Ở thôn Đại Minh, xã Thác Bà, tỉnh Lào Cai, hơn 300 gốc bưởi trên diện tích gần 2 ha đang sinh trưởng tốt. Đây là thành quả sau nhiều năm tìm tòi, gây dựng mô hình của cựu chiến binh Nguyễn Văn Niên.
Rời quân ngũ, trở về quê hương, ông Niên luôn trăn trở làm thế nào để biến đất đai của gia đình thành sinh kế bền vững. Từ tìm hiểu thực tế, ông lựa chọn cây bưởi để phát triển kinh tế
Ông trồng 5 giống bưởi khác nhau, gồm: bưởi đỏ, Khả Lĩnh, Soi Hà, Cát Quế và bưởi Diễn. Mỗi giống có đặc điểm sinh trưởng, thời gian thu hoạch và thị trường khác nhau, giúp gia đình chủ động hơn trong sản xuất, từng bước nâng cao hiệu quả kinh tế.
Để có được vườn bưởi xanh tốt như hiện nay, ông Niên đã dành nhiều thời gian tìm hiểu kỹ thuật, đặc tính từng giống; chú trọng phòng trừ sâu bệnh, tạo tán và điều chỉnh chế độ dinh dưỡng phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng.
Sau nhiều năm chăm sóc, vườn bưởi đã cho thu hoạch ổn định, mang lại nguồn thu trên 300 triệu đồng mỗi năm. Sản phẩm của gia đình ngày càng được thị trường đón nhận, một số giống bưởi đã có khách đặt mua trước.
Cựu chiến binh Nguyễn Văn Niên chia sẻ: Cây bưởi không "khó tính" lắm, nhưng đòi hỏi về kỹ thuật chăm sóc theo từng chu kỳ ra hoa, ra quả, bón phân. Bưởi của gia đình tôi đã được khách đặt trước vì chất lượng và uy tín. Cách đây một tháng đã có người đến đặt mua bưởi Diễn.
Nếu vườn bưởi của cựu chiến binh Nguyễn Văn Niên là câu chuyện về sự kiên trì, thì ở thôn Đồng Cát, xã Quy Mông, mô hình kinh tế của cựu chiến binh Hà Văn Liêm lại cho thấy tinh thần tiên phong và ý chí vượt khó.
Sau 8 năm tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc tại xã Mường Khương, ông Liêm trở về địa phương, làm xã đội trưởng.
Năm 2001, ông nghỉ và nhận giao khoán trên 30 ha đồi để phát triển kinh tế. Những ngày đầu gây dựng trang trại, ông gặp nhiều khó khăn do thiếu vốn, kiến thức sản xuất còn hạn chế và điều kiện giao thông chưa thuận lợi.
Nhưng những khó khăn ấy không làm ông chùn bước. Ông vừa làm, vừa học hỏi, tìm hướng đi mới và trở thành một trong những người tiên phong đưa cây tre măng Bát độ về trồng.
Sau 25 năm gây dựng, đến nay gia đình ông có trên 15 ha quế, hơn 25 ha măng Bát độ và 2,5 ha ao nuôi cá. Bình quân mỗi năm, gia đình ông thu hoạch và thu mua cho bà con trong thôn trên 500 tấn măng, cắt tỉa hàng trăm tấn quế.
Trừ chi phí, mô hình cho thu nhập trên 1,5 tỷ đồng mỗi năm, tạo việc làm cho 10 lao động tại địa phương. Nhiều năm liên tục, cựu chiến binh Hà Văn Liêm đạt danh hiệu Cựu chiến binh tiêu biểu trong phát triển kinh tế của tỉnh.
Cựu chiến binh Hà Văn Liêm, thôn Đồng Cát, xã Quy Mông chia sẻ: Khi thấy cây măng Bát độ có triển vọng, tôi quyết định đưa về trồng thử rồi từng bước mở rộng diện tích. Đến nay, mô hình đã phát triển tương đối ổn định, không chỉ giúp gia đình có nguồn thu nhập, mà còn tạo thêm việc làm và đầu ra cho sản phẩm của người dân trong thôn. Tôi mong muốn thời gian tới tiếp tục mở rộng sản xuất, đồng thời vận động, hướng dẫn bà con cùng phát triển cây quế, cây tre măng Bát độ, để nâng cao thu nhập, cải thiện cuộc sống và góp phần xây dựng quê hương.
Cùng với những mô hình có quy mô lớn, nhiều cựu chiến binh lựa chọn hướng sản xuất phù hợp với điều kiện của gia đình để từng bước nâng cao thu nhập.
Từng tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, sau khi phục viên năm 1983, cựu chiến binh Vũ Mạnh Thắng trở về địa phương khi cuộc sống gia đình còn nhiều khó khăn.
Để ổn định cuộc sống, ông chủ động tìm tòi, học hỏi kinh nghiệm, mạnh dạn đầu tư chăn nuôi gà trên diện tích gần 1.000 m². Khởi đầu không dễ dàng, có thời điểm ông Thắng thua lỗ, không thu được sản phẩm. Nhưng khó khăn không khiến người lính ấy lùi bước.
