Nỗ lực ngăn chặn chênh lệch giới tính khi sinh

Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh tại Việt Nam đã kéo dài gần một thập kỷ và chưa có dấu hiệu được kiểm soát, dù nhiều chính sách đã được ban hành. Luật Dân số vừa được Quốc hội thông qua là một giải pháp đột phá mạnh mẽ, đồng bộ nhằm kéo tỷ lệ giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên.

Cán bộ Trạm Y tế Tân Xuân, xã Xuân Nha, tỉnh Sơn La, phát tờ rơi tuyên truyền về giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh.
Cán bộ Trạm Y tế Tân Xuân, xã Xuân Nha, tỉnh Sơn La, phát tờ rơi tuyên truyền về giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh.

Theo báo cáo của Bộ Y tế, giai đoạn 2021 - 2024, tỷ số giới tính khi sinh của Việt Nam đang ở mức 112 bé trai/100 bé gái, cao hơn nhiều so với mức cân bằng tự nhiên (104 - 106). Hiện nay, một số tỉnh phía bắc và Bắc Trung Bộ tiếp tục duy trì tỷ số giới tính khi sinh ở mức rất cao, có địa phương ghi nhận ở mức gần 120 bé trai/100 bé gái. Đối với các tỉnh, thành phố khu vực phía nam, tỷ số này ở mức từ 105 - 108 bé trai/100 bé gái. Nếu không cải thiện sự chênh lệch, dự báo đến năm 2034 Việt Nam sẽ dư thừa 1,5 triệu nam giới trong độ tuổi kết hôn, và có thể tăng lên 1,8 triệu vào năm 2059.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Cử (Nguyên Viện trưởng Viện Dân số) cảnh báo: Mất cân bằng giới tính khi sinh là mối đe dọa thầm lặng nhưng lâu dài đối với sự ổn định của mỗi quốc gia. Nó không chỉ ảnh hưởng tới mỗi gia đình mà còn tác động đến kết cấu xã hội và chất lượng nguồn nhân lực trong nhiều thập kỷ tới. Các quan niệm xã hội và tín ngưỡng đòi hỏi con trai phải gánh vác việc thờ cúng tổ tiên, giúp củng cố địa vị của cha mẹ trong xã hội, con sinh ra mang họ bố… đã ăn sâu vào tiềm thức, văn hóa của mỗi cá nhân, gia đình, dòng họ người Việt. Vô hình trung đã gây hệ lụy nghiêm trọng như thừa nam, thiếu nữ, gia tăng bất bình đẳng giới, tảo hôn, buôn bán phụ nữ và ảnh hưởng tới cấu trúc, cơ cấu dân số.

Theo khảo sát của Quỹ Dân số Liên hợp quốc (năm 2023), hơn 60% nam giới cho rằng cần có ít nhất một con trai, 38% phụ nữ cảm thấy “chịu áp lực” từ gia đình chồng nếu không sinh con trai, 27% bà mẹ mang thai từng hỏi giới tính thai nhi dù biết rõ quy định cấm.

Ông Phạm Vũ Hoàng, Phó Cục trưởng Dân số ( Bộ Y tế) cho rằng, phần lớn các gia đình sinh con đều mong muốn có “đủ nếp, đủ tẻ”, và khi chỉ dự định sinh hai con, xác suất lựa chọn giới tính nam càng cao nếu con đầu đã là gái.

Dù rất nỗ lực, với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, nhưng từ năm 2016 đến nay, Việt Nam chưa năm nào đưa được tỷ số giới tính khi sinh trở lại ngưỡng an toàn. Tình trạng này khiến các chuyên gia và Ban soạn thảo Luật Dân số xác định mất cân bằng giới tính khi sinh là một trong bốn vấn đề nghiêm trọng nhất, cần được điều chỉnh chính sách ở mức cao nhất.

Trước đây, Pháp lệnh Dân số chỉ đưa ra quy định cấm lựa chọn giới tính khi sinh nhưng không có biện pháp kiểm soát cụ thể, chế tài xử lý còn nhẹ, dẫn đến tình trạng “lách luật”. Với việc Luật Dân số vừa chính thức được thông qua, người hành nghề y có hành vi công bố, thông báo, tiết lộ thông tin về giới tính thai nhi cho khách hàng sẽ bị đình chỉ hành nghề (trừ trường hợp xác định giới tính phục vụ chẩn đoán và điều trị các bệnh di truyền theo quy định của Bộ Y tế).

