Nhiều năm qua, cây quất tại địa phương dù sinh trưởng tốt, chất lượng cao nhưng chủ yếu bán quả tươi. Thực tế này dẫn đến việc giá trị gia tăng của sản phẩm thấp; đầu ra và giá bán phụ thuộc hoàn toàn vào mùa vụ, cung cầu thị trường và sự định giá của thương lái. Đặc biệt, vào thời điểm thu hoạch rộ, áp lực tiêu thụ đè nặng lên vai người nông dân, tiềm ẩn nguy cơ tồn ứ hoặc rớt giá.
Nhận thấy vùng nguyên liệu rộng 3,6 ha được canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP với khoảng 9.000 cây (trong đó 4.000 cây đang cho thu hoạch, đạt sản lượng 30 tấn/năm) chưa được khai thác hết giá trị, Đặng Thị Kim Oanh đã quyết định thay đổi tư duy từ “sản xuất và bán quả tươi” sang “phát triển chuỗi giá trị từ nguyên liệu đến sản phẩm và thị trường”. Từ đây, một quy trình khép kín từ khâu trồng trọt, thu hoạch, phân loại đến chế biến sâu và thương mại số đã được định hình.
Đặng Thị Kim Oanh chia sẻ: "Thay vì đưa tất cả 30 tấn quả quất ra thị trường bán tươi, dự án linh hoạt phân bổ nguồn nguyên liệu, trong đó, dành khoảng 3 đến 5 tấn quả chất lượng cao đưa vào chế biến. Qua đó, xây dựng thành một hệ sinh thái sản phẩm đa dạng, đáp ứng nhiều phân khúc khách hàng khác nhau".
Sản phẩm từ dự án là nước cốt quất đường phèn tiện dụng; siro quất gừng mật ong tốt cho sức khỏe; ô mai quất gừng mật ong dẻo thơm; quất ngâm mật ong bổ dưỡng và đặc biệt là nước chấm sốt quất khai thác quả theo hướng gia vị đặc sản.
Điều đặc biệt là 3/4 sản phẩm của dự án đạt chứng nhận OCOP 3 sao, tạo bệ phóng vững chắc để thương hiệu vươn ra các thị trường "khó tính". Không dừng lại ở giống quất truyền thống, dự án còn sở hữu lợi thế lớn từ nguồn giống quất không hạt, tạo sự khác biệt về trải nghiệm người dùng và tối ưu hóa trong khâu chế biến.
Với Dự án “Phát triển chuỗi giá trị quất VietGAP gắn với chế biến sâu sản phẩm OCOP” Kim Oanh đã giải được bài toán kinh tế. Nếu bán 25 đến 27 tấn quất tươi với giá bình quân 18.000 đồng/kg, doanh thu dao động khoảng 450 đến 486 triệu đồng/năm. Thế nhưng, chỉ với việc để ra hơn 4 tấn quất nguyên liệu đưa vào chế biến, doanh đã lên tới hơn 650 triệu đồng/năm thông qua việc bán các sản phẩm giá trị gia tăng cao như nước cốt quất (90.000 đồng/chai 500ml) hay ô mai, siro (80.000 đồng/hũ).
Kim Oanh chia sẻ sau khi trừ đi các chi phí như nguyên liệu, bao bì, nhân công, marketing, hoạt động chế biến này dự kiến mang lại lợi nhuận trước thuế hơn 180 triệu đồng, đồng thời giải quyết triệt để nỗi lo “được mùa mất giá”. Đáng chú ý, dự án không chỉ dừng lại ở việc tạo ra lợi nhuận mà còn hướng tới nền kinh tế tuần hoàn. Toàn bộ phụ phẩm sau quá trình chế biến không bị thải bỏ gây ô nhiễm môi trường mà được thu gom, xử lý để ủ thành phân hữu cơ bón ngược lại cho chính vùng nguyên liệu quất 3,6 ha.
Để tiếp cận thị trường rộng lớn, dự án không thụ động chờ đợi thương lái mà chủ động ứng dụng công nghệ số. Các sản phẩm được dán tem QR truy xuất nguồn gốc rõ ràng và phân phối đa kênh từ cửa hàng đặc sản, đại lý đến Zalo mini app, website, mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử.
"Giải thưởng là thành quả của bao ngày trăn trở và cũng là minh chứng cho thấy hướng đi gắn nông nghiệp với chế biến sâu là hoàn toàn đúng đắn. Đây là động lực để tôi tiếp tục hiện thực hóa mục tiêu: Tạo chuỗi giá trị, từ một sản phẩm phát triển thành thương hiệu và đưa nông sản quê hương Lào Cai vươn tới những thị trường rộng lớn hơn", Đặng Thị Kim Oanh bộc bạch.
Với lộ trình bài bản, bước sang giai đoạn 2026 - 2027, dự án tiếp tục ổn định vùng nguyên liệu, đầu tư nâng cấp dây chuyền thiết bị như máy chiết rót, máy dán tem, máy sấy nhằm nâng cao độ đồng đều và năng suất. Khi sản lượng nguyên liệu dự kiến đạt 50 tấn/năm vào năm 2027, lượng quất đưa vào chế biến sẽ tiếp tục được mở rộng. Xa hơn nữa, từ năm 2030, mô hình sẽ không chỉ gói gọn trong quy mô gia đình mà hướng tới việc liên kết vùng nguyên liệu với các hộ dân xung quanh, mở rộng nhà xưởng và đưa hệ sinh thái sản phẩm quất Lào Cai tiến vào các chuỗi phân phối lớn trên toàn quốc.
Sự thành công bước đầu của Đặng Thị Kim Oanh tại sân chơi khởi nghiệp năm 2026 chính là ngọn lửa truyền cảm hứng mạnh mẽ cho thanh niên nông thôn, khẳng định chân lý trong kỷ nguyên mới: Nông nghiệp truyền thống hoàn toàn có thể bứt phá, mang lại giá trị kinh tế cao nếu có tư duy đổi mới, khát vọng làm giàu và sự nhạy bén của tuổi trẻ trước xu thế kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số.
