Đại hội có chủ đề “Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, chung sức, đồng lòng quyết tâm thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030; tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, vì hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội”.
Sau lễ chào cờ, Đoàn Chủ tịch gồm 16 đồng chí; Đoàn Thư ký gồm 5 đồng chí lên làm việc.
Đoàn Chủ tịch gồm 16 đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII: Tổng Bí thư Tô Lâm; Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; Chủ tịch nước Lương Cường; Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính; Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú; Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Lê Minh Hưng; Trưởng Ban Nội chính Trung ương Phan Đình Trạc; Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh Nguyễn Xuân Thắng; Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài; Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình; Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến; Đại tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang; Đại tướng, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang; ông Nguyễn Văn Nên, Ủy viên Thường trực Tiểu ban Văn kiện XIV của Đảng; Đại tướng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam Nguyễn Trọng Nghĩa và Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc.
Dự đại hội có các đồng chí đại biểu khách mời: Nguyên Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh; các đồng chí nguyên Chủ tịch nước: Nguyễn Minh Triết, Trương Tấn Sang; nguyên Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng; các đồng chí nguyên Chủ tịch Quốc hội: Nguyễn Văn An, Nguyễn Sinh Hùng, Nguyễn Thị Kim Ngân; các đồng chí nguyên Thường trực Bộ Chính trị, nguyên Thường trực Ban Bí thư, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch nước, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ, nguyên Ủy viên Ủy ban Kiểm tra Trung ương khóa XIII; các đồng chí nguyên Ủy viên Trung ương Đảng; đại biểu các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng; các đồng chí lão thành cách mạng, nhân sĩ, trí thức, văn nghệ sĩ, chức sắc, tôn giáo; đại diện thanh niên tiêu biểu cho thế hệ trẻ Việt Nam; các đại sứ các nước và trưởng đại diện các đoàn ngoại giao, các tổ chức quốc tế tại Việt Nam…
Đoàn đại biểu Đảng bộ tỉnh Lào Cai dự Đại hội có 34 đồng chí. Đồng chí Trịnh Việt Hùng, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh làm Trưởng đoàn.
Thay mặt Đoàn Chủ tịch, đồng chí Phạm Minh Chính, Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ điều hành phiên khai mạc đại hội.
Đồng chí Lương Cường, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thay mặt Đoàn Chủ tịch Đại hội đọc diễn văn khai mạc đại hội, trong đó nhấn mạnh: Đại hội XIV của Đảng là sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, bước ngoặt mang tính lịch sử, hướng tới kỷ niệm 100 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2030), tập trung cao độ ý chí, nguyện vọng, quyết tâm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta với tinh thần tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin tiến mạnh vào kỷ nguyên mới, vì một nước Việt Nam hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.
Theo người đứng đầu Nhà nước, Đại hội XIV diễn ra trong bối cảnh thế giới và khu vực tiếp tục có nhiều diễn biến nhanh, phức tạp, khó dự báo, khi cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đặc biệt là sự phát triển bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, công nghệ lượng tử và các công nghệ mới, làm thay đổi sâu sắc mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội.
"Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách về xác lập mô hình tăng trưởng, mô hình phát triển mới, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và những yêu cầu mới trong quản lý xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và đối ngoại".
Đại hội XIV có sứ mệnh lịch sử rất to lớn, không chỉ đề ra mục tiêu định hướng cho nhiệm kỳ 2026 - 2030 mà còn quyết định những vấn đề mang tầm chiến lược đối với tương lai và vận mệnh của dân tộc trong nhiều thập niên tới.
Đại hội có nhiệm vụ kiểm điểm việc thực hiện nghị quyết Đại hội XIII gắn với tổng kết 40 năm đổi mới, khẳng định những thành tựu quan trọng, chỉ ra hạn chế, yếu kém và nguyên nhân, từ đó rút ra những bài học lớn có giá trị lý luận và thực tiễn lâu dài.
Đại hội sẽ thảo luận và thông qua phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ, trọng tâm đột phá chiến lược cho giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045, trong đó nhấn mạnh các giải pháp có tính cách mạng đột phá để phát triển đất nước nhanh, bền vững và bảo vệ vững chắc tổ quốc.
Việc bầu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV phải lựa chọn những cán bộ thật sự tiêu biểu về phẩm chất đạo đức cách mạng, trí tuệ, bản lĩnh, năng lực lãnh đạo, xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của Nhân dân.
