Trong căn nhà gỗ đơn sơ nằm lưng chừng núi ở xã Cao Sơn, chúng tôi gặp chị Hảng Thị Din, thôn Ma Ngán- người từng bị lừa bán qua biên giới. Trở lại bản làng với hai bàn tay trắng, chị từng rơi vào khủng hoảng. Điều giúp chị đứng dậy là sự động viên của Hội Phụ nữ xã Cao Sơn cùng các đoàn thể địa phương.
Thông qua mô hình hỗ trợ sinh kế, Hội Phụ nữ xã Cao Sơn đã trao tặng chị một con trâu giống để nuôi sinh sản.
“Được hỗ trợ trâu, tôi có việc để làm, có hy vọng để nghĩ về tương lai. Sau hai năm, trâu sinh thêm nghé, tôi bán một con để sửa lại mái nhà”, chị Din chia sẻ.
Không chỉ hỗ trợ vật chất, chị Din còn được tư vấn tâm lý, hướng dẫn kỹ năng sống, tiếp cận các chính sách vay vốn ưu đãi, làm căn cước… Bà Cư Chửn Hòa - Trưởng thôn Ma Ngán cho biết: “Chị Din đã vươn lên làm trong phát triển kinh tế, bà con cũng thay đổi cách nhìn. Giờ ai cũng động viên nhau cảnh giác, không nghe lời dụ dỗ”.
Cao Sơn là xã vùng cao, có tới 90% dân số là đồng bào Mông. Địa hình hiểm trở, đời sống còn nhiều khó khăn, trình độ nhận thức không đồng đều khiến nơi đây trở thành địa bàn dễ bị các đối tượng xấu lợi dụng.
Trước thực tế đó, Hội Phụ nữ xã Cao Sơn đã đẩy mạnh tuyên truyền bằng nhiều hình thức, như: họp thôn, lồng ghép sinh hoạt chi bộ, phát thanh bằng tiếng Mông, phát tờ rơi song ngữ.
Chị Nùng Thiên Nga - Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Cao Sơn cho biết: “Chúng tôi xác định phải tuyên truyền bằng tiếng dân tộc thì bà con mới dễ hiểu, dễ nhớ. Không chỉ nói chung chung mà đưa cả những câu chuyện cụ thể của người trong bản để cảnh báo.
Bên cạnh đó, hội còn phối hợp với Công an xã rà soát các trường hợp phụ nữ, trẻ em có dấu hiệu đi khỏi địa phương bất thường; kịp thời nắm bắt, vận động gia đình ngăn chặn từ sớm. Nhờ đó, mấy năm trở lại đây, xã không còn tình trạng người bị lừa bán qua biên giới”.
Không riêng xã Cao Sơn, công tác phòng, chống mua bán người trên địa bàn tỉnh Lào Cai thời gian qua được triển khai đồng bộ, quyết liệt. Dưới sự chỉ đạo của Tỉnh ủy, UBND tỉnh, các sở, ban, ngành, đoàn thể và chính quyền các cấp đã tăng cường tuyên truyền, giáo dục phòng ngừa; lồng ghép nội dung phòng, chống mua bán người với các chương trình mục tiêu quốc gia về phòng, chống tội phạm, phòng, chống ma túy và phát triển kinh tế - xã hội.
Thiếu tá Giàng A Chu - Trưởng Công an xã Hạnh Phúc cho biết: “Chúng tôi thường tổ chức các buổi tuyên truyền về an ninh, trật tự, trong đó có nội dung về phòng chống mua bán người tại các trường học để giúp các em học sinh nâng cao nhận thức. Đồng thời, cử cán bộ tăng cường bám thôn, bản để tuyên truyền nội dung này. Nhờ đó, thời gian qua trên địa bàn xã Hạnh Phúc không xảy ra buôn bán người”.
Năm 2025, toàn tỉnh đã tổ chức trên 200 buổi tuyên truyền tại các trường học với khoảng 9.800 học sinh, giáo viên, cán bộ nhà trường tham gia; các xã, phường trên địa bàn tỉnh cũng đã tổ chức trên 300 buổi tuyên truyền lồng ghép trong các buổi sinh hoạt chi bộ, thôn, tổ dân phố với 36.000 lượt người dân tham gia.
Cùng với tuyên truyền, công tác điều tra, truy tố, xét xử tội phạm mua bán người cũng được triển khai thường xuyên, liên tục. Lực lượng công an, biên phòng cũng đã tổ chức các đợt tuần tra, kiểm soát tại các khu vực đường biên giới, lối mở nguy cơ cao tội phạm mua bán người…
Năm 2025, Công an tỉnh Lào Cai đã xác lập 1 chuyên án, giải cứu 9 nạn nhân.
Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, 100% nạn nhân bị mua bán trở về được hỗ trợ theo đúng quy định pháp luật, như: được bố trí chỗ ăn, ở an toàn; tư vấn tâm lý; chăm sóc sức khỏe; trợ giúp pháp lý; hỗ trợ chi phí đi lại khi về gia đình; trợ cấp khó khăn ban đầu nếu thuộc hộ nghèo; tạo điều kiện học nghề, tìm việc làm.
Bà Nguyễn Thanh Thủy - Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Dền Sáng chia sẻ: “Điều quan trọng nhất khi nạn nhân trở về là xóa bỏ mặc cảm, giúp họ có sinh kế bền vững. Hội Phụ nữ xã Dền Sáng đang xây dựng nhiều mô hình hỗ trợ sinh kế cho các hội viên phụ nữ bị buôn bán trở về”.
Dù số vụ mua bán người trên địa bàn tỉnh đã được kiềm chế, giảm mạnh so với giai đoạn trước, đặc biệt là các vụ mua bán người sang Trung Quốc song nguy cơ vẫn tiềm ẩn phức tạp với nhiều phương thức, thủ đoạn mới.
Trước thực tế đó, năm 2026, Lào Cai đặt mục tiêu tiếp tục triển khai nghiêm túc, hiệu quả các văn bản chỉ đạo của Trung ương và của tỉnh về phòng, chống mua bán người; bảo đảm 100% tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố liên quan được tiếp nhận, phân loại; 90% số vụ án mua bán người được giải quyết, xét xử.
Anh Triệu Trí Lộc - Phó Bí thư Tỉnh đoàn Lào Cai cho biết: “Thời gian tới, Tỉnh đoàn tiếp tục chỉ đạo các cơ sở đoàn tăng cường tuyên truyền về pháp luật trên nền tảng số; tiếp tục phối hợp với lực lượng công an, hội phụ nữ đẩy mạnh tư vấn, định hướng nghề nghiệp, hỗ trợ thanh niên tiếp cận việc làm tại địa phương, hạn chế tình trạng xuất cảnh trái phép hoặc đi lao động tự do thiếu thông tin”.
Có thể thấy, phòng, chống mua bán người không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng mà còn là trách nhiệm chung của cả cộng đồng; sự vào cuộc đồng bộ, bền bỉ và nhân văn chính là nền tảng để Lào Cai tiếp tục đẩy lùi loại tội phạm này, giữ bình yên cho từng bản làng nơi biên cương.
