Hệ thống thư viện tại Lào Cai đã và đang đi đầu trong việc ứng dụng công nghệ, đặc biệt là phát triển thư viện số và các công cụ học tập trực tuyến.
Việc phát triển văn hóa đọc trên nền tảng số là một nhiệm vụ trọng tâm. Hiện nay, đơn vị đã triển khai đồng bộ các nền tảng số, như Thư viện số, Cổng thông tin điện tử, hệ thống VietBiblio - giải pháp dùng chung cho các thư viện vừa và nhỏ (thư viện cấp xã, phường và các cơ sở giáo dục) và các kênh mạng xã hội. Qua đó, người sử dụng có thể tra cứu, khai thác tài liệu mọi lúc, mọi nơi, góp phần nâng cao khả năng tiếp cận tri thức nhanh chóng, tiện lợi”.
Tri thức đã đến gần hơn với độc giả, góp phần thay đổi tích cực thói quen của giới trẻ. Việc số hóa giúp người dân ở vùng sâu, vùng xa dễ dàng tiếp cận tài liệu, mở ra cơ hội học hỏi vô tận. Tuy nhiên, Trưởng phòng Công nghệ và Truyền thông - Bùi Thị Lan Anh cũng nhìn nhận, trong khi giới trẻ bắt nhịp rất nhanh với smartphone, internet thì không ít người sử dụng dùng lớn tuổi vẫn gặp rào cản. Do đó, chiến lược của Thư viện tỉnh tập trung vào việc hỗ trợ, hướng dẫn để mọi đối tượng đều có thể trở thành công dân số.
Điển hình cho tinh thần chủ động này là em Ma Thu Hường, sinh viên ngành Ngôn ngữ Trung thuộc Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh Lào Cai. Hường chia sẻ, em duy trì thói quen đến thư viện mỗi buổi chiều và kết hợp nghe đọc sách trên mạng để bồi đắp kiến thức, tư duy.
Sự chuyển dịch của văn hóa đọc càng hiện rõ rệt và sôi động hơn tại môi trường học đường. Chuyển đổi số tại đây không chỉ dừng ở việc "số hóa" cuốn sách, mà đã trở thành động lực chắp cánh cho sự sáng tạo trong giảng dạy và học tập.
Tại môi trường học đường, chuyển đổi số văn hóa đọc đã trở thành động lực cho sự sáng tạo.
Cô Nguyễn Thị Mai Trang - giáo viên phụ trách thư viện Trường THPT Lào Cai, cho biết: Nhà trường đang tích cực triển khai các mô hình đổi mới như "Thư viện số 4.0" và "Tủ sách lớp học thông minh". Được biết, năm học 2025 - 2026, hệ thống thư viện số của trường đã liên kết với Thư viện tỉnh sử dụng phần mềm VietBiblio cập nhật hơn 2.000 đầu sách chính thống, bao gồm sách giáo khoa, sách tham khảo và nghiệp vụ.
Thống kê nổi bật tại THPT Lào Cai: 100% giáo viên tham gia khai thác nền tảng. 500 lượt học sinh sử dụng thường xuyên. >300 lượt sử dụng liên trường (liên kết tài nguyên với THPT Cam Đường và PTDTNT tỉnh).
Trong bối cảnh bùng nổ thông tin, giới trẻ Lào Cai không chỉ đọc mà còn thông minh hóa cách tiếp cận.
Em Nguyễn Phương Linh - học sinh lớp 11A2 là ví dụ điển hình cho sự chuyển dịch sang trải nghiệm đa giác quan. Linh chia sẻ: "Em đặc biệt ấn tượng với sách nói (audiobook) vì sự tiện lợi khi có thể nắm bắt nội dung bất kỳ lúc nào".
Đáng chú ý, phương thức tìm kiếm và thảo luận sách trên không gian mạng của các em cũng có sự linh hoạt. Trước đây, Linh cùng một nhóm bạn nhỏ yêu sách thường lên TikTok để tìm và chia sẻ các video đánh giá (review) ngắn từ những người đi trước. Tuy nhiên, sau khi được trải nghiệm các tiết học của thầy cô về việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào học tập và đời sống, em đã chuyển sang sử dụng công cụ tiện lợi này để tóm tắt nội dung sách một cách ngắn gọn, súc tích. Nhờ AI, em dễ dàng xác định tác phẩm có phù hợp với năng lực và sở thích của bản thân hay không, từ đó tự tin chia sẻ cùng bạn bè nhằm lan tỏa niềm đam mê đọc sách.
Cùng chung quan điểm, em Nguyễn Mạnh Hùng - lớp 12A2, lại nhấn mạnh vào tính bản lĩnh. Đối mặt với vấn nạn tin giả, Hùng đề cao nguyên tắc chỉ tìm đến các nguồn sách số chính thống, đã qua kiểm định.
Bên cạnh đó, Hùng cũng chia sẻ về bí quyết duy trì sự tập trung giữa kỷ nguyên mạng xã hội bùng nổ. Nam sinh cho biết, em thường ưu tiên sử dụng các ứng dụng đọc sách có tích hợp tính năng chặn thông báo mạng xã hội hoặc thiết lập chế độ "không làm phiền". Nhờ đó, quá trình tiếp nhận tri thức diễn ra liên tục và không bị xao nhãng bởi các yếu tố bên ngoài.
Em Nguyễn Mạnh Hùng - lớp 12A2, Trường THPT Lào Cai cho biết:
Chuyển đổi số thư viện, lan tỏa văn hóa đọc không phải là xóa bỏ cái cũ, mà là sự tiếp nối và nâng tầm tri thức bằng công nghệ. Khi mỗi người dân trở thành một "người đọc thông minh", tri thức sẽ thực sự trở thành nguồn tài nguyên thông tin vô tận thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển.
