Hội nghị do Hội Người cao tuổi Việt Nam và Bộ Y tế cùng các cơ quan liên quan phối hợp tổ chức, kết nối trực tuyến từ trụ sở Chính phủ tới 34 tỉnh, thành phố. Cùng dự có Phó Thủ tướng Lê Thành Long - Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về người cao tuổi.
Đồng chí Phan Trung Bá - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh dự, chủ trì tại điểm cầu tỉnh Lào Cai.
Việt Nam đã bước vào giai đoạn già hóa dân số từ năm 2011; tốc độ gia tăng người cao tuổi ngày một nhanh. Tính đến tháng 3/2025, cả nước có gần 17 triệu người cao tuổi. Điều này mang đến cả thách thức lẫn cơ hội; tạo ra áp lực lớn về an sinh xã hội, nhưng cũng là động lực để tìm kiếm mô hình tăng trưởng mới, phát triển nhanh và bền vững đất nước. Do đó, phát triển "kinh tế bạc" là xu hướng phát triển tất yếu, với tư duy người cao tuổi không phải là gánh nặng, mà còn là nguồn lực quý báu để phát triển đất nước.
Văn kiện Đại hội XIV của Đảng không chỉ xem người cao tuổi là đối tượng thụ hưởng phúc lợi mà còn là một bộ phận của nguồn nhân lực, đồng thời cũng đặt ra mục tiêu chỉ số phát triển con người HDI phấn đấu đạt khoảng 0,8; tuổi thọ trung bình đạt khoảng 75,5 tuổi, trong đó thời gian sống khỏe mạnh tối thiểu là 68 năm, Việt Nam phấn đấu thuộc nhóm 40 quốc gia có chỉ số hạnh phúc cao nhất thế giới.
Tại hội nghị, các đại biểu tập trung trao đổi về các vấn đề lớn: kinh nghiệm quốc tế và chủ động thích ứng chính sách, chiến lược của Việt Nam như thế nào; đánh giá thực trạng triển khai chiến lược quốc gia về người cao tuổi thích ứng với già hóa dân số; đề xuất một số mô hình phát triển kinh tế bạc phù hợp với hoàn cảnh của Việt Nam, gắn liền với đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, khởi nghiệp, sáng tạo; những giải pháp để chuyển từ gánh nặng già hóa sang cơ hội phát triển kinh tế, biến thách thức thành cơ hội, vừa đảm bảo an sinh xã hội, vừa phát huy được tiềm năng to lớn của lực lượng người cao tuổi, vừa đảm bảo được tiến bộ công bằng xã hội và mang tính nhân văn cao cả.
Đối với tỉnh Lào Cai, phát triển “kinh tế bạc” không chỉ là yêu cầu thích ứng với thay đổi nhân khẩu học mà còn là định hướng kinh tế mới, thể hiện tính nhân văn sâu sắc trong chính sách phát triển của tỉnh, hướng tới mục tiêu xây dựng xã hội hạnh phúc và phát triển bền vững.
Trong những năm qua, tỉnh Lào Cai đã quan tâm thực hiện nhiều chính sách chăm sóc và phát huy vai trò người cao tuổi như: mở rộng hệ thống bảo hiểm y tế, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi; phát triển các hoạt động văn hóa, thể thao, sinh hoạt cộng đồng; Tăng cường hệ thống an sinh xã hội và chăm sóc cộng đồng; tỉnh cũng xác định với trên 186.000 người cao tuổi không phải là thách thức an sinh, mà là cơ hội để phát triển các ngành dịch vụ chất lượng cao về y tế, du lịch nghỉ dưỡng và văn hóa phục vụ nhu cầu ngày càng đa dạng của người cao tuổi.
Phát biểu kết luận, Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ, hội nghị thống nhất cao về nhận thức chung: Người cao tuổi không phải là gánh nặng, mà là nguồn lực quý báu để phát triển đất nước; cả phía cung và phía cầu; thúc đẩy tiến bộ, công bằng xã hội và bảo đảm an sinh xã hội; đồng thời thể hiện tính nhân văn cao cả.
Thủ tướng khẳng định: Người cao tuổi vừa là chủ thể, vừa là khách thể, vừa là trung tâm, là người thụ hưởng thành quả của phát triển "kinh tế bạc"; đồng thời đã có sự đổi mới trong tư duy, nhận thức: Từ "lực lượng nghỉ hưu" trở thành "nguồn lực tái đóng góp"; từ "người già thụ động" sang "người cao tuổi chủ động"; từ "đối tượng thụ hưởng kết quả" sang "động lực mới" cho sự phát triển; từ gánh nặng y tế sang tài sản xã hội; từ tập trung chữa bệnh sang phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe; từ tư duy "bảo đảm an sinh" sang tư duy "đầu tư và tạo giá trị mới".
