Quay về E-magazine Theo dõi Báo Lào Cai trên Google News
Ngôi đền bên bờ sông Hồng

Ngôi đền bên bờ sông Hồng

Vùng đất Thái Niên, huyện Bảo Thắng được dòng sông Mẹ bồi đắp nên những bờ bãi phù sa màu mỡ, là nơi sinh sống của cộng đồng dân cư qua nhiều thế hệ. Trải qua quá trình lịch sử, nơi đây đã hình thành nên những giá trị văn hóa lâu đời, trong đó, đền Mẫu có lịch sử hơn 200 năm, gắn liền với tín ngưỡng thờ Mẫu giống như “cột mốc” văn hóa tâm linh trên thượng nguồn sông Hồng.

0:00 / 0:00
0:00
3.jpg

Năm nay, cụ bà Lý Thị Ngọc, thôn Thái Niên đã bước vào tuổi 95. Là người sinh ra và lớn lên trên mảnh đất này, cả cuộc đời cụ gắn với ngôi làng cổ của đồng bào người Kinh, người Giáy ngay bên bờ sông Hồng. Hôm nay, dưới gốc đa cổ thụ hơn 200 năm tuổi, cụ Ngọc kể cho các con, cháu và bà con trong thôn nghe câu chuyện về lịch sử và sự linh thiêng của ngôi đền thờ Mẫu cũng là nơi sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của bà con trong vùng qua nhiều thế hệ.

Đền Mẫu tọa lạc ven sông Hồng thuộc thôn Thái Niên, là nơi Nhân dân trong vùng thờ Mẫu Đệ Nhất Thượng Thiên, hóa thân là Mẫu Liễu Hạnh. Mẫu Đệ Nhất Thượng Thiên được dân gian gọi là Đức Quốc Mẫu hay Quốc Mẫu Vua Bà, được coi là vị thần chủ trong các điện thờ Mẫu Tam Phủ, Tứ Phủ của người Việt. Đền Mẫu Thái Niên với lịch sử lâu đời gắn liền với sự hình thành cộng đồng dân cư và văn hóa, tín ngưỡng thờ Mẫu của người dân nơi đây.

Cụ Lý Thị Ngọc cho biết: Tôi không biết rõ đền Mẫu được xây dựng từ khi nào, nhưng khi còn nhỏ, tôi đã thấy ông bà, bố mẹ và người làng đến đền Mẫu thắp hương mỗi dịp mùng 1, ngày rằm, ngày tết, ngày hội đền vào tháng 3 âm lịch. Vùng đất này nằm ven sông Hồng, trước đây rất hoang vu. Không rõ thực hư thế nào, nhưng tôi nghe các cụ kể lại từ xa xưa ở đây có cặp rắn trắng, còn gọi là bạch long về ngự, còn có cả “ông” hổ bị thọt 1 chân thường xuyên xuất hiện, bà con gọi là “ông thọt”, “ông 3 chân”. Đền Mẫu thờ Quốc Mẫu Vua Bà thiêng lắm. Ai xâm phạm đều gặp những điều không may, phải lên đền làm lễ tạ tội với thần linh.

4.jpg

Đối với ông Lý Quyết Thắng, cháu của cụ Ngọc, năm nay cũng đã 75 tuổi, thì cây đa cổ thụ bên cạnh đền Mẫu Thái Niên gắn với bao kỷ niệm tuổi thơ cũng như những năm tháng của cuộc đời. Bên cây đa này, thuở nhỏ ông Thắng cùng với bạn bè tụ tập vui chơi, đánh khăng, đánh đáo, trèo cây bắt tổ chim sáo, nhặt quả đa chín đỏ… Những kỷ niệm ấy ông không thể nào quên.

