Để những giá trị văn hóa truyền thống được bảo tồn và lan tỏa, công lao to lớn thuộc về đội ngũ các nghệ nhân - những “kho báu sống” của cộng đồng. Họ đam mê nghiên cứu, sưu tầm và truyền dạy cho thế hệ sau bằng tất cả tình yêu với văn hóa dân tộc. Từ những bài hát, điệu múa, các nghi lễ đến những vật dụng như đàn, trống, khèn…
Nghệ nhân Lâm Quang Cửa, thôn Trung Đô, xã Bảo Nhai là 1 trong 38 nghệ nhân ưu tú của tỉnh. Ông từng được tham gia nhiều sự kiện văn hóa lớn, đặc biệt là từng được sang Hàn Quốc giao lưu, giới thiệu, quảng bá về văn hóa Việt Nam, trong đó có hát Then và đàn tính của người Tày. Hiện, ông vẫn đang miệt mài giữ gìn, bảo tồn nghề làm đàn tính truyền thống của người Tày và truyền dạy cho lớp trẻ quê hương.
Hiện, toàn tỉnh hiện có 99 nghệ nhân, bao gồm: 2 Nghệ nhân Nhân dân, 38 nghệ nhân ưu tú, 14 nghệ nhân dân gian và 45 nghệ nhân cấp tỉnh. Họ chính là những người nhiệt huyết, trực tiếp gìn giữ và trao truyền cho thế hệ trẻ.
Sức sống văn hóa còn được thể hiện rõ nét qua mạng lưới các câu lạc bộ, đội văn nghệ, thể thao ở khắp các địa phương trong tỉnh. Câu lạc bộ Khèn Mông Bắc Hà là 1 trong hơn 2.000 câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ trên địa bàn tỉnh. Câu lạc bộ được thành lập từ năm 2020 với 34 thành viên. Họ là những người có chung niềm đam mê với văn hóa dân tộc Mông và cây khèn… Câu lạc bộ đảm nhiệm việc biểu diễn tại chợ đêm Bắc Hà mỗi tối thứ 7 hằng tuần và tham gia tích cực vào các chương trình nghệ thuật của địa phương hằng năm. Đến nay, câu lạc bộ đã thực hiện mở lớp và truyền dạy cho hàng trăm thiếu niên, nhi đồng mỗi năm.
Chính các câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ như Câu lạc bộ Khèn Mông Bắc Hà đã góp phần kết nối cộng đồng, chung tay giữ gìn văn hóa, xây dựng xã hội văn minh.
Chúng tôi đánh giá cao ý thức bảo tồn văn hóa truyền thống dân tộc của các địa phương, các câu lạc bộ, đội văn nghệ, đặc biệt là các nghệ nhân. Họ rất ý thức việc trao truyền cho thế hệ trẻ để giữ gìn văn hóa dân tộc. Nhờ có họ mà văn hóa truyền thống dân tộc được nối dài, nguyên vẹn và phát huy hiệu quả.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, Lào Cai tiếp tục khẳng định định hướng chiến lược, đó là “Phát huy sức mạnh văn hóa, con người Lào Cai thành nguồn sức mạnh nội sinh và động lực phát triển” và phát triển theo hướng “Xanh, hài hòa, bản sắc, hạnh phúc”. Điều này không chỉ là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị mà còn là sứ mệnh của mỗi người dân, để văn hóa mãi mãi là nền tảng, động lực bền vững, đưa Lào Cai trở thành một điểm đến giàu bản sắc, thịnh vượng và hạnh phúc.