Tiến sĩ Lê Thanh Dũng, Cục trưởng Dân số (Bộ Y tế) nêu rõ: Luật Dân số tạo hành lang pháp lý chặt chẽ, đủ mạnh để xử lý từ gốc các hành vi lựa chọn giới tính thai nhi. Chỉ khi pháp luật nghiêm minh và được thực thi mới có thể kéo tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên. Không chỉ giải quyết bằng biện pháp hành chính, vấn đề này đòi hỏi phải thay đổi tư duy lạc hậu. Bên cạnh đó, cần tập trung đẩy mạnh truyền thông có chiều sâu, chuyển đổi hành vi cho thanh niên và toàn xã hội.

Các chuyên gia dân số cho rằng, muốn giảm tỷ số giới tính khi sinh, phải tác động trực tiếp đến những người còn giữ định kiến. Truyền thông phải đi vào cộng đồng, vào gia đình, từng thôn xóm chứ không chỉ trên các phương tiện truyền thông thông thường. Đồng thời, cần tăng cường thanh tra các cơ sở siêu âm, phòng khám tư... Áp dụng hệ thống giám sát điện tử đối với thông tin siêu âm thai nhi. Xử lý hình sự các trường hợp cố tình tiết lộ giới tính gây hậu quả nghiêm trọng. Bảo vệ quyền thừa kế bình đẳng của con gái trong pháp luật và hương ước. Nhân rộng các mô hình cộng đồng như “làng không lựa chọn giới tính thai nhi” tại các vùng, tỉnh đang có mức chênh lệch giới tính cao. Mở rộng câu lạc bộ bình đẳng giới liên thế hệ...

nhandan.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Bệnh viện Hữu Nghị

Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Bệnh viện Hữu Nghị

Nhân kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955 - 27/2/2026), Tổng Bí thư Tô Lâm đã tới thăm, chúc mừng ngành y tế cùng tập thể cán bộ, y bác sĩ và nhân viên y tế tại Bệnh viện Hữu Nghị. Báo và Phát thanh, Truyền hình Lào Cai trân trọng đăng tải toàn văn phát biểu của đồng chí Tổng Bí thư trong sự kiện ý nghĩa này.

Xây dựng đội ngũ cán bộ y tế "vừa hồng, vừa chuyên"

Xây dựng đội ngũ cán bộ y tế "vừa hồng, vừa chuyên"

Nhân kỷ niệm Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/02 - ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho Hội nghị cán bộ y tế toàn quốc (27/02/1955), mỗi chúng ta càng thêm tự hào và trân trọng những đóng góp thầm lặng mà to lớn của đội ngũ thầy thuốc đối với sự nghiệp chăm sóc, bảo vệ sức khỏe Nhân dân. Khắc ghi lời dạy sâu sắc của Người: “Lương y phải như từ mẫu”, những năm qua, ngành y tế tỉnh không ngừng phấn đấu xây dựng đội ngũ cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên”, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2: Nữ bác sĩ tận tâm với người bệnh

Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2: Nữ bác sĩ tận tâm với người bệnh

Gần 30 năm gắn bó với ngành y, bác sĩ Vũ Thị Châu Loan - Giám đốc Trung tâm Y tế khu vực Trấn Yên (Lào Cai) - không chỉ hoàn thành tốt nhiệm vụ chuyên môn, tìm ra phương pháp điều trị phù hợp cho từng bệnh nhân, mà còn là điểm tựa tin cậy, giúp người bệnh an tâm và vững vàng hơn trong suốt quá trình điều trị.

Giữ chân bác sĩ công: Cần đột phá đãi ngộ và môi trường làm việc

Giữ chân bác sĩ công: Cần đột phá đãi ngộ và môi trường làm việc

Chính sách lương, phụ cấp ngành y đang được cải thiện nhưng thu nhập tại nhiều bệnh viện công vẫn thấp hơn khu vực tư, tạo áp lực dịch chuyển nhân lực. Để giữ chân người giỏi, cần cải cách căn cơ từ tiền lương, cơ chế tự chủ đến môi trường làm việc và bảo vệ pháp lý, thay vì chỉ trông vào các khoản phụ cấp.