Ông Lý Quyết Thắng kể lại: Quanh ngôi đền Mẫu Thái Niên trước đây có 3 cây đa cổ thụ, trong đó có 2 cây mọc sát bờ sông Hồng. Qua những mùa mưa lũ, đất ven sông bị lở, 2 cây đa to đã bị đổ xuống sông. Hiện nay, bên cạnh đền Mẫu còn 1 cây đa cổ thụ đã hơn 200 năm tuổi. Cây đa chính là minh chứng còn lại gắn với lịch sử ngôi đền Mẫu linh thiêng.

Theo lời kể của người dân địa phương, đền Mẫu Thái Niên được xây dựng cách đây rất lâu, trước năm 1886 khi thực dân Pháp xâm lược và đô hộ vùng đất này, sau đó xây dựng ga Thái Niên trên tuyến đường sắt Điền Việt (Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng). Trải qua quá trình lịch sử, khi thực dân Pháp lấy nơi này làm nơi tập kết quặng thì đền Mẫu được di chuyển sang vị trí khác cách vị trí cũ khoảng 600 m. Sau đó, đền Mẫu bị hỏa hoạn, những tài liệu, tượng cổ, chuông cũng không còn. Đến năm 1980, người dân thôn Thái Niên xây dựng lại đền Mẫu ở vị trí cũ làm nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh của cộng đồng.

2.jpg

Cũng trong câu chuyện về ngôi đền Mẫu cổ bên bờ sông Hồng ở xã Thái Niên, chúng tôi được nghe kể rằng, trước đây, trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, đền Mẫu cũng là nơi chở che cho nhiều bộ đội thoát khỏi sự truy lùng của giặc Pháp. Rồi trên tuyến đường thủy sông Hồng, những người làm ăn, buôn bán ngược xuôi cũng thường xuyên vào đền Mẫu Thái Niên thắp hương cầu mong các vị thần linh phù hộ cho công việc thuận buồm xuôi gió. Những người hiếm muộn cũng về đây thắp hương cầu tự được như ý nguyện.

Vào dịp mùng 1, ngày rằm hằng tháng, tết Nguyên đán, người dân Thái Niên đến dâng hương, cầu mong những điều tốt lành. Đặc biệt lễ hội chính của đền vào tháng 3 âm lịch, trước đây có lễ rước Mẫu bằng thuyền qua sông Hồng từ đền Mẫu Thái Niên sang đền Ngòi Bo, xã Gia Phú. Ngoài lễ hội chính, còn tổ chức các ngày lễ khác trong năm như: Lễ Thượng nguyên, lễ vào hạ, tiệc Quan Đệ Ngũ tháng 5, tiệc Đức Thánh Trần tháng 8, tiệc Quan Hoàng Bơ, Hoàng Bảy, Hoàng Mười, lễ Tất niên...

Đền Mẫu Thái Niên sát bờ sông Hồng, khuôn viên có tổng diện tích trên 560 m2, gồm các hạng mục như lối vào, cây đa trước cửa đền, chỗ hóa vàng, sân đền, đền chính, bếp, kho. Trong đó, đền chính là ngôi nhà cấp 4 đã cũ có diện tích 70 m2, xây bằng gạch.

Đền Mẫu Thái Niên mang nhiều giá trị về văn hóa, lịch sử gắn liền với vùng đất Thái Niên, Bảo Thắng và cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Ngày nay, đền Mẫu Thái Niên còn có giá trị quan trọng về phát triển du lịch tâm linh, bởi đền nằm trên chuỗi du lịch tâm linh dọc sông Hồng trên địa bàn tỉnh như: đền Mẫu Trịnh Tường (Bát Xát), đền Mẫu, đền Thượng (thành phố Lào Cai), đền Bảo Hà (Bảo Yên).