Định hướng phát triển "kinh tế bạc" thời gian tới, Thủ tướng nêu rõ, thống nhất về tư duy, nhận thức: Phát triển kinh tế bạc bao trùm, toàn diện, đồng bộ, hài hòa giữa văn hóa với chính trị, kinh tế và xã hội, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, Nhân dân làm chủ; phát triển "kinh tế bạc" với tinh thần chuyển từ "gánh nặng già hóa" sang "cơ hội phát triển kinh tế" gắn với thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng XIV, Chiến lược quốc gia về người cao tuổi đến năm 2035; phát triển "kinh tế bạc" đặt trong một tổng thể nhất quán "Đảng lãnh đạo - Nhà nước kiến tạo - Công tư đồng hành - Cơ chế mở lối - Nguồn lực khơi thông - Công nghệ dẫn dắt - Xã hội đồng thuận - Nhân dân hạnh phúc - Đất nước phát triển".
Cùng với đó, xác định rõ "5 trọng tâm hành động" phát triển "kinh tế bạc": Nâng cao nhận thức, đổi mới tư duy để thích ứng già hóa dân số gắn với phát triển "kinh tế bạc"; phát triển hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, mô hình phức hợp, "Làng Hạnh phúc", "Hội quán cao niên", "Câu lạc bộ người cao tuổi"; khuyến khích doanh nghiệp phát triển dịch vụ, chuyển từ chăm sóc thụ động sang chăm sóc, phát huy vai trò và phát triển dịch vụ người cao tuổi; phát huy vai trò người cao tuổi trong xã hội; tăng cường vai trò Hội Người cao tuổi Việt Nam.
Đồng thời, chú trọng "3 trụ cột" trong phát triển "kinh tế bạc": Người cao tuổi là trung tâm, là chủ thể; vừa là nguồn lực, vừa là động lực; doanh nghiệp là trọng tâm sáng tạo, thực thi, với trách nhiệm xã hội và môi trường làm việc thân thiện với người cao tuổi; Nhà nước là "kiến trúc sư thể chế", cơ chế, chính sách, tạo hành lang pháp lý, ưu đãi và an sinh vững chắc.
Về nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, yêu cầu các bộ, ngành, địa phương theo chức năng, nhiệm vụ, tập trung chỉ đạo triển khai thực hiện các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết Đại hội XIV; Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị, các chiến lược, chương trình, kế hoạch hành động để ngày càng phát huy hơn nữa vai trò người cao tuổi trong xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong đó chú trọng 7 nội dung trọng như:
Thứ nhất, tập trung xây dựng, hoàn thiện thể chế phát triển "kinh tế bạc" bao trùm và toàn diện theo hướng: Sớm hoàn thiện khung thể chế tổng thể về "kinh tế bạc" đưa vào chiến lược, kế hoạch phát triển của quốc gia, ngành, lĩnh vực và địa phương; xác định đây là một định hướng phát triển dài hạn, liên ngành, chứ không chỉ là chính sách an sinh đơn lẻ.
Thứ hai, chú trọng xây dựng hạ tầng chiến lược phục vụ phát triển "kinh tế bạc" với phương châm: Đầu tư đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm, không manh mún, rời rạc; ưu tiên hạ tầng y tế, chăm sóc sức khỏe và chăm sóc dài hạn, củng cố y tế cơ sở; xây dựng môi trường, không gian sống thân thiện, an toàn với người cao tuổi.
Thứ ba, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển "kinh tế bạc" theo tinh thần "Nhà nước kiến tạo - Thị trường dẫn vốn - Doanh nghiệp đầu tư - Xã hội tham gia - Người dân đồng hành".
Thứ tư, xây dựng, hoàn thiện mô hình quản trị "kinh tế bạc" với cơ chế điều phối đủ mạnh, đủ năng lực thực thi, hệ thống dữ liệu đủ tin cậy, bộ tiêu chí đánh giá đủ minh bạch, cơ chế giám sát đủ chặt chẽ; phân công nhiệm vụ theo tinh thần "6 rõ": rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời hạn, rõ kết quả.
Thứ năm, chú trọng đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ phát triển "kinh tế bạc". Đây là khâu then chốt với tinh thần không có nhân lực chất lượng cao thì không thể có kinh tế bạc chất lượng cao.
Thứ sáu, đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền, tạo đồng thuận xã hội về phát triển "kinh tế bạc". Chính sách truyền thông phải "đúng - trúng - đủ - kịp thời" với người cao tuổi về quyền lợi, trách nhiệm và sự hỗ trợ - với gia đình về kỹ năng chăm sóc, tâm lý tuổi già - với doanh nghiệp về trách nhiệm xã hội, nghĩa vụ đồng hành - với cán bộ, công chức về trách nhiệm, đạo đức công vụ.
Thứ bảy, đối với các địa phương, Thủ tướng đề nghị tập trung rà soát, có cơ chế, chính sách đặc thù, tháo gỡ khó khăn vướng mắc, thúc đẩy phát triển "kinh tế bạc" trên địa bàn; chú trọng nhân rộng những mô hình tốt, cách làm hay, hiệu quả, bền vững.
