Ngành y tế xác định công tác phòng, chống thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng giả là nhiệm vụ thường xuyên và đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của các cơ quan quản lý từ Trung ương đến địa phương. Theo Thứ trưởng Y tế Nguyễn Tri Thức, việc tăng cường phối hợp liên ngành, nhất là giữa các đơn vị ngành y tế và lực lượng công an, quản lý thị trường đã góp phần bóc gỡ một số đường dây sản xuất, buôn bán thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng giả diễn ra trong thời gian dài.
Năm 2025, Cục Quản lý Dược, Cục An toàn thực phẩm cùng Sở Y tế các địa phương đã tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động sản xuất, kinh doanh thuốc, mỹ phẩm và thực phẩm chức năng; kịp thời phát hiện, xử lý nhiều trường hợp vi phạm. Cơ quan chức năng đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực dược với số tiền gần 1,7 tỷ đồng; xử phạt 18 cơ sở liên quan thực phẩm chức năng với số tiền gần 1,4 tỷ đồng và chuyển cơ quan điều tra hai vụ việc nghiêm trọng liên quan chất cấm và hàng giả. Theo báo cáo của 20 Sở Y tế tỉnh, thành phố, đến ngày 1/12/2025, đã kiểm tra tại 3.069 cơ sở sản xuất, kinh doanh các sản phẩm y tế, 249 cơ sở bị xử phạt vi phạm hành chính, với tổng số tiền hơn 6 tỷ đồng…
Bên cạnh những kết quả, công tác phòng chống hàng giả lĩnh vực y tế vẫn còn không ít khó khăn, hạn chế. Một trong những bất cập lớn là chế tài xử phạt hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc theo quy định hiện hành chưa tương xứng với hậu quả. Mức xử phạt vi phạm hành chính trong một số trường hợp chưa đủ sức răn đe, khiến một bộ phận đối tượng sẵn sàng “đánh đổi”, coi tiền phạt như một chi phí...
Ông Trần Đức Đông, Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia cho rằng: Hiện nay, cơ sở vật chất, trang thiết bị của hệ thống kiểm nghiệm thuốc và sản phẩm y tế nhà nước, nhất là ở tuyến địa phương còn thiếu và chưa đồng bộ. Nhiều trung tâm kiểm nghiệm tuyến tỉnh chưa đủ điều kiện kiểm tra đầy đủ các chỉ tiêu theo tiêu chuẩn đã được phê duyệt. Trong khi đó, thủ đoạn làm giả ngày càng tinh vi, sử dụng công nghệ cao, thậm chí làm giả cả hồ sơ pháp lý và kết quả kiểm nghiệm.
Sự phát triển nhanh của thương mại điện tử và mạng xã hội đã tạo “không gian” cho hoạt động kinh doanh thuốc, mỹ phẩm và thực phẩm chức năng, nhưng cũng làm gia tăng nguy cơ hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc len lỏi vào thị trường. Công tác kiểm soát, xử lý vi phạm trên môi trường số còn gặp nhiều khó khăn do thiếu cơ chế phối hợp liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý... Như vậy, nếu không tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực thực thi và siết chặt kỷ cương quản lý thì nguy cơ hàng giả trong lĩnh vực y tế vẫn hiện hữu.
Ngành y tế xác định năm 2026 tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp mang tính lâu dài, lấy hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật làm trọng tâm. Ngành tập trung rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến quản lý dược, mỹ phẩm và thực phẩm chức năng theo hướng chặt chẽ, đồng bộ, phù hợp với thực tiễn; nghiên cứu điều chỉnh chế tài xử phạt theo hướng tăng tính răn đe, tương xứng với mức độ nguy hại của hành vi vi phạm.
Mặt khác, công tác kiểm tra, giám sát hậu mãi sẽ được coi là khâu then chốt để kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm. Hoạt động kiểm tra tập trung vào các nhóm sản phẩm có nguy cơ cao, các địa bàn trọng điểm và các kênh phân phối trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội. Ngành y sẽ tiếp tục củng cố, đầu tư cho hệ thống kiểm nghiệm thuốc và sản phẩm y tế, từng bước hiện đại hóa trang thiết bị, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ kiểm nghiệm, bảo đảm đủ khả năng phát hiện sớm thuốc giả, thuốc kém chất lượng và các sản phẩm vi phạm… Bên cạnh đó, sự phối hợp liên ngành trong chia sẻ thông tin, điều tra, xử lý các vụ việc phức tạp, có tổ chức sẽ được đẩy mạnh...
Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Quốc hội về tăng cường đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong lĩnh vực y tế, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cũng đã ký ban hành kế hoạch cao điểm phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Kế hoạch xác định việc tăng cường kiểm tra việc chấp hành pháp luật, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Người đứng đầu ngành y tế giao trách nhiệm cụ thể cho từng vụ, cục, Ban Chỉ đạo 389 Bộ Y tế và Sở Y tế 34 tỉnh, thành phố phối hợp liên ngành tập trung đẩy mạnh kiểm tra, kịp thời phát hiện ngăn chặn, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, đấu tranh phòng, chống hàng kém chất lượng, hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc.
