Quan điểm chỉ đạo lớn thứ hai tại Đại hội XIV của Đảng chỉ rõ: Nhận diện sớm, tranh thủ mọi thuận lợi, thời cơ, vượt qua mọi khó khăn, thách thức; kết hợp chặt chẽ, đồng bộ các nhiệm vụ: Phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường là trung tâm; xây dựng Đảng là then chốt; phát triển văn hóa, con người là nền tảng; tăng cường quốc phòng, an ninh và đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên. Đây là sự phát triển tư duy chiến lược mang tính tổng thể, biện chứng, khắc phục tư duy cục bộ, phiến diện, bảo đảm cho đất nước phát triển bền vững trong môi trường biến động nhanh, phức tạp.
Nhận diện sớm thời cơ, tranh thủ thuận lợi: Yêu cầu cấp thiết của tư duy phát triển chủ động
Bước vào giai đoạn phát triển mới, Việt Nam đứng trước những cơ hội lớn đan xen với không ít khó khăn, thách thức. Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh mở ra nhiều thời cơ để bứt phá; trong khi đó, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xung đột khu vực, biến đổi khí hậu, dịch bệnh, suy giảm kinh tế toàn cầu và các thách thức an ninh phi truyền thống đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với năng lực lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực tiễn của Đảng và Nhà nước.
Trong điều kiện thế giới biến đổi nhanh, thời cơ phát triển thường xuất hiện trong thời gian ngắn và gắn liền với những biến động lớn. Nếu không kịp thời nắm bắt, thời cơ sẽ bị bỏ lỡ hoặc chuyển hóa thành thách thức.
Nhận diện sớm thời cơ đòi hỏi nâng cao năng lực dự báo chiến lược, tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận, nắm chắc xu thế phát triển của thế giới và khu vực. Đây không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan hoạch định chính sách, mà còn là yêu cầu chung đối với toàn bộ hệ thống chính trị. Việc tranh thủ mọi thuận lợi, thời cơ thể hiện tư duy chủ động, linh hoạt, sáng tạo, không bị động, bất ngờ trước các biến động bên ngoài.
Đồng thời, Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh tinh thần vượt qua mọi khó khăn, thách thức. Điều này phản ánh bản lĩnh chính trị, ý chí tự cường và truyền thống kiên cường của dân tộc Việt Nam. Khó khăn, thách thức không phải là yếu tố cản trở, mà chính là phép thử đối với năng lực lãnh đạo, quản trị và sức mạnh nội sinh của đất nước.
Ảnh minh họa.
Kết hợp chặt chẽ, đồng bộ các nhiệm vụ: Tư duy phát triển toàn diện, biện chứng
Quan điểm phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường là trung tâm là sự kế thừa và phát triển tư duy phát triển bền vững của Đảng, đồng thời đáp ứng yêu cầu cấp bách của thực tiễn.
Phát triển kinh tế tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo nền tảng vật chất cho sự phát triển toàn diện của đất nước. Tuy nhiên, Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu phát triển kinh tế phải gắn chặt với tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường. Mô hình tăng trưởng dựa vào khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ, gây tổn hại môi trường không còn phù hợp.
Việc đưa bảo vệ môi trường vào trung tâm của chiến lược phát triển thể hiện bước tiến quan trọng trong tư duy phát triển của Đảng. Môi trường không chỉ là vấn đề sinh thái, mà còn là vấn đề kinh tế, xã hội, an ninh và chất lượng sống của nhân dân. Phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế số trở thành hướng đi tất yếu để Việt Nam phát triển nhanh nhưng bền vững.
Xây dựng Đảng là then chốt, bảo đảm vai trò lãnh đạo toàn diện của Đảng là sự khẳng định có tính nguyên tắc, xuất phát từ thực tiễn cách mạng Việt Nam và bản chất của chế độ ta. Xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ là điều kiện tiên quyết để Đảng đủ năng lực lãnh đạo đất nước trong bối cảnh mới. Những hạn chế, yếu kém trong công tác xây dựng Đảng, nếu không được khắc phục kịp thời, sẽ trực tiếp làm suy giảm hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo, ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân.
Quan điểm chỉ đạo của Đại hội XIV đặt yêu cầu xây dựng Đảng trong mối quan hệ hữu cơ với các nhiệm vụ phát triển khác, bảo đảm Đảng thật sự là lực lượng lãnh đạo, cầm quyền trong sạch, vững mạnh, gắn bó mật thiết với nhân dân.
Quan điểm chỉ đạo thứ hai của Đảng cũng khẳng định vai trò đặc biệt của văn hóa và con người trong chiến lược phát triển đất nước. Văn hóa không chỉ là lĩnh vực riêng biệt, mà là nền tảng tinh thần của xã hội, thấm sâu vào mọi mặt đời sống. Con người vừa là chủ thể, vừa là mục tiêu của phát triển. Việc coi nhẹ văn hóa, con người sẽ dẫn đến phát triển mất cân đối, thiếu bền vững. Điều này đòi hỏi phải gắn phát triển kinh tế với xây dựng hệ giá trị văn hóa, chuẩn mực con người Việt Nam thời kỳ mới; phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; tạo động lực tinh thần mạnh mẽ cho công cuộc phát triển và bảo vệ Tổ quốc.
Cùng với đó, việc tăng cường quốc phòng, an ninh và đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên là yêu cầu khách quan trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất ổn định.
Quốc phòng, an ninh không chỉ nhằm đối phó với chiến tranh xâm lược, mà còn để ứng phó hiệu quả với các thách thức an ninh phi truyền thống. Việc tăng cường quốc phòng, an ninh phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước, gắn với xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân và thế trận lòng dân vững chắc.
Mặt khác, trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng, đối ngoại không chỉ là công cụ phục vụ phát triển, mà còn là tuyến đầu trong bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế giúp mở rộng không gian phát triển, tranh thủ nguồn lực bên ngoài, nâng cao vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam. Đồng thời, đây cũng là kênh quan trọng để bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc trên cơ sở luật pháp quốc tế.
Điểm cốt lõi của quan điểm chỉ đạo thứ hai là yêu cầu kết hợp chặt chẽ, đồng bộ các nhiệm vụ trọng yếu. Các nhiệm vụ không tồn tại biệt lập, mà có mối quan hệ hữu cơ, tác động qua lại lẫn nhau. Phát triển kinh tế không thể tách rời xây dựng Đảng; phát triển văn hóa, con người không thể tách rời quốc phòng, an ninh; đối ngoại, hội nhập phải phục vụ phát triển và bảo vệ Tổ quốc.
Tư duy kết hợp đồng bộ giúp khắc phục tình trạng phát triển mất cân đối, cục bộ, ngắn hạn, tạo nền tảng cho phát triển nhanh và bền vững.
Quan điểm này cũng thể hiện tầm nhìn chiến lược, tư duy toàn diện và biện chứng trong lãnh đạo phát triển đất nước. Việc nhận diện sớm thời cơ, vượt qua thách thức, kết hợp đồng bộ các nhiệm vụ phát triển và bảo vệ Tổ quốc không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà còn là định hướng lâu dài để Việt Nam hiện thực hóa khát vọng phát triển phồn vinh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội trong giai đoạn mới.
