Hai pháp lệnh đó là: Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật; Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân.
Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Cấn Đình Tài chủ trì họp báo.
Xây dựng môi trường pháp lý thuận lợi, minh bạch
Phát biểu tại họp báo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, việc xây dựng và ban hành Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật nhằm tiếp tục thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng về “đổi mới mạnh mẽ công tác hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật theo hướng văn bản hợp nhất là căn cứ chính thức trong viện dẫn và áp dụng pháp luật, được trình và đăng tải đồng thời với văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi, bổ sung”; “lấy người dân, doanh nghiệp là trung tâm trong thiết kế chính sách”; xây dựng hệ thống pháp luật công khai, minh bạch, dễ tiếp cận và tổ chức thực hiện pháp luật nghiêm minh; nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn trong công tác xây dựng, thi hành pháp luật.
Bên cạnh đó, việc ban hành Pháp lệnh nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với các Luật mới ban hành; tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh sau hơn 14 năm triển khai thi hành Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật số 01/2012/UBTVQH13, điều chỉnh phạm vi và trách nhiệm hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật của các cơ quan phù hợp với mô hình tổ chức hiện nay, đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong tình hình mới.
Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật gồm 2 điều.
Các quy định của Pháp lệnh nhằm sửa đổi, bổ sung 9 điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật số 01/2012/UBTVQH13 với 5 nhóm chính sách lớn.
Đáng chú ý, Pháp lệnh này mở rộng phạm vi hợp nhất văn bản đối với văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương; mở rộng đối tượng hợp nhất văn bản đối với văn bản sửa đổi, bổ sung, đính chính, bãi bỏ một phần, hết hiệu lực một phần, tạm ngưng hiệu lực một phần hoặc công bố tiếp tục có hiệu lực một phần văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành trước đó.
Đồng thời, Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung quy định về việc hợp nhất bảo đảm thực hiện Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và kết luận của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo theo Thông báo số 11-TB/BCĐTW của Ban Chỉ đạo Trung ương về việc “đổi mới mạnh mẽ công tác hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật theo hướng văn bản hợp nhất là căn cứ chính thức trong viện dẫn và áp dụng pháp luật, được trình và đăng tải đồng thời với văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi, bổ sung”; qua đó, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, công chức khi áp dụng pháp luật, góp phần thực hiện đúng chủ trương “lấy người dân, doanh nghiệp là trung tâm trong thiết kế chính sách”...
Bổ sung việc Viện Kiểm sát nhận hồ sơ điện tử
Thông tin về việc xây dựng Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân, đại diện Tòa án nhân dân tối cao cho biết, việc xây dựng Pháp lệnh nhằm hoàn thiện quy định của pháp luật về trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc tại Tòa án nhân dân đảm bảo đồng bộ, thống nhất với quy định của Luật Phòng, chống ma túy; khắc phục những khó khăn, bất cập của thực tiễn; phù hợp với chủ trương, quan điểm của Đảng và Nhà nước về đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ.
Pháp lệnh gồm 2 điều; sửa đổi, bổ sung một số quy định về: Ứng dụng công nghệ thông tin trong quá trình Tòa án xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính; đơn giản hóa một số trình tự, thủ tục, phiên họp xem xét áp dụng biện pháp xử lý hành chính; rút ngắn một số thời hạn giải quyết bảo đảm tiến hành nhanh chóng, kịp thời, đáp ứng yêu cầu thực tiễn; rà soát, sửa đổi một số quy định cụ thể nhằm bảo đảm phù hợp với Luật Phòng, chống ma túy.
Đáng chú ý, Pháp lệnh bổ sung việc Viện Kiểm sát nhận hồ sơ điện tử theo hướng: “Sau khi nhận được thông báo thụ lý hồ sơ của Tòa án cùng cấp, Viện Kiểm sát có quyền nghiên cứu hồ sơ vụ việc tại Tòa án đã thụ lý, có quyền sao chụp hồ sơ vụ việc đó; nhận hồ sơ vụ việc bằng phương tiện điện tử trong trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 6a của Pháp lệnh này”.
Đồng thời, bổ sung quy định về gửi, giao, nhận văn bản, hồ sơ, tài liệu bằng phương tiện điện tử nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số (tại Điều 6a). Để bảo đảm việc triển khai có hiệu quả quy định này, phù hợp với cơ sở hạ tầng của từng các cơ quan, Pháp lệnh quy định “Tòa án nhân dân tối cao trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình chủ trì, phối hợp với Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an hướng dẫn thực hiện khoản này”.
Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung quy định trình tự, thủ tục phiên họp xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính theo hướng không quy định chi tiết trình tự hỏi, tranh luận của người tham gia phiên họp mà giao Thẩm phán căn cứ vào tính chất, nội dung của từng vụ việc chủ động điều hành việc hỏi, tranh luận để bảo đảm hiệu quả và rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc.
Rút ngắn một số thời hạn trong quá trình xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính nhằm giải quyết vụ việc nhanh chóng, kịp thời, giảm áp lực cho công tác quản lý, tạm giữ người nghiện ma túy như: rút ngắn thời hạn xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính; thời hạn Tòa án thông báo việc thụ lý hồ sơ, thời hạn xem xét ra các quyết định, thời hạn mở phiên họp; thời hạn bổ sung hồ sơ, tài liệu; thời hạn khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị...
Hai Pháp lệnh trên đều có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026.
