Những lối đi tiềm ẩn hiểm họa
Tuyến đường sắt dài 175 km qua địa bàn tỉnh Lào Cai, với nhiều chuyến tàu khách, tàu hàng mỗi ngày, góp phần thúc đẩy giao thương và phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, tại các khu dân cư nằm dọc hành lang tuyến đường sắt, vẫn hiện hữu các lối đi tự mở tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.
Tại thôn Làng Giàng, xã Bảo Thắng, nhiều lối đi hình thành từ nhu cầu đi lại thực tế của người dân. Nhà ở, đất sản xuất nằm dọc hai bên đường sắt, trong khi đường kết nối chưa thuận tiện. Vì vậy, việc băng qua đường ray vẫn là nhu cầu thường xuyên của nhiều hộ dân.
Điều đáng lo ngại là những lối đi này không có rào chắn bảo vệ, thiếu biển cảnh báo, tầm nhìn bị che khuất tại một số vị trí. Do đó, khi tàu chạy qua, chỉ một phút thiếu quan sát, một lần xử lý chậm cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Sống cạnh đường sắt, bà Hoàng Thị Lê ở thôn Làng Giàng đã quen với việc qua lại lối đi tự mở hằng ngày. Tuy nhiên, mỗi lần băng qua đường ray vẫn là một lần bà phải đối mặt với nguy cơ tai nạn.
Khi lối đi tự mở chưa được thay thế bằng tuyến đường an toàn, người dân vẫn phải đối mặt với hiểm họa trong sinh hoạt thường ngày. Đáng lo ngại, khi chưa có tuyến đường thay thế an toàn, nhiều trẻ em tại thôn Làng Giàng vẫn phải băng qua đường sắt để đến trường, khiến việc đi học hằng ngày trở thành nỗi bất an của gia đình.
Trước thực tế trên, việc bảo đảm an toàn giao thông đường sắt không chỉ cần nâng cao ý thức người dân mà còn đòi hỏi khắc phục những bất cập về hạ tầng, nhất là việc thiếu các tuyến đường kết nối an toàn.
Người dân mong có đường gom an toàn
Từ những bất cập về hạ tầng giao thông, một số hộ dân thôn Làng Giàng đã chủ động hiến đất, góp công, góp sức mở đường gom tạm dọc hành lang đường sắt, hạn chế việc phải băng qua đường ray. Tuy chưa đồng bộ, nhưng những tuyến đường này phần nào đáp ứng nhu cầu đi lại, đồng thời thể hiện mong muốn có lối đi an toàn, nhất là đối với người già và trẻ em.
Sự chủ động ấy thể hiện mong mỏi của người dân về một tuyến đường an toàn, thuận tiện hơn. Hiện, những tuyến đường gom tạm do người dân tự mở mới chỉ đáp ứng một phần nhu cầu trước mắt. Để bảo đảm an toàn và thuận tiện lâu dài, cần có hệ thống đường gom được quy hoạch, đầu tư đồng bộ, phù hợp với thực tế địa phương.
Thôn Làng Giàng đang có khoảng 200 hộ dân sinh sống dọc hai bên đường sắt. Thực tế này càng cho thấy sự cần thiết của việc xây dựng hệ thống đường gom dân sinh kết nối đồng bộ, từng bước thay thế các lối đi tự mở, vừa bảo đảm an toàn cho người dân, vừa thuận lợi trong quản lý hành lang an toàn đường sắt.
Tuy nhiên, để thực hiện được mục tiêu này vẫn còn gặp khó khăn trong giải phóng mặt bằng và huy động nguồn lực đầu tư. Phương án triển khai cần bảo đảm kết nối thuận tiện với nhà ở, đất sản xuất của người dân, tránh phát sinh bất cập khi xóa bỏ các lối đi tự mở.
Ông Mai Xuân Thu - Trưởng thôn Làng Giàng cho biết, việc vận động người dân hiến đất đã được triển khai. Người dân trong thôn mong muốn Nhà nước hỗ trợ vật tư để việc xây dựng hệ thống đường gom dân sinh sớm triển khai.
Hơn 20 km đường sắt qua xã Bảo Thắng hiện có 36 lối đi tự mở (riêng thôn Làng Giàng có 12 lối tự mở) tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông. Trong khi đó, sau gần 2 năm triển khai, địa phương mới hoàn thành 500 m trong tổng số 11,8 km đường gom dân sinh. Những vướng mắc trong giải phóng mặt bằng đang khiến việc hình thành các tuyến đường thay thế an toàn chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế.
Từ thực tế này, việc xóa bỏ các lối đi tự mở cần gắn với phương án giao thông thay thế, bảo đảm không ảnh hưởng đến nhu cầu sinh hoạt, sản xuất của người dân. Khi có đường đi thuận tiện, an toàn, việc vận động người dân chấp hành chủ trương xóa bỏ lối đi tự mở mới có thể đạt hiệu quả bền vững.
Theo kế hoạch, Lào Cai sẽ đầu tư xây dựng 33 hầm chui dân sinh trên tuyến đường sắt Yên Viên - Lào Cai. Cùng với đó, 8 vị trí đường ngang hợp pháp được quy hoạch xây dựng nhằm bảo đảm nhu cầu đi lại sau khi các lối đi tự mở bị xóa bỏ.
Đây là những giải pháp quan trọng, hướng tới hình thành hệ thống giao thông kết nối an toàn hơn giữa các khu dân cư, giảm tình trạng người dân tự mở đường ngang qua đường sắt. Khi các công trình được hoàn thiện và đưa vào sử dụng, người dân sẽ có thêm lựa chọn đi lại phù hợp, góp phần hạn chế nguy cơ tai nạn tại những điểm giao cắt không bảo đảm điều kiện an toàn.
Để tháo gỡ khó khăn, chính quyền địa phương cần phối hợp chặt chẽ với ngành đường sắt rà soát các lối đi tự mở, xác định nhu cầu đi lại của người dân, xây dựng phương án kết nối phù hợp, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, tạo sự đồng thuận trong triển khai.
Trước mắt, những lối đi tự mở chưa thể xóa bỏ cần được rà soát, tăng cường cảnh báo, hướng dẫn người dân đi lại an toàn. Về lâu dài, việc xóa bỏ các lối đi này phải gắn với tiến độ hoàn thiện công trình thay thế, tránh để khoảng trống về hạ tầng khiến người dân tiếp tục sử dụng những đường ngang tiềm ẩn rủi ro, đồng thời, phương án triển khai phải được thực hiện công khai, phù hợp với nhu cầu sinh hoạt, sản xuất và tạo được sự đồng thuận của người dân.
Xóa bỏ lối đi tự mở, hoàn thiện đường gom, hầm chui và đường ngang hợp pháp cần được triển khai quyết liệt, đồng bộ, phù hợp với thực tế từng khu dân cư. Đó không chỉ là nhiệm vụ bảo đảm an toàn giao thông đường sắt, mà còn là trách nhiệm bảo vệ tính mạng, cuộc sống bình yên của người dân.