"Đại hội XIV là đại hội khởi đầu cho kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc, thể hiện bản lĩnh kiên định và ý chí quyết tâm của toàn dân vì mục tiêu một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc", Chủ tịch nước phát biểu.
Thay mặt Đoàn Chủ tịch đại hội, Chủ tịch nước Lương Cường đề nghị các đồng chí đại biểu phát huy cao độ trách nhiệm, trí tuệ và tâm huyết; nêu cao tinh thần đoàn kết, dân chủ, thảo luận sâu sắc, góp phần quan trọng vào sự thành công của đại hội.
Tại phiên khai mạc đại hội, Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Đoàn Chủ tịch trình bày báo cáo về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong đó khẳng định: Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam là sự kiện chính trị đặc biệt trọng đại của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta; là dấu mốc mở ra chặng đường phát triển mới của đất nước trong bối cảnh, cục diện và mục tiêu mới; là Đại hội của ý chí tự chủ chiến lược, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc, của khát vọng vươn lên, của niềm tin son sắt vào con đường mà Đảng, Bác Hồ và Nhân dân ta đã lựa chọn.
Hệ thống dự thảo các văn kiện trình Đại hội bao gồm: Dự thảo Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII; Dự thảo Báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong 40 năm qua ở Việt Nam; Dự thảo Báo cáo tổng kết 15 năm thi hành Điều lệ Đảng (2011 - 2025) và đề xuất, định hướng sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng. Trong đó, Dự thảo Báo cáo chính trị tích hợp đồng bộ 3 báo cáo (báo cáo chính trị, báo cáo kinh tế - xã hội và báo cáo tổng kết công tác xây dựng Đảng) tạo thành một chỉnh thể thống nhất, toàn diện, rõ trọng tâm, trọng điểm, ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ triển khai.
Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV là "đột phá" so với các đại hội trước đây, chỉ rõ "chủ thể, lộ trình, nguồn lực, đích đến" để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV.
Tổng Bí Thư Tô Lâm cho biết: Được sự ủy quyền của Hội nghị Trung ương 15 khoá XIII, Bộ Chính trị đề xuất Đại hội cho chủ trương tổng kết 100 năm sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam (1930 - 2030) với cách mạng Việt Nam, định hướng phát triển đất nước của 100 năm tiếp theo (2030 - 2130); tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
DẤU ẤN NHIỆM KỲ ĐẠI HỘI XIII: NĂNG LỰC, BẢN LĨNH, KIÊN ĐỊNH, VỮNG VÀNG
Tổng Bí thư nhấn mạnh: Nhiệm kỳ Đại hội XIII diễn ra trong điều kiện đặc biệt, với nhiều khó khăn đan xen, nhiều thách thức chồng lấn. Đó là thiên tai, bão lũ, dịch bệnh; các rủi ro an ninh truyền thống và phi truyền thống; cạnh tranh chiến lược gay gắt; biến động, đứt gãy chuỗi cung ứng, năng lượng, lương thực; cùng với những vấn đề nội tại tích tụ qua nhiều năm.
Trong bối cảnh "lửa thử vàng, gian nan thử sức", Đảng ta đã thể hiện bản lĩnh, năng lực lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu, tinh thần đoàn kết thống nhất; thể hiện ý chí, khát vọng phát triển, kiến tạo tương lai, tư duy đổi mới, hành động quyết liệt; toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đã chung sức, đồng lòng thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIII với nhiều kết quả rất quan trọng, toàn diện, đột phá, nhiều điểm sáng nổi bật, cơ bản hoàn thành các mục tiêu chủ yếu đề ra.
Nhiều quyết sách chiến lược mang tính đột phá đã được triển khai quyết liệt. Đặc biệt, cuộc cách mạng về đổi mới, sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính đạt được các mục tiêu chiến lược, là bước chuyển quan trọng về tư duy quản trị quốc gia, mở ra không gian phát triển mới, vì tương lai lâu dài của đất nước.
Kết quả toàn diện của nhiệm kỳ Đại hội XIII tiếp tục khẳng định vai trò lãnh đạo và uy tín của Đảng. Niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ ngày càng được bồi đắp vững chắc, tạo tiền đề quan trọng để đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với khí thế mới, quyết tâm mới và khát vọng mới.
