Khi sản xuất nông nghiệp gắn với tham quan, trải nghiệm, nông dân không chỉ bán nông sản mà còn có thêm thu nhập từ việc đón khách, góp phần phát triển du lịch xanh, bền vững.
Hơn 40 năm gắn bó với cây bưởi, ông Cao Văn Tuấn ở thôn Khả Lĩnh, xã Thác Bà không chỉ chăm sóc vườn, bán quả mà còn biến khu vườn thành nơi đón khách tham quan, trải nghiệm.
Gia đình ông trồng bưởi Đại Minh cùng các giống da xanh, Xuân Vân, Cát Quế, mỗi vụ thu về hàng trăm triệu đồng. Một phần vườn được dành để đón khách tìm hiểu cách chăm sóc theo hướng VietGAP, hữu cơ, tự tay hái và chọn bưởi.
“Khách đến vườn không chỉ để mua bưởi mà còn muốn tự tay hái, tự chọn những quả ngon. Qua những câu chuyện về cây bưởi, về quê hương, tôi càng yêu và gắn bó với nghề hơn” - ông Tuấn chia sẻ.
Theo ông Nguyễn Vinh Quang - Phó Chủ tịch UBND xã Thác Bà, toàn xã có 1.164 ha cây ăn quả; riêng khu vực Đại Minh (cũ) có 475 ha với khoảng 720 hộ trồng bưởi. Năm 2025, 425 ha bưởi cho thu hoạch hơn 5.700 tấn, doanh thu trên 40 tỷ đồng.
“Bưởi Đại Minh là cây trồng chủ lực. Địa phương đang khuyến khích người dân nâng cao chất lượng, sản xuất theo hướng VietGAP, hữu cơ và đẩy mạnh quảng bá sản phẩm. Đây cũng là nền tảng để phát triển nông nghiệp gắn với du lịch” - ông Quang cho biết.
Không chỉ có vườn bưởi, các hợp tác xã (HTX) quanh hồ Thác Bà cũng đang thử nghiệm những cách làm mới.
Hiện HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Yên Bình đang trồng hai giống nho Hạ Đen và nho sữa. Do còn khá mới với điều kiện tự nhiên của địa phương, việc chăm sóc thời gian đầu gặp không ít khó khăn. Dù vậy, HTX vẫn tìm và áp dụng kỹ thuật chăm sóc phù hợp và hoàn thiện khu vực phục vụ khách.
Anh Đinh Đại Thành - Giám đốc HTX cho biết: “Du khách khá thích trải nghiệm tự tay hái nho, chụp ảnh và tìm hiểu quy trình chăm sóc cây. Là mô hình đầu tiên trên hồ, chúng tôi đang từng bước hoàn thiện dịch vụ để phục vụ du khách tốt hơn. Thời gian tới, chúng tôi hướng tới kết nối điểm trải nghiệm này với các địa danh trên hồ như chợ nổi Mông Sơn, động Thủy Tiên, qua đó, tạo thêm hành trình tham quan đa dạng cho du khách”.
Theo anh Thành, kết hợp sản xuất với du lịch giúp sản phẩm có thêm đầu ra. Thay vì chỉ chờ thương lái, HTX có thể bán trực tiếp cho khách tham quan, qua đó, nâng giá trị sản phẩm và khuyến khích sản xuất sạch, an toàn. Từ chăm cây, thu hoạch đến thưởng thức, mỗi công đoạn đều có thể trở thành một trải nghiệm.
Bà Vũ Thị Mai Oanh - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh cho rằng, du lịch nông nghiệp có nhiều tiềm năng, nhất là khi kết hợp với sản xuất sạch, nông nghiệp hữu cơ và phát huy bản sắc văn hóa địa phương.
Với hồ Thác Bà, bên cạnh cảnh quan hơn 1.300 hòn đảo, địa phương có thể phát triển các trải nghiệm như tham quan vùng sản xuất, thu hoạch nông sản, tìm hiểu nghề nuôi thủy sản và thưởng thức đặc sản.
“Tôi hy vọng những trải nghiệm như tham quan vườn nho, thu hoạch nông sản, thủy sản… sẽ mang đến cho du khách những trải nghiệm đa dạng, để khi đến hồ Thác Bà, du khách không chỉ thưởng ngoạn cảnh quan mà còn cảm nhận được không gian du lịch xanh, sạch và hấp dẫn” - bà Vũ Thị Mai Oanh nhấn mạnh.
Không chỉ ở hồ Thác Bà, nhiều vùng chè, quế, dược liệu, cây ăn quả, rau, hoa, cá nước lạnh, ruộng bậc thang, rừng, làng nghề và sản phẩm OCOP trong tỉnh cũng có thể trở thành điểm trải nghiệm. Qua đó, tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người dân và tạo thêm sức hút cho du lịch địa phương.
Để mô hình nông nghiệp gắn với du lịch phát triển bền vững, người dân cần được hỗ trợ về kỹ năng đón khách, quảng bá. Đây là nội dung được Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh đưa vào Quy chế phối hợp giai đoạn 2026 - 2030.
Đồng thời đào tạo người dân, hỗ trợ quảng bá, ứng dụng công nghệ và nâng cao chất lượng dịch vụ. Dự kiến giai đoạn này sẽ hỗ trợ từ 7 - 10 mô hình, mỗi năm 1 - 2 mô hình.
Từ những sản phẩm do mình làm ra, người dân có thể đón khách, giới thiệu và tiêu thụ sản phẩm tại chỗ. Sự gắn kết giữa nông nghiệp và du lịch không chỉ mở rộng đầu ra, tăng thu nhập mà còn tạo động lực để người dân nâng cao chất lượng sản phẩm, hướng tới sản xuất sạch và phát triển bền vững.
