnh đạo Quốc hội thực hiện tốt các chức năng hiến định, Đảng bộ Quốc hội góp phần trực tiếp cùng toàn Đảng, toàn dân hiện thực hóa các mục tiêu Đại hội XIV của Đảng; củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và Quốc hội; tạo nền tảng thể chế vững chắc để đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc vì hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Đặc biệt, công tác cán bộ là khâu then chốt trong xây dựng Đảng bộ Quốc hội trong sạch, vững mạnh toàn diện. Thực hiện cuộc cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy nâng cao chất lượng thể chế và kiểm soát quyền lực nhà nước theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng, Đảng bộ Quốc hội xác định công tác cán bộ là khâu then chốt, là nhân tố quyết định năng lực lãnh đạo và chất lượng hoạt động của Quốc hội.

Đảng ủy Quốc hội sẽ lãnh đạo thực hiện nghiêm nguyên tắc Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ; phát huy dân chủ gắn với giữ vững kỷ luật, kỷ cương; kiên quyết không để xảy ra tư duy nhiệm kỳ, cục bộ, khép kín. Việc lựa chọn cán bộ, nhất là đại biểu Quốc hội, phải đặt tiêu chuẩn, chất lượng và uy tín lên hàng đầu. Trọng tâm là chuẩn bị tốt nhân sự đại biểu Quốc hội khóa XVI, bảo đảm tiêu chuẩn, chất lượng và cơ cấu hợp lý; đặc biệt chú trọng đội ngũ đại biểu Quốc hội chuyên trách - lực lượng nòng cốt của hoạt động nghị trường, đòi hỏi bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, năng lực chuyên môn sâu, tư duy lập pháp hiện đại và khả năng phản biện chính sách đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong giai đoạn phát triển mới. Những đại biểu Quốc hội là đảng viên phải thực hiện tốt "trách nhiệm kép", là cầu nối trực tiếp giữa Đảng với Quốc hội; giữa ý chí, nguyện vọng của nhân dân với những quyết sách hệ trọng của đất nước.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!