Trải qua 80 năm hình thành và phát triển, Quốc hội Việt Nam luôn khẳng định vị trí là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của đất nước. Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 tiếp tục là dịp để Nhân dân bầu ra những người xứng đáng, góp phần xây dựng một Quốc hội của Nhân dân, vì Nhân dân.
Quốc hội - thiết chế quyền lực bắt nguồn từ Nhân dân
Trong hệ thống chính trị của nước ta, Quốc hội giữ vị trí đặc biệt quan trọng: là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Quốc hội thực hiện quyền lập hiến, lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà nước.
Bản chất “Quốc hội của Nhân dân” trước hết được thể hiện ngay từ cách thức hình thành của cơ quan này. Quốc hội do cử tri cả nước trực tiếp bầu ra theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Mỗi đại biểu Quốc hội là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân, được Nhân dân tin tưởng giao phó quyền lực để thay mặt Nhân dân quyết định những vấn đề trọng đại của đất nước.
Nhìn lại lịch sử, tinh thần dân chủ ấy đã được khẳng định ngay từ những ngày đầu lập nước. Ngày 6/1/1946, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên trong lịch sử dân tộc đã diễn ra trên phạm vi cả nước, bầu ra Quốc hội khóa I của nước Việt Nam độc lập. Con số hơn 89% cử tri tham gia bỏ phiếu đã thể hiện niềm tin và khát vọng làm chủ vận mệnh đất nước của Nhân dân. Đây không chỉ là sự kiện chính trị trọng đại mà còn là mốc son khẳng định một nguyên tắc cơ bản của Nhà nước ta: mọi quyền lực nhà nước đều thuộc về Nhân dân.
Bản chất “Quốc hội của Nhân dân” còn được thể hiện rõ qua cơ cấu và thành phần đại biểu. Quốc hội quy tụ những người đại diện cho nhiều tầng lớp xã hội, các dân tộc và các lĩnh vực của đời sống đất nước. Sự đa dạng ấy không chỉ phản ánh bức tranh sinh động của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, mà còn bảo đảm tính đại diện rộng rãi của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, nơi tiếng nói và lợi ích chính đáng của các tầng lớp Nhân dân được phản ánh và xem xét trong quá trình quyết định những vấn đề hệ trọng của đất nước.
Trải qua 15 khóa Quốc hội, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất luôn gắn bó chặt chẽ với vận mệnh của dân tộc. Trong những năm kháng chiến gian khổ, Quốc hội đã đưa ra nhiều quyết sách lịch sử, động viên toàn dân tộc đứng lên bảo vệ nền độc lập, thống nhất đất nước. Trong thời kỳ đổi mới, Quốc hội tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, tạo nền tảng pháp lý cho sự phát triển của đất nước.
Có thể nói, suốt chặng đường hơn tám thập niên, Quốc hội Việt Nam luôn là nơi kết tinh trí tuệ và ý chí của toàn dân tộc, là thiết chế quan trọng bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân trong đời sống chính trị của đất nước.
Quốc hội hành động vì lợi ích của Nhân dân
Xuất phát từ bản chất do Nhân dân bầu ra và đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân, Quốc hội có trách nhiệm hành động vì lợi ích của Nhân dân thông qua việc thực hiện các chức năng quan trọng như lập pháp, giám sát tối cao và quyết định những vấn đề trọng đại của đất nước.
Trước hết, trong lĩnh vực lập pháp, Quốc hội có vai trò xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật - nền tảng của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Các đạo luật được ban hành nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội, bảo đảm quyền con người, quyền công dân, đồng thời tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội.
Trong những năm gần đây, hoạt động lập pháp của Quốc hội ngày càng được đổi mới theo hướng dân chủ, khoa học và sát thực tiễn. Nhiều dự án luật được lấy ý kiến rộng rãi từ Nhân dân, các chuyên gia và nhà khoa học trước khi được thông qua. Điều đó cho thấy mỗi đạo luật không chỉ là sản phẩm của cơ quan quyền lực nhà nước mà còn là kết tinh trí tuệ của toàn xã hội.
Cùng với lập pháp, hoạt động giám sát tối cao của Quốc hội cũng giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Theo quy định của Hiến pháp, Quốc hội giám sát việc tuân thủ Hiến pháp, luật và nghị quyết của Quốc hội; xem xét báo cáo công tác của các cơ quan quan trọng trong bộ máy nhà nước như Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao… Thông qua hoạt động giám sát, Quốc hội thay mặt Nhân dân kiểm tra việc thực thi quyền lực nhà nước, bảo đảm các cơ quan nhà nước hoạt động đúng pháp luật và phục vụ lợi ích chung của Nhân dân.