Làm chủ kỹ thuật cao – dấu ấn thắp sáng niềm tin

Làm chủ kỹ thuật cao – dấu ấn thắp sáng niềm tin

Nhân Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/02), nhìn lại hành trình làm chủ công nghệ của Bệnh viện Lão khoa - Phục hồi chức năng tỉnh Lào Cai: robot phục hồi chức năng, oxy cao áp, từ trường xuyên sọ… mở thêm cơ hội hồi phục ngay tại địa phương, giảm chuyển tuyến, tiết kiệm chi phí và bồi đắp niềm tin.

Một gia đình - 9 người con cháu cùng chung một sứ mệnh cứu người

Một gia đình - 9 người con cháu cùng chung một sứ mệnh cứu người

Đến tổ dân phố 12, xã Yên Bình, khi hỏi thăm bà Đặng Thị Hiên, hầu như ai cũng biết. Không chỉ là một cựu nhà giáo từng gắn bó với sự nghiệp giáo dục vùng cao được nhiều người kính trọng, bà còn được biết đến là người mẹ, người bà của 9 người con cháu đang cùng chung sứ mệnh cứu người.

Thêm tiếng cười trẻ thơ

Thêm tiếng cười trẻ thơ

Mùa xuân về, núi rừng như “thức dậy” sau những ngày đông dài. Mầm non hé nụ, hoa rừng bung sắc bên nếp nhà gỗ, nhà trình tường bình yên bên sườn núi. Trong khoảnh khắc giao mùa ấy, bản làng không chỉ đón chào mùa mới mà còn đón chào những sự sống mới ra đời.

Viết tiếp kỳ tích ghép tạng Việt

Viết tiếp kỳ tích ghép tạng Việt

Sau hơn 3 thập kỷ khởi động, ngành ghép tạng Việt Nam đã vươn lên mạnh mẽ với hàng loạt ca phẫu thuật phức tạp, cứu sống hàng nghìn bệnh nhân từ "cửa tử".

Khi phép màu đến từ sự tiến bộ của y học địa phương

Khi phép màu đến từ sự tiến bộ của y học địa phương

Mường Khương từng là "vùng trũng" về tiếp cận dịch vụ y tế chuyên sâu, tuy nhiên hiện nay những bước tiến của y học địa phương đang lặng lẽ tạo nên kỳ tích. Tại Trung tâm Y tế khu vực Mường Khương, các y, bác sĩ đã làm chủ kỹ thuật khai thông mạch não bằng điều trị thuốc tiêu sợi huyết - kỹ thuật loại đặc biệt đòi hỏi chuyên môn cao và sự phối hợp khẩn trương trong từng phút giây vàng.

Hơn 1.000 ca cấp cứu trong 8 ngày Tết, tai nạn do pháo nổ tự chế gia tăng

Hơn 1.000 ca cấp cứu trong 8 ngày Tết, tai nạn do pháo nổ tự chế gia tăng

Trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán năm nay (8 ngày), Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã tiếp nhận hơn 1.000 trường hợp cấp cứu. Trung bình mỗi ngày, bệnh viện tiếp nhận khoảng 200 ca, trong đó phần lớn là tai nạn giao thông. Một trường hợp chết não đang được hội chẩn, tiến hành lấy-ghép đa tạng cứu sống nhiều bệnh nhân khác. 

Xuân của niềm tin

Xuân của niềm tin

Mùa xuân mang theo niềm hy vọng, niềm vui và những đổi thay tích cực trên khắp mọi miền đất nước. Trong nhịp chuyển mình của đất trời khi xuân về, ngành y tế Lào Cai bước vào mùa xuân của niềm tin và những khởi sắc. Mùa xuân ấy được vun đắp từ những công trình y tế khang trang, hiện đại, từ sự đầu tư bài bản cho cơ sở vật chất, trang thiết bị, với khát vọng chăm sóc sức khỏe Nhân dân ngày càng toàn diện, nhân văn hơn.

fb yt zl tw