Cơ đồ, tiềm lực, vị thế, uy tín quốc tế của đất nước có được như ngày hôm nay là sự hội tụ, kết tinh truyền thống văn hoá hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước; là thành quả của 96 năm xây dựng và phát triển đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng; là kết quả của 40 năm đổi mới; là quá trình liên tục đổi mới tư duy lãnh đạo trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh; là sự hy sinh, quên mình của biết bao thế hệ chiến sĩ cách mạng tiền bối, các đảng viên cộng sản, của đồng bào, đồng chí đã tận tuỵ lao động sản xuất, anh dũng chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của Nhân dân, vì chủ nghĩa xã hội; là sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc; là biểu hiện sinh động của ý chí bền bỉ, tinh thần sáng tạo, lòng yêu nước nồng nàn của con người Việt Nam trong tiến trình phát triển.
Nhiệm kỳ Đại hội XIII tiếp tục khẳng định bài học lớn: Trong "sóng to gió lớn", thậm chí là "bão táp", điều quyết định là bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định, là ý chí thống nhất, là sức mạnh đại đoàn kết, là phương pháp tổ chức thực hiện, là kỷ luật, kỷ cương và sự gắn bó máu thịt giữa Đảng với Nhân dân.
Tổng Bí thư nhấn mạnh: Chúng ta có quyền phấn khởi, tự hào về những kết quả quan trọng, nổi bật đã đạt được. Nhưng tự hào để thêm trách nhiệm, thêm động lực phấn đấu, tuyệt đối không được "ngủ quên bên vòng nguyệt quế". Chúng ta đã thẳng thắn chỉ ra những hạn chế, yếu kém và những điểm nghẽn cần tập trung tháo gỡ: từ bất cập về thể chế, nguồn lực, hạ tầng; hạn chế trong tổ chức thực hiện và kỷ luật, kỷ cương đến tình trạng một bộ phận cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu; nhiều vấn đề xã hội, môi trường, đời sống dân sinh còn bức xúc... Nhận diện đúng để có giải pháp đúng, hành động đúng. Vấn đề quan trọng nhất hiện nay là phải chuyển mạnh sang hành động, giải quyết có hiệu quả những hạn chế, điểm nghẽn, nút thắt, khơi thông mọi nguồn lực để phát triển đất nước.
Nhìn lại 40 năm đổi mới, Tổng Bí thư Tô Lâm cho biết: Với những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, trong đó có những đóng góp nổi bật của nhiệm kỳ Đại hội XIII, chúng ta có đầy đủ cơ sở để khẳng định: Đường lối đổi mới của Đảng ta là hoàn toàn đúng đắn, phù hợp với thực tiễn Việt Nam và xu hướng phát triển của thời đại. Đường lối đổi mới của chúng ta xác định rõ Nhân dân là trung tâm, là chủ thể của sự nghiệp cách mạng; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; nhất quán xây dựng và hoàn thiện 3 trụ cột nền tảng: Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa - Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa - Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa.
Phương châm "Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển" của Đại hội là lời hiệu triệu, là mệnh lệnh của trách nhiệm trước lịch sử. Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta chung sức đồng lòng, quyết tâm đổi mới, hành động quyết liệt vì một Việt Nam hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội; đòi hỏi phải đoàn kết hơn, kỷ luật hơn, sáng tạo hơn; đồng thời phải khiêm tốn học hỏi, biết lắng nghe, biết sửa mình để hoàn thiện và tiến bộ không ngừng. Đại hội XIV có trọng trách lịch sử xác lập những quyết sách mang tính "bệ phóng" để thực hiện thành công hai mục tiêu chiến lược 100 năm của đất nước.
Với mục tiêu tổng quát: Giữ vững môi trường hoà bình, ổn định; phát triển nhanh, bền vững đất nước; cải thiện và nâng cao toàn diện đời sống Nhân dân; tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên mới của dân tộc; thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao, là một nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc. Phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân cho giai đoạn 2026 - 2030 từ 10%/năm trở lên; GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD/năm.
Để thực hiện mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn tới, Đại hội XIV của Đảng xác định 5 quan điểm chỉ đạo lớn; 12 định hướng lớn; 6 nhiệm vụ trọng tâm và 3 đột phá chiến lược. Chương trình hành động đã cụ thể hoá các nhiệm vụ có thể triển khai thực hiện ngay.
Tinh thần cốt lõi được cô đọng trong 8 nội dung quan trọng, thể hiện rõ yêu cầu: Lựa chọn đúng - triển khai nhanh - làm đến nơi đến chốn - đo lường bằng kết quả.
Thứ nhất, hoàn thiện thể chế phát triển và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa: Lấy thực thi làm thước đo.