Bà Phạm Thị Nụ, Phó Chủ tịch UBND xã Thái Niên cho biết: Xác định đền Mẫu mang nhiều giá trị quan trọng đối với cộng đồng nơi đây, những năm qua, chính quyền xã Thái Niên, huyện Bảo Thắng đã đề nghị các cấp, các ngành quan tâm nghiên cứu, công nhận là di tích lịch sử văn hóa. Ngày 2/6/2025, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức hội thảo khoa học lập hồ sơ di tích đền Mẫu Thái Niên. Ngày 6/6/2025, UBND tỉnh đã ban hành quyết định công nhận đền Mẫu Thái Niên là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh. Qua đó, thuận lợi cho việc quản lý, trùng tu, tôn tạo ngôi đền thêm khang trang, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tâm linh của Nhân dân và trở thành điểm đến du lịch tâm linh hấp dẫn du khách thập phương.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Tổng duyệt Chương trình nghệ thuật chào mừng Kỷ niệm 51 năm Ngày giải phóng Miền Nam thống nhất đất nước

Tổng duyệt Chương trình nghệ thuật chào mừng Kỷ niệm 51 năm Ngày giải phóng Miền Nam thống nhất đất nước

Tối 29/4/2026, tại Quảng trường 19/8, phường Yên Bái, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai đã tổ chức tổng duyệt chương trình nghệ thuật chào mừng kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026) và 140 năm Ngày Quốc tế Lao động (01/5/1886 - 01/5/2026).

Khai mạc Lễ hội mùa hè Sa Pa năm 2026

Khai mạc Lễ hội mùa hè Sa Pa năm 2026

Tối 29/4, tại trung tâm Khu du lịch Quốc gia Sa Pa (Lào Cai), Lễ hội mùa hè Sa Pa 2026 chính thức khai mạc. Sự kiện diễn ra trong không khí chào mừng các ngày lễ lớn của đất nước, đồng thời là điểm nhấn trong chuỗi hoạt động kích cầu và quảng bá du lịch của tỉnh Lào Cai.

Từ Y Tý đến Hà Nội: Tiếp nối mạch nguồn di sản nhà Hà Nhì

Từ Y Tý đến Hà Nội: Tiếp nối mạch nguồn di sản nhà Hà Nhì

Từ những người thợ Hà Nhì ở thôn Lao Chải, xã Y Tý, Lào Cai trực tiếp tham gia phục dựng, tu sửa ngôi nhà trình tường tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, câu chuyện bảo tồn không chỉ góp phần gìn giữ kiến trúc truyền thống đặc sắc mà còn lan tỏa trách nhiệm bảo vệ, trao truyền bản sắc văn hóa dân tộc Hà Nhì của Lào Cai qua nhiều thế hệ.

Khám phá chợ đá quý Lục Yên

Khám phá chợ đá quý Lục Yên

Vùng đất ngọc Lục Yên, nơi được mệnh danh là “vương quốc đá quý” của Việt Nam. Đến đây, du khách sẽ lạc vào những gam màu lấp lánh của hàng nghìn viên đá quý trong phiên chợ đặc biệt - chợ đá quý. Phiên chợ mang trong mình những nét văn hóa độc đáo, khiến bất cứ ai ghé thăm cũng không khỏi tò mò và say mê.

Để mạch nguồn văn hóa Tày vùng Đông Hồ chảy mãi

Để mạch nguồn văn hóa Tày vùng Đông Hồ chảy mãi

Những cơn gió hồ xoa dịu cái nắng hanh hao đầu hè của miền sơn cước, theo con đường uốn lượn, chúng tôi tìm về thôn Xuân Lai, xã Yên Thành, nơi những nếp nhà sàn nép mình bên sườn đồi lưu giữ nhịp sống của người Tày vùng Đông Hồ Thác Bà. Trong không gian yên bình ấy, câu hát Coọi, tiếng đàn Tính ngân lên, hòa cùng điệu Then da diết như đưa người nghe trở về với cội nguồn văn hóa đã được gìn giữ qua bao thế hệ.

