Theo quy định tại Bộ luật Lao động năm 2019, người lao động được nghỉ việc riêng và hưởng nguyên lương trong một số trường hợp nhất định.
Cụ thể, người lao động kết hôn được nghỉ 3 ngày; người lao động có con đẻ hoặc con nuôi kết hôn được nghỉ 1 ngày.
Trường hợp cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi của người lao động hoặc của vợ, chồng qua đời; vợ hoặc chồng, con đẻ hoặc con nuôi qua đời, người lao động được nghỉ 3 ngày. Trong các trường hợp này, người lao động phải thông báo với người sử dụng lao động.
Ngoài ra, người lao động được nghỉ không hưởng lương 1 ngày khi ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh, chị, em ruột qua đời; cha hoặc mẹ kết hôn; anh, chị, em ruột kết hôn. Người lao động phải thông báo với người sử dụng lao động khi nghỉ trong những trường hợp này. Đối với các trường hợp khác, người lao động có thể thỏa thuận với người sử dụng lao động để nghỉ không hưởng lương.
Theo Nghị định số 283 do Chính phủ ban hành năm nay, người sử dụng lao động không bảo đảm cho người lao động nghỉ việc riêng hoặc nghỉ không hưởng lương theo quy định của pháp luật có thể bị phạt tiền từ 2 đến 5 triệu đồng. Theo Điều 7 của nghị định này, mức phạt trên áp dụng đối với cá nhân vi phạm; đối với tổ chức, mức phạt tiền bằng 2 lần mức phạt áp dụng cho cá nhân.
Bộ luật Lao động năm 2019 quy định người lao động được hưởng các chế độ về thời giờ nghỉ ngơi, bao gồm nghỉ trong giờ làm việc, nghỉ chuyển ca, nghỉ hằng tuần, nghỉ lễ, Tết, nghỉ hằng năm, nghỉ việc riêng và nghỉ không hưởng lương.
Đối với những công việc có tính chất đặc biệt, thời giờ làm việc và thời giờ nghỉ ngơi được quy định riêng.
Các lĩnh vực này bao gồm vận tải đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường hàng không; thăm dò, khai thác dầu khí trên biển; làm việc trên biển; nghệ thuật; sử dụng kỹ thuật bức xạ và hạt nhân; ứng dụng kỹ thuật sóng cao tần; tin học, công nghệ tin học; nghiên cứu ứng dụng khoa học và công nghệ tiên tiến; thiết kế công nghiệp; công việc của thợ lặn, công việc trong hầm lò, công việc sản xuất có tính thời vụ, gia công theo đơn đặt hàng và công việc phải thường trực 24/24 giờ.
Những công việc đặc biệt khác do Chính phủ quy định cũng thuộc phạm vi này.
Đối với các công việc nêu trên, các bộ, ngành quản lý có trách nhiệm quy định cụ thể thời giờ làm việc và thời giờ nghỉ ngơi sau khi thống nhất với Bộ Lao động Thương binh và Xã hội (nay là Bộ Nội vụ). Các quy định này phải bảo đảm tuân thủ Điều 109 của Bộ luật Lao động năm 2019.