Từ những lần thất bại, ông rút kinh nghiệm, điều chỉnh phương thức chăn nuôi và từng bước tìm được hướng sản xuất phù hợp. Đến nay, mỗi năm gia đình ông xuất bán gần 18 tấn gà, với giá trung bình từ 55 đến 65 nghìn đồng/kg, trừ chi phí, mỗi năm mang lại thu nhập trên 400 triệu đồng.
Cựu chiến binh Vũ Mạnh Thắng chia sẻ: Tôi vừa làm vừa học hỏi, chỗ nào chưa biết thì tìm hiểu, rút kinh nghiệm từ những lần thất bại để làm tốt hơn. Đến nay, mô hình chăn nuôi của gia đình đã dần ổn định, cho thu nhập khá. Với tôi, phát triển kinh tế cũng là một cách để người lính sau khi trở về đời thường tiếp tục phát huy tinh thần vượt khó, vươn lên.
Toàn xã Quy Mông hiện có 976 hội viên cựu chiến binh, trong đó có 11 thương binh, 137 bệnh binh và 28 hội viên nhiễm chất độc da cam. Trong điều kiện sản xuất còn nhiều khó khăn, các hội viên chủ động tìm hướng phát triển phù hợp với thế mạnh của gia đình và địa phương.
Người phát triển kinh tế rừng, người đầu tư chăn nuôi, người xây dựng chuồng trại… Mỗi cách làm khác nhau nhưng cùng gặp nhau ở tinh thần tự lực, tự cường và ý chí vươn lên.
Đến nay, toàn xã chỉ còn 5 cựu chiến binh thuộc diện hộ nghèo. Đằng sau con số ấy là sự nỗ lực của từng hội viên và vai trò đồng hành của tổ chức hội. Từ kết nối nguồn lực, chia sẻ kinh nghiệm đến tổ chức tham quan, học tập các mô hình hiệu quả, phong trào “Cựu chiến binh giúp nhau phát triển kinh tế” đang tiếp thêm động lực để hội viên vươn lên.
Ông Nguyễn Thành Ngân - Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Quy Mông, tỉnh Lào Cai cho biết: Các hội viên chủ yếu phát triển kinh tế rừng, chuồng trại. Để động viên phong trào, hội tổ chức cho hội viên tham quan, học hỏi các mô hình trong và ngoài xã.
Từ những mô hình ở cơ sở, phong trào cựu chiến binh phát triển kinh tế đã được triển khai rộng khắp trên địa bàn tỉnh.
Hiện nay, cựu chiến binh trong tỉnh đang làm chủ 82 doanh nghiệp vừa và nhỏ, 25 hợp tác xã, 378 tổ hợp tác, 186 trang trại, trên 1.000 gia trại và hàng trăm cơ sở sản xuất, kinh doanh.
Toàn tỉnh có gần 2.300 hộ hội viên đạt danh hiệu sản xuất, kinh doanh giỏi các cấp. Trong các lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, kinh tế rừng, chăn nuôi, dịch vụ, kinh doanh, nhiều cựu chiến binh đã đầu tư, mở rộng quy mô, ứng dụng khoa học kỹ thuật, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho gia đình và người lao động địa phương.
Để đồng hành cùng hội viên, các cấp Hội Cựu chiến binh chú trọng hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, chuyển giao khoa học kỹ thuật, tổ chức tham quan mô hình, trao đổi kinh nghiệm sản xuất, kinh doanh; qua đó, giúp hội viên phát huy nội lực, xây dựng sinh kế và từng bước thoát nghèo.
Đại tá Nguyễn Minh Quyết - Chủ tịch Hội Cựu chiến binh tỉnh Lào Cai cho biết: Cùng với việc khai thác các nguồn vốn ưu đãi của Nhà nước, địa phương và của hội, các cựu chiến binh đã triển khai thực hiện và tích cực trong công tác giảm nghèo. Đến tháng 7 năm 2026, số hội viên nghèo toàn tỉnh còn trên 1.600 hộ, chiếm tỷ lệ 2,7%; số hộ khá, giàu tăng đáng kể, đạt 56,7%.
Từ những người từng tham gia bảo vệ Tổ quốc, trở về cuộc sống đời thường, các cựu chiến binh tiếp tục phát huy phẩm chất người lính trong lao động, sản xuất. Trên những cánh rừng quế, vườn bưởi, trang trại chăn nuôi hay tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh, tinh thần tự lực, tự cường được thể hiện bằng những việc làm cụ thể.
Từ những mô hình kinh tế ở cơ sở đến phong trào sản xuất, kinh doanh giỏi trong toàn tỉnh, các cựu chiến binh Lào Cai đang góp sức dựng xây quê hương ngày càng phát triển, giàu mạnh, nghĩa tình và văn minh.
