Những cuộc gọi thông báo thông tin định danh điện tử của con bị sai lệch, chưa cập nhật hoặc cần xác thực gấp đang trở thành cái bẫy nhắm vào phụ huynh. Kẻ gian không chỉ tự xưng là cán bộ công an mà còn sử dụng Zalo, cuộc gọi video và những hướng dẫn có vẻ chuyên nghiệp để khiến người nhận tin tưởng làm theo.
Bộ Y tế đề xuất kéo dài phiếu chuyển viện lên 20 ngày, dùng ngay trên VNeID
Người bệnh có thể dùng phiếu chuyển viện, phiếu hẹn khám lại trên VNeID thay giấy; thời hạn phiếu chuyển được đề xuất tăng từ 10 lên 20 ngày.
Giả danh công an, yêu cầu dùng hai điện thoại để xác thực VNeID
Ngày 08/10, một phụ huynh tại TP.HCM liên tiếp nhận điện thoại từ người tự xưng là cán bộ công an phường. Người này thông báo gia đình chưa hoàn tất việc cập nhật thông tin định danh điện tử cho con và yêu cầu sớm thực hiện thủ tục.
Khi phụ huynh cho biết không thể đến trụ sở công an ngay, người gọi lập tức đề nghị kết bạn Zalo với một người khác được giới thiệu là cán bộ phụ trách hành chính để được hỗ trợ trực tuyến. Nghi ngờ trước cách làm việc bất thường, người phụ nữ chủ động liên hệ công an địa phương và được xác nhận không có thủ tục cập nhật thông tin theo cách người lạ hướng dẫn.
Một trường hợp khác cũng tại TP.HCM nhận cuộc gọi tương tự. Đáng chú ý, người tự xưng công an còn gọi video, xuất hiện trong trang phục giống lực lượng chức năng và yêu cầu sử dụng hai điện thoại. Một máy dùng để duy trì cuộc gọi, máy còn lại đăng nhập VNeID, mở thông tin thành viên trong gia đình để kiểm tra theo hướng dẫn.
Khi bị chất vấn về danh tính và lý do phải sử dụng hai thiết bị, người gọi không đưa ra được lời giải thích thuyết phục.
Thủ đoạn này đang được cảnh báo tại nhiều địa phương. Các đối tượng thường tự giới thiệu là cán bộ quản lý cư trú, công an xã, phường hoặc người hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến. Chúng thông báo thông tin căn cước của trẻ chưa hợp lệ, thiếu dữ liệu hoặc cần đồng bộ khẩn cấp để tạo tâm lý lo lắng cho phụ huynh.
Sau khi thiết lập được sự tin tưởng, kẻ gian tìm cách chuyển cuộc trao đổi sang Zalo, gửi đường dẫn hoặc yêu cầu cài đặt ứng dụng giả mạo. Một số trường hợp còn sử dụng hình ảnh, trang phục giống công an khi gọi video, thậm chí giả mạo số điện thoại cơ quan nhà nước.
Mục đích cuối cùng không phải giúp người dân hoàn thiện hồ sơ, mà là tìm cách thu thập thông tin cá nhân, mật khẩu, mã OTP hoặc chiếm quyền kiểm soát thiết bị. Nếu phụ huynh cài phần mềm độc hại và cấp các quyền truy cập nguy hiểm, đối tượng có thể theo dõi thao tác, đánh cắp dữ liệu và tìm cách chiếm đoạt tiền từ tài khoản ngân hàng.
Điều khiến thủ đoạn này dễ gây nhầm lẫn là việc đăng ký định danh điện tử cho trẻ em vốn là một thủ tục có thật. Nhiều phụ huynh chưa nắm rõ quy trình nên dễ tin rằng hồ sơ của con cần được cập nhật ngay để tránh ảnh hưởng đến việc học tập hoặc giải quyết thủ tục hành chính.
Phụ huynh cần làm gì khi nhận cuộc gọi yêu cầu cập nhật VNeID cho con?
Theo quy định về định danh và xác thực điện tử, công dân Việt Nam từ đủ 6 tuổi trở lên, đã được cấp thẻ căn cước hoặc căn cước công dân còn thời hạn, có thể được cấp tài khoản định danh điện tử mức độ 1 hoặc mức độ 2 khi có nhu cầu.
Đối với tài khoản mức độ 1, người đại diện hoặc người giám hộ có thể thực hiện đăng ký cho trẻ dưới 14 tuổi thông qua ứng dụng định danh quốc gia theo quy trình quy định. Riêng thủ tục cấp tài khoản mức độ 2 cho trẻ dưới 14 tuổi phải được thực hiện trực tiếp tại cơ quan có thẩm quyền, với sự có mặt của trẻ và người đại diện hoặc người giám hộ.
Vì vậy, phụ huynh cần đặc biệt cảnh giác nếu người lạ gọi điện, thúc giục phải cập nhật thông tin ngay, yêu cầu kết bạn Zalo để được hướng dẫn riêng hoặc gửi đường dẫn cài đặt phần mềm không rõ nguồn gốc.
Có 5 dấu hiệu đáng chú ý để nhận biết nguy cơ lừa đảo: người gọi tự xưng công an nhưng không thể xác minh danh tính; thông báo hồ sơ của con có vấn đề và yêu cầu xử lý gấp; đề nghị làm thủ tục qua tài khoản Zalo cá nhân; hướng dẫn tải ứng dụng từ đường link lạ; yêu cầu cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin ngân hàng hoặc chuyển tiền để kích hoạt, xác thực tài khoản.
Khi gặp các tình huống trên, phụ huynh nên dừng cuộc gọi và chủ động liên hệ công an xã, phường hoặc cơ quan có thẩm quyền qua kênh chính thức để kiểm tra. Không sử dụng số điện thoại, đường dẫn do người đang bị nghi giả mạo cung cấp làm căn cứ xác minh.
Người dân chỉ nên cài đặt VNeID từ kho ứng dụng chính thức như Google Play hoặc App Store, kiểm tra kỹ thông tin nhà phát hành và không tải tệp cài đặt được gửi qua tin nhắn, Zalo hay các trang web không rõ nguồn gốc.
Nếu đã lỡ cài đặt ứng dụng đáng ngờ, cần ngừng thao tác, ngắt kết nối mạng trên thiết bị có nguy cơ bị xâm nhập và sử dụng một thiết bị an toàn khác để liên hệ ngay với ngân hàng, yêu cầu hỗ trợ bảo vệ tài khoản. Đồng thời, thay đổi các mật khẩu có nguy cơ bị lộ, lưu giữ bằng chứng cuộc gọi, tin nhắn và trình báo cơ quan công an gần nhất.
Trường hợp đã chuyển tiền hoặc phát hiện giao dịch bất thường, việc liên hệ ngân hàng càng sớm càng cần thiết để có cơ hội ngăn chặn các giao dịch tiếp theo.
Các thủ tục hành chính ngày càng được số hóa nhằm tạo thuận lợi cho người dân, nhưng đây cũng là cơ hội để đối tượng lừa đảo lợi dụng tâm lý thiếu thông tin. Với những cuộc gọi tự xưng công an liên quan đến VNeID của trẻ, điều phụ huynh cần làm trước tiên không phải là vội vàng thực hiện theo yêu cầu, mà là xác minh chính xác người liên hệ và tính hợp pháp của thủ tục.