Thứ hai, xác lập mô hình tăng trưởng mới: Kinh tế tri thức, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.
Thứ ba, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số: Động lực trung tâm của phát triển.
Thứ tư, văn hoá và con người: Nền tảng tinh thần của xã hội, sức mạnh nội sinh, nguồn lực và động lực phát triển của đất nước.
Thứ năm, quốc phòng, an ninh và đối ngoại: Giữ vững hoà bình để phát triển, phát triển để tăng cường sức mạnh tổng hợp quốc gia.
Thứ sáu, xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện; công tác cán bộ là "then chốt của then chốt".
Thứ bảy, xây dựng xã hội Việt Nam lành mạnh, kỷ cương, văn minh, an toàn và phát triển.
Thứ tám, đại đoàn kết toàn dân tộc: Nền tảng sức mạnh quốc gia.
"DÂN LÀ GỐC": THƯỚC ĐO CAO NHẤT CỦA MỌI QUYẾT SÁCH
Tổng Bí thư khẳng định: Tư tưởng xuyên suốt trong Văn kiện và cũng là cội nguồn sức mạnh của cách mạng Việt Nam "Dân là gốc". Nhân dân là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu, là động lực và là nguồn lực của phát triển. Mọi đường lối, chính sách phải hướng tới nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân; bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân; tôn trọng, lắng nghe và dựa vào Nhân dân. Đảng phải gắn bó mật thiết với Nhân dân, tận tâm phục vụ Nhân dân, chịu sự giám sát của Nhân dân, chịu trách nhiệm trước Nhân dân về mọi quyết định của mình.
Bước vào giai đoạn mới, càng phải chăm lo xây dựng thế trận lòng dân. Thế trận lòng dân vững thì quốc phòng, an ninh vững; thế trận lòng dân vững thì cải cách mới đi tới cùng. Thế trận lòng dân vững thì khó khăn nào cũng vượt qua, thách thức nào cũng được hoá giải, đúng như Bác Hồ đã dạy "Dễ trăm lần không dân cũng chịu - Khó vạn lần dân liệu cũng xong".
Tổng Bí thư đặt ra yêu cầu: Mỗi đại biểu dự Đại hội, mỗi cán bộ, đảng viên trên cả nước, khi nghiên cứu Văn kiện, hãy tự hỏi: Việc này có lợi gì cho dân? Có làm cho dân tin hơn không? Có làm cho cuộc sống của Nhân dân tốt đẹp hơn không? Có làm cho đất nước giàu mạnh hơn không? Nếu câu trả lời chưa rõ, phải tiếp tục hoàn thiện, bởi mọi quyết sách chỉ có ý nghĩa khi được Nhân dân đồng tình, ủng hộ và mang lại lợi ích thiết thực cho Nhân dân.
Tổng Bí thư Tô Lâm tin tưởng: Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, chúng ta hãy chung sức đồng lòng, giữ vững niềm tin, nêu cao trách nhiệm, phát huy trí tuệ, khơi dậy khát vọng; làm cho mỗi năm, mỗi tháng, mỗi ngày sau Đại hội đều có kết quả cụ thể, có chuyển biến thực chất; để Nhân dân thấy, Nhân dân tin, Nhân dân ủng hộ, Nhân dân đồng hành và Nhân dân thụ hưởng.
Báo cáo danh sách thư, điện mừng của các đảng, tổ chức và bạn bè quốc tế gửi tới chúc mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, đồng chí Bùi Thị Quyền Vân, thay mặt Đoàn Thư ký Đại hội cho biết, trong những ngày chuẩn bị diễn ra Đại hội, Đảng ta nhận gần 600 thư, điện chúc mừng của bạn bè quốc tế thể hiện sự quan tâm sâu sắc đối với Đại hội, bày tỏ tình cảm hữu nghị, hợp tác với Đảng, Nhà nước và Nhân dân ta. Đây là nguồn cổ vũ, động viên to lớn đối với công cuộc đổi mới của Nhân dân Việt Nam do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, đồng thời cũng là điểm nhấn sinh động, thể hiện quan hệ ngày càng sâu sắc giữa Đảng ta và các chính đảng, tổ chức và bạn bè quốc tế.
Tiếp đó, đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư khóa XIII, trình bày Báo cáo kiểm điểm sự lãnh đạo, chỉ đạo của Ban Chấp hành T.Ư khóa XIII.
Buổi chiều, Đại hội tiếp tục làm việc.