Người Bố Y là dân tộc rất ít người tập trung chủ yếu ở khu vực xã Mường Khương, tỉnh Lào Cai. Họ được đánh giá là cộng đồng đoàn kết, chăm chỉ, sáng tạo trong lao động sản xuất, xây dựng mô hình kinh tế hiệu quả. Không chỉ tiên phong đưa cây quýt bén rễ Mường Khương, người Bố Y còn xây dựng thành công mô hình du lịch nông nghiệp hiệu quả, đem đến trải nghiệm thú vị cho du khách.
Một trong những vườn quýt đẹp nhất thôn Lao Chải, xã Mường Khương thuộc sở hữu của chị Lù Thị Sủi, dân tộc Bố Y. Cách đây 10 năm, trong một lần sang thăm người quen ở Trung Quốc, chị Sủi thấy ở đó họ phát triển vùng quýt rộng lớn trong khi thổ nhưỡng và khí hậu tương đồng với Lao Chải nơi chị sinh sống, vì vậy, chị Sủi đã đem giống quýt này về trồng.
Ban đầu chỉ trồng vài trăm gốc, dần dần mở rộng diện tích lên 6.000 cây. Vụ thu hoạch đầu tiên gia đình chị đã bán được 70 triệu đồng. Thấy giá trị kinh tế từ cây quýt đem lại, chị Lù Thị Sủi và gia đình quan tâm chăm sóc, có vụ được mùa, được giá, lãi 400 triệu đồng/năm.
Năm 2017, gia đình chị Lù Thị Sủi trở thành một trong những hộ tiên phong đầu tư mở vườn đón khách đến tham quan, trải nghiệm. Với giá vé 20.000 – 30.000 đồng/lượt du khách có thể thỏa thích thưởng thức không giới hạn những quả quýt thơm ngọt. Để phục vụ tốt hơn nhu cầu của du khách, gia đình chị Sủi đầu tư mở đường bê tông hơn 200 m dẫn vào khu vườn và dựng chòi để du khách nghỉ ngơi.
Chị Lù Thị Sủi cho biết: Vườn quýt ngọt, vị thế đẹp giúp gia đình thu hút khoảng 1.000 lượt khách mỗi vụ, ngoài thu nhập từ bán quýt, doanh thu từ mở vườn cũng đem đến thu nhập ổn định cho gia đình.
Gia đình trưởng thôn Lao Chải - ông Giàng Seo Bình (dân tộc Bố Y) cũng sở hữu một trong những vườn quýt rộng lớn, có địa hình bằng phẳng phù hợp đón khách du lịch đến tham quan, hái quýt tại vườn. Vườn quýt có 10.000 gốc, doanh thu mỗi năm đạt 600 – 700 triệu đồng. Riêng vườn quýt sau nhà, ông Bình đầu tư đổ đường bê tông lối dẫn vào vườn quýt để đón khách.
Hình thức kinh doanh du lịch nông nghiệp mới này không chỉ giúp gia đình ông Giàng Seo Bình tăng thu nhập mà còn quảng bá vườn quýt rộng rãi qua những bức ảnh check-in của du khách.
Hiện trên địa bàn xã Mường Khương có hơn 100 gia đình dân tộc Bố Y trồng quýt, tập trung chủ yếu ở thôn Lao Chải, Chúng Chải A, Chúng Chải B; trong đó nhiều hộ đã kết hợp trồng quýt với du lịch nông nghiệp mở vườn đón du khách. Họ áp dụng kỹ thuật chăm sóc quýt tiên tiến cho năng suất cao, chất lượng ngon ngọt, ngoài ra không ngừng xây dựng thương hiệu, đầu tư làm đường, xây dựng các điểm check-in để thu hút du khách.
Hiện vùng trồng quýt Mường Khương đang vào vụ chín rộ. Khắp các triền núi lấp lánh quýt vàng, đây trở thành địa chỉ thu hút du khách đến tham quan, trải nghiệm. Các nhà vườn của người dân tộc Bố Y cũng nhộn nhịp du khách ghé thăm. Họ thích thú chụp ảnh trong vườn quýt trĩu quả, nếm vị ngọt đậm đà của những trái quýt mọng nước và không quên mua về làm quà cho gia đình, người thân, bạn bè.
Anh Lù Tài Trần Duy, thôn Mường Khương, xã Mường Khương tranh thủ ngày cuối tuần cùng bạn trải nghiệm vườn quýt của một gia đình người Bố Y. Anh Duy chia sẻ bản thân được chào đón nhiệt tình, được tham quan vườn quýt, thưởng thức những quả chín mọng rồi tự tay chọn những quả quýt to nhất, ngon nhất hái về cho gia đình, bạn bè khiến anh cảm thấy khoảnh khắc trải nghiệm rất thú vị. Anh Duy cũng cho biết, trong tuần tới sẽ đưa thêm bạn đến trải nghiệm du lịch vườn quýt.
Trên địa bàn xã Mường Khương hiện có trên 740 ha trồng quýt. Cây quýt đem lại thu nhập ổn định giúp nhiều hộ dân đồng bào dân tộc thiểu số nói chung, người Bố Y nói riêng. Hình thức du lịch nông nghiệp hiện được các hộ người Bố Y triển khai trở thành hướng phát triển kinh tế mới. Nếu được đầu tư, định hướng đúng đắn sẽ phát huy hiệu quả, nâng cao giá trị thu nhập trên diện tích canh tác quýt đồng thời phát triển dịch vụ kèm theo.
