Nội dung thanh tra bao gồm: Thanh tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về hoạt động kinh doanh vàng; Thanh tra việc chấp hành quy định pháp luật về phòng, chống rửa tiền; Thanh tra việc chấp hành các quy định pháp luật về chế độ kế toán, lập và sử dụng hóa đơn, chứng từ; về kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế.
Kết luận thanh tra đã chỉ rõ, Công ty SJC cơ bản chấp hành các quy định của pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng, kinh doanh mua, bán vàng miếng theo giấy phép do Ngân hàng Nhà nước cấp, thực hiện chế độ thông tin báo cáo số liệu mua, bán vàng miếng; thực hiện niêm yết giá mua bán vàng theo quy định; có chuyển biến tích cực trong việc thực hiện các quy định của pháp luật về phòng, chống rửa tiền; thực hiện lập chứng từ, hóa đơn và kê khai thuế cơ bản theo quy định.
Bên cạnh những mặt đạt được nêu trên, kết luận thanh tra cũng nêu rõ những vi phạm, thiếu sót, tập trung vào các nội dung như sau:
Về chấp hành chính sách pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng: Công ty SJC đã vi phạm về chấp hành chế độ báo cáo hoạt động kinh doanh mua, bán vàng miếng; có dấu hiệu đưa thông tin gây nhầm lẫn về sản phẩm, hàng hóa do doanh nghiệp cung cấp nhằm thu hút khách hàng của doanh nghiệp khác, liên quan đến hành vi cạnh tranh không lành mạnh.
Kết quả xác minh khách hàng cho thấy có dấu hiệu Công ty SJC vi phạm quy định về thuế. “Căn cứ quy định của pháp luật, Ngân hàng Nhà nước đã có văn bản chuyển thông tin sang cơ quan có thẩm quyền để xem xét, xử lý theo quy định”, kết luận thanh tra nêu rõ.
Bên cạnh đó, dù chưa có cơ sở xác định mức tăng giá trong giai đoạn từ ngày 2/10/2023 đến ngày 15/4/2024 là bất hợp lý. Tuy nhiên, tại Công ty SJC, giá mua, giá bán vàng do Tổng giám đốc Công ty SJC quyết định và chỉ đạo trực tiếp về giá mua, giá bán vàng khi không có quy định, quy trình nội bộ về các chỉ tiêu, căn cứ cụ thể trong cơ chế xác định giá mua, giá bán vàng, không phân tách trách nhiệm của các bộ phận có liên quan trong quá trình tham mưu xác định giá.
Như vậy, việc quyết định giá mua, giá bán vàng do một cá nhân là Tổng giám đốc quyết định khi không có các chỉ tiêu, căn cứ cụ thể, dẫn đến rủi ro trong việc xác định giá, ảnh hưởng đến hoạt động của Công ty SJC cũng như thị trường vàng do Công ty SJC chiếm thị phần tương đối lớn.
Ngoài ra, kết luận thanh tra cũng chỉ ra nhiều sai phạm trong việc chấp hành quy định pháp luật về phòng, chống rửa tiền, như: Công ty SJC ban hành quy định nội bộ có nội dung không đầy đủ theo quy định; không có hệ thống quản lý rủi ro để xác định khách hàng nước ngoài là cá nhân có ảnh hưởng chính trị; không báo cáo các giao dịch có giá trị lớn phải báo cáo liên quan đến hoạt động kinh doanh vàng; không thực hiện kiểm toán nội bộ về phòng, chống rửa tiền theo quy định;…
Đặc biệt, Công ty SJC đã vi phạm về lập hoặc thay thế và phát hành một số hóa đơn bán hàng nhưng không có mã của cơ quan thuế; về chưa thực hiện các thủ tục xử lý hóa đơn sai sót đối với một số hóa đơn;…
Nguyên nhân của các sai phạm trên được chỉ ra là do người đại diện theo pháp luật, lãnh đạo, nhân viên Công ty SJC chưa nghiêm túc chấp hành một số quy định của pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng, phòng, chống rửa tiền và hạch toán kế toán, lập và sử dụng chứng từ kế toán, kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế.
Ngay khi kết thúc thanh tra trực tiếp, Ngân hàng Nhà nước đã có văn bản chuyển thông tin vụ việc vi phạm về chế độ hóa đơn, chứng từ kế toán, thuế có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự tại Công ty SJC sang Bộ Công an để xác minh, điều tra, xử lý.
Chánh Thanh tra Ngân hàng Nhà nước cũng đã ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty SJC về các hành vi vi phạm quy định của pháp luật về chế độ thông tin báo cáo mua, bán vàng miếng và hoạt động phòng, chống rửa tiền, với tổng số tiền phạt là 2,14 tỷ đồng.
Kết luận thanh tra đã đưa ra một số kiến nghị Ngân hàng Nhà nước liên quan đến hoàn thiện cơ chế, chính sách trong quản lý hoạt động kinh doanh vàng; đồng thời đưa ra một số kiến nghị đối với các Bộ, ngành có liên quan để xem xét, xử lý theo thẩm quyền, quy định của pháp luật liên quan đến các thiếu sót, vi phạm thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của các Bộ, ngành.
Cụ thể, đối với Công ty SJC, kết luận thanh tra kiến nghị chấn chỉnh Công ty SJC trong việc chấp hành chưa nghiêm túc quy định của pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng, còn để xảy ra các vi phạm, thiếu sót.
Yêu cầu Công ty SJC chấm dứt ngay hành vi vi phạm hành chính về chấp hành chế độ thông tin báo cáo; nghiêm túc chấp hành đúng chế độ thông tin báo cáo và số liệu báo cáo Ngân hàng Nhà nước trong hoạt động kinh doanh vàng.
Yêu cầu Công ty SJC chấm dứt ngay các hành vi vi phạm hành chính về hoạt động phòng, chống rửa tiền; nghiêm túc chấp hành các quy định liên quan đến hoạt động phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; kịp thời khắc phục, chỉnh sửa các vi phạm, thiếu sót nêu tại phần kết quả kiểm tra, xác minh.
Yêu cầu Công ty SJC nghiêm túc chấp hành các quy định pháp luật về thuế; kịp thời khắc phục, chỉnh sửa các vi phạm, thiếu sót. Yêu cầu Công ty SJC ban hành quy định trong việc xác định giá mua, bán vàng hằng ngày (xây dựng các tiêu chí, phương pháp, thẩm quyền xác định giá...) bảo đảm phù hợp với thực tế hoạt động của Công ty và quy định của pháp luật có liên quan.