Những phiên chất vấn tại nghị trường trong các nhiệm kỳ gần đây đã trở thành diễn đàn dân chủ, nơi các đại biểu Quốc hội thẳng thắn đặt câu hỏi với các thành viên Chính phủ về những vấn đề được xã hội quan tâm. Từ phát triển kinh tế, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường đến cải cách hành chính hay phòng chống tham nhũng… nhiều vấn đề bức thiết của đời sống xã hội đã được đưa ra thảo luận công khai tại nghị trường.
Qua đó, trách nhiệm của các cơ quan quản lý được làm rõ hơn, đồng thời nhiều giải pháp thiết thực được đề ra nhằm giải quyết những vấn đề đặt ra trong thực tiễn. Chính điều này góp phần khẳng định vai trò của Quốc hội không chỉ là cơ quan ban hành luật mà còn là cơ quan giám sát quyền lực, bảo đảm bộ máy nhà nước hoạt động vì lợi ích của Nhân dân.
Đại biểu Quốc hội - cầu nối giữa Nhân dân với Nhà nước
Một trong những yếu tố quan trọng làm nên bản chất “Quốc hội của Nhân dân” chính là vai trò của đại biểu Quốc hội.
Đại biểu Quốc hội là những công dân ưu tú, đại diện cho các tầng lớp Nhân dân và các dân tộc trong cả nước. Họ không chỉ tham gia quyết định những vấn đề lớn của đất nước mà còn có trách nhiệm lắng nghe, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của cử tri.
Thông qua các cuộc tiếp xúc cử tri trước và sau mỗi kỳ họp, đại biểu Quốc hội nắm bắt ý kiến của Nhân dân để chuyển tải tới nghị trường. Không ít vấn đề quan trọng của đời sống xã hội được đưa ra thảo luận tại Quốc hội bắt nguồn từ những kiến nghị rất cụ thể của cử tri ở cơ sở.
Hoạt động của Quốc hội cũng ngày càng công khai, minh bạch và gần gũi hơn với Nhân dân. Các phiên họp của Quốc hội được truyền hình trực tiếp; hoạt động tiếp xúc cử tri được tổ chức thường xuyên; nhiều kênh tiếp nhận ý kiến của người dân được mở rộng. Điều đó giúp tăng cường sự gắn bó giữa Quốc hội với Nhân dân, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các đại biểu trước cử tri.
Bước vào nhiệm kỳ 2026 - 2031, đất nước ta đang đứng trước những yêu cầu phát triển mới. Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng đặt ra đòi hỏi ngày càng cao đối với việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước và bảo đảm các quyết sách lớn của đất nước được cân nhắc thận trọng, khoa học, phù hợp với yêu cầu phát triển nhanh và bền vững.
Trong tiến trình đó, vai trò của Quốc hội càng trở nên quan trọng. Thực tiễn cho thấy, chất lượng hoạt động của Quốc hội phụ thuộc rất lớn vào chất lượng của đội ngũ đại biểu. Một Quốc hội mạnh trước hết phải được xây dựng từ những đại biểu có bản lĩnh chính trị vững vàng, có trí tuệ và tinh thần trách nhiệm cao, dám nói lên tiếng nói của Nhân dân, dám đấu tranh vì lợi ích chung và có đủ năng lực tham gia quyết định những vấn đề hệ trọng của đất nước.
Chính vì vậy, việc lựa chọn được những đại biểu Quốc hội thực sự tiêu biểu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Mỗi đại biểu không chỉ cần có phẩm chất đạo đức trong sáng, bản lĩnh chính trị vững vàng mà còn phải có trình độ, năng lực và uy tín xã hội, xứng đáng là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân, đóng góp vào việc xây dựng một Quốc hội ngày càng chất lượng, hoạt động hiệu lực và hiệu quả.
Chất lượng của Quốc hội bắt nguồn từ chất lượng của đội ngũ đại biểu, và chất lượng của đại biểu lại được quyết định từ mỗi lá phiếu của cử tri. Khi cử tri cân nhắc kỹ lưỡng, sáng suốt lựa chọn những người thực sự tiêu biểu, có đủ đức và tài, Quốc hội sẽ thực sự là nơi hội tụ trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng phát triển của dân tộc, qua đó tiếp tục khẳng định bản chất: Quốc hội của Nhân dân, vì Nhân dân.