“Bản giao hưởng hoa hồng” giữa đại ngàn Hoàng Liên – Dấu ấn 10 năm Fansipan

“Bản giao hưởng hoa hồng” giữa đại ngàn Hoàng Liên – Dấu ấn 10 năm Fansipan

Trong không khí sôi động của kỳ nghỉ lễ 30/4 - 01/5, Lễ hội Hoa hồng Fansipan 2026 tại Sun World Fansipan Legend đang trở thành tâm điểm thu hút du khách. Với chủ đề “Bản giao hưởng hoa hồng”, sự kiện không chỉ mang đến không gian thưởng lãm rực rỡ mà còn đánh dấu cột mốc 10 năm cáp treo Fansipan đi vào hoạt động - hành trình đưa “Nóc nhà Đông Dương” đến gần hơn với hàng triệu du khách.

Xã Việt Hồng ra mắt hai câu lạc bộ văn hóa dân gian

Xã Việt Hồng ra mắt hai câu lạc bộ văn hóa dân gian

Ngày 28/4, Hội Nông dân tỉnh phối hợp với Ban Quản lý Chương trình Hỗ trợ rừng và Trang trại giai đoạn 2 (FFF II) cùng UBND xã Việt Hồng tổ chức lễ ra mắt Câu lạc bộ văn hóa dân gian Chiến khu Vần và Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa dân tộc Dao thôn 8A. Đây là hoạt động thiết thực nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển cộng đồng tại địa phương.

[Ảnh] "Giữ hồn" nghề làm giấy thủ công ở Nậm Than

[Ảnh] "Giữ hồn" nghề làm giấy thủ công ở Nậm Than

Thôn Nậm Than (xã Mường Bo) là nơi cư trú của đồng bào dân tộc Mông. Từ bao đời nay, họ đã biết dùng nguyên liệu tự nhiên để làm giấy với kỹ thuật thủ công. Qua nhiều thế hệ, nghề làm giấy ở Nậm Than vẫn bền bỉ được lưu giữ, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa độc đáo của người dân nơi đây.

Giữ gìn bản sắc văn hóa Tày giữa nhịp sống mới

Giữ gìn bản sắc văn hóa Tày giữa nhịp sống mới

Giữa dòng chảy không ngừng của đời sống hiện đại, khi những giá trị mới len sâu vào từng bản làng vùng cao, câu chuyện giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống không còn là vấn đề của riêng một cộng đồng, mà trở thành mối quan tâm chung trong hành trình phát triển bền vững.

Khai thác nguồn lực văn hóa dân tộc thiểu số

Khai thác nguồn lực văn hóa dân tộc thiểu số

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, trên nền tảng nguồn lực di sản được bổ sung và không gian văn hóa giàu bản sắc, các địa phương kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và khai thác giá trị truyền thống, từng bước hình thành các sản phẩm công nghiệp văn hóa phục vụ phát triển du lịch.

Nơi gắn kết âm nhạc và sẻ chia

Nơi gắn kết âm nhạc và sẻ chia

Mỗi tuần hai buổi, tại một quán cà phê nhỏ ở phường Yên Bái, những người có chung niềm đam mê nghệ thuật lại tụ họp. Họ cùng nhau hát, cùng đàn và chia sẻ tình yêu âm nhạc qua từng giai điệu. Không sân khấu lớn, không ánh đèn rực rỡ, nhưng chính sự giản dị ấy đã tạo nên một không gian nghệ thuật gần gũi, ấm áp. Đây cũng là nơi sinh hoạt quen thuộc của các thành viên Câu lạc bộ Nghệ thuật Tre Xanh, những con người đến với âm nhạc bằng tất cả niềm đam mê và tinh thần gắn kết.

Giữ gìn những nét hoa văn

Giữ gìn những nét hoa văn

Đan lát là một trong những nghề thủ công truyền thống của đồng bào Thái, tạo ra các sản phẩm không chỉ có giá trị sử dụng mà còn mang đậm giá trị thẩm mỹ, văn hóa. Dù nghề đan lát thủ công không còn phát triển mạnh như trước, nhưng ở vùng văn hoá Mường Lò vẫn có những người đang âm thầm gìn giữ, trao truyền nét văn hoá độc đáo này cho thế hệ trẻ.

fb yt zl tw