Dọc bờ suối Ngòi Đum, đoạn qua khu vực tổ 11 Bắc Cường, phường Cam Đường, nhìn sang phía đối diện thuộc tổ 24 Kim Tân, phường Lào Cai, không khó để bắt gặp những đống phế thải xây dựng, đất đá, gạch vỡ, bao tải, vật liệu cũ chất thành từng đống lớn.
Có những đống phế thải nằm sát mép đường, có những điểm tràn xuống gần bờ suối. Theo thời gian, các bãi thải tự phát này không chỉ làm nhếch nhác cảnh quan khu dân cư mà còn tiềm ẩn nguy cơ bị nước mưa cuốn xuống dòng suối.
Theo người dân, khu vực này trước đây là đất canh tác, trồng rau, trồng chuối của một số hộ dân. Sau khi có dự án được triển khai, một số hộ đã nhận đền bù, di chuyển khỏi khu vực, để lại những khoảng đất trống, ít người qua lại. Lợi dụng sự vắng vẻ này, một số đối tượng đã đổ trộm phế thải xây dựng.
Các phương tiện thường tranh thủ thời điểm sáng sớm, chập tối, giờ nghỉ hoặc khi vắng lực lượng kiểm tra để đổ nhanh rồi rời khỏi hiện trường. Vì vậy, việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý tại chỗ gặp nhiều khó khăn.
Bà Kiều Thị Hồng, tổ 11 Bắc Cường, phường Cam Đường, cho biết tình trạng đổ phế thải đã gây bức xúc trong khu dân cư.
Không chỉ mất mỹ quan, điều khiến người dân lo lắng hơn là nguy cơ ảnh hưởng dòng chảy khi mưa lớn. Phế thải, đất đá nếu bị cuốn xuống suối có thể gây bồi lấp, đổi hướng dòng nước, làm gia tăng nguy cơ sạt lở, ảnh hưởng trực tiếp đến các hộ dân sinh sống ven suối.
Ông Đỗ Chiến, tổ 11 Bắc Cường, phường Cam Đường, chia sẻ, dù khu vực đổ thải nằm phía bên kia suối, thuộc địa bàn phường Lào Cai, nhưng khi mưa lũ, hệ lụy có thể ảnh hưởng sang khu dân cư phía Cam Đường.
Những phản ánh từ người dân cho thấy, đối với các khu vực ven suối, vùng giáp ranh, việc phối hợp giữa các địa phương cần được thực hiện kịp thời, không để ranh giới hành chính trở thành rào cản trong công tác quản lý, xử lý vi phạm.
Theo bà Nguyễn Thị Tuyết, nguyên Tổ trưởng tổ 1 Kim Tân, nay thuộc tổ 24 Kim Tân, phường Lào Cai, khu vực phát sinh đổ thải là khu đất trống, có liên quan đến dự án, một số hộ đã di chuyển nên việc kiểm soát gặp nhiều khó khăn.
Không chỉ tại khu vực tổ 24 Kim Tân, tình trạng đổ trộm rác thải xây dựng, rác thải sinh hoạt bừa bãi cũng từng xảy ra trên một số tuyến đường thuộc tổ 11 Bắc Cường, phường Cam Đường. Người dân địa phương đã nhiều lần tự tổ chức phát dọn nhằm bảo đảm vệ sinh môi trường và an toàn giao thông, nhất là đối với học sinh.
Bà Phàn Thị Thanh, nguyên Bí thư Chi bộ tổ 29 Bắc Cường, nay là tổ 11 Bắc Cường, phường Cam Đường, cho biết, khi phát hiện xe đang đổ thải hoặc vừa đổ xong, người dân đều báo về phường để xử lý.
“Các đối tượng đổ trộm phế thải chỉ diễn ra trong thời gian rất ngắn, đổ xong là rời đi ngay. Sau khi bị phát hiện, có trường hợp còn thay đổi thời gian, chuyển sang đổ vào sáng sớm hoặc buổi tối, khiến người dân và tổ công tác khó phát hiện, xử lý kịp thời", bà Phàn Thị Thanh cho biết thêm.
Trao đổi về vấn đề này, ông Vũ Huy Long, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường Cam Đường, cho biết sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, địa bàn phường rộng hơn, có nhiều khu vực ven sông, ven suối, khu đất dự án chưa hoàn thiện. Đây là những vị trí dễ bị lợi dụng để đổ trộm phế thải xây dựng, thậm chí cả rác thải sinh hoạt.
Thời gian qua, phường Cam Đường đã phân công cán bộ phụ trách địa bàn, phối hợp với Công an phường, lực lượng an ninh cơ sở và tổ dân phố để kiểm tra, xử lý. Một số vụ việc đổ rác thải trái phép đã được phát hiện, xử lý theo quy định.
Tuy nhiên, theo ông Long, lực lượng làm công tác trật tự đô thị hiện còn mỏng, trong khi địa bàn rộng, khối lượng công việc lớn. Do đó, bên cạnh tuần tra, kiểm tra, rất cần sự phối hợp của tổ dân phố, lực lượng an ninh cơ sở và người dân trong việc phát hiện, thông tin kịp thời về các trường hợp vi phạm.
"Các đối tượng thường lợi dụng buổi tối, buổi trưa, ngày nghỉ để đổ trộm rác thải xây dựng, thậm chí có cả rác thải sinh hoạt. Tới đây, chúng tôi sẽ tham mưu lắp camera tại một số khu vực trọng điểm để có căn cứ xử lý. Đồng thời cũng đề nghị đẩy nhanh việc bố trí bãi đổ thải hợp pháp".
Bên cạnh việc tăng cường kiểm tra, vấn đề đặt ra là nhu cầu đổ thải xây dựng trên địa bàn các phường đô thị hiện nay là rất lớn. Các công trình dân sinh, công trình công cộng, hoạt động sửa chữa nhà cửa đều phát sinh đất đá, vật liệu thừa. Nếu thiếu điểm tập kết, bãi đổ thải hợp pháp, tình trạng đổ trộm ở các khu đất trống, vùng ven suối, vùng giáp ranh rất dễ tái diễn.
Do đó, cùng với xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, các địa phương cần sớm rà soát, quy hoạch điểm tập kết, bãi đổ thải phù hợp; đồng thời lắp đặt camera tại các “điểm nóng”, tăng cường phối hợp liên phường và phát huy vai trò giám sát của người dân.
Đất trống, bờ suối không thể trở thành "bãi đáp" của rác thải xây dựng. Giữ sạch dòng suối Ngòi Đum không chỉ là dọn dẹp những bãi phế thải mà còn là yêu cầu bảo vệ môi trường sống, bảo đảm an toàn trong mùa mưa lũ, góp phần xây dựng đô thị Lào Cai văn minh, bền vững.
