Nhân dịp đầu Năm mới 2026, bà Mariam J. Sherman, Giám đốc Ngân hàng Thế giới (WB) phụ trách Việt Nam, Campuchia và Lào, đã trả lời phỏng vấn độc quyền của phóng viên về triển vọng kinh tế vĩ mô và những động lực tăng trưởng mới của nước ta trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
- Bà đánh giá như thế nào về triển vọng kinh tế Việt Nam năm 2026, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều biến số?
Bà Mariam J. Sherman: Việt Nam bước vào năm 2026 với đà tăng trưởng mạnh mẽ, tiếp nối thành quả ấn tượng của năm 2025, đúng vào thời điểm quan trọng khi đất nước bắt đầu triển khai các định hướng chiến lược từ Đại hội XIV của Đảng.
Năm 2025, tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Việt Nam ước đạt khoảng 8%, mức cao thứ hai trong vòng 15 năm qua. Thành quả này là sự cộng hưởng của nhiều động lực, như xuất khẩu duy trì sức bật bền bỉ, bất chấp khó khăn toàn cầu; đầu tư công và tư nhân đều tăng trưởng mạnh; cùng sự phục hồi kỷ lục của ngành du lịch.
Thêm vào đó, việc FTSE Russell công bố nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam gần đây là minh chứng rõ nét cho niềm tin ngày càng tăng từ các nhà đầu tư quốc tế, mở ra cơ hội thu hút thêm dòng vốn nước ngoài “chảy” vào Việt Nam.
Tuy nhiên, môi trường toàn cầu vẫn còn nhiều bất định. WB dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới sẽ chậm lại, còn khoảng 2,6% vào năm 2026. Việt Nam cần thận trọng với rủi ro đà xuất khẩu chậm lại nếu môi trường thương mại toàn cầu bị thu hẹp. Dù vậy, với nền tảng vĩ mô ổn định, lạm phát thấp và nợ công dưới ngưỡng an toàn, Việt Nam đang sở hữu dư địa tài khóa lý tưởng để chính phủ tăng đầu tư vào hạ tầng, phát triển kỹ năng và cải cách, giúp các doanh nghiệp trong nước mở rộng quy mô và tạo ra nhiều việc làm chất lượng cao.
- Việt Nam cần làm gì để tận dụng những lợi thế này nhằm duy trì vị thế cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu, khi các tập đoàn đa quốc gia tiếp tục đa dạng hóa sản xuất?
Bà Mariam J. Sherman: Những con số của năm 2025 đã cho thấy một bức tranh rõ nét. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) giải ngân đạt mức kỷ lục 27,6 tỷ USD - cao nhất trong 5 năm qua - trong đó 83% tập trung vào lĩnh vực chế biến, chế tạo. Điều này khẳng định vai trò trung tâm của Việt Nam trong mạng lưới sản xuất toàn cầu.
Lợi thế của Việt Nam rất rõ ràng: vị trí chiến lược trong các tuyến thương mại châu Á, nền tảng công nghiệp vững chắc, mạng lưới hiệp định thương mại tự do (FTA) rộng khắp và lực lượng lao động có tính cạnh tranh về chi phí, ngày càng được nâng cao trình độ.
Trong thời gian tới, để duy trì vị thế này, Việt Nam không nên chỉ dừng lại ở lợi thế chi phí lao động mà cần tập trung vào nâng cấp hệ thống logistics hiệu quả, khung pháp lý ổn định, dễ dự đoán và nguồn cung năng lượng ổn định.
Quan trọng hơn, Việt Nam cần tiến lên nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị, bằng cách tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước. Hệ thống nhà cung ứng nội địa mạnh sẽ là kênh quan trọng giúp thúc đẩy năng suất và tạo việc làm.
Đây cũng là trọng tâm hợp tác giữa Nhóm Ngân hàng Thế giới và Chính phủ Việt Nam: Chia sẻ tri thức toàn cầu và các giải pháp tài chính để cải thiện môi trường đầu tư, giảm chi phí logistics, nâng cao kỹ năng và hiện đại hóa cơ sở hạ tầng.
- Bà nhận định thế nào về làn sóng dịch chuyển vốn FDI vào các lĩnh vực công nghệ cao và công nghệ xanh. Điều này có ý nghĩa gì đối với triển vọng tăng trưởng của Việt Nam?
Bà Mariam J. Sherman: Đây không chỉ là một xu hướng tích cực mà còn là bước đi cần thiết. Để duy trì vị thế là điểm đến chiến lược về FDI, Việt Nam cần chuyển sang các lĩnh vực sản xuất có giá trị gia tăng cao hơn, thay vì chỉ cạnh tranh bằng chi phí.
Chúng ta đang thấy sự chuyển dịch tích cực của dòng vốn vào các lĩnh vực công nghệ cao và xanh, phù hợp với định hướng phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và chuyển dịch năng lượng được nêu trong Nghị quyết Đại hội Đảng XIV.
Xu hướng này tạo động lực cho ba chuyển biến quan trọng: đầu tư công nghệ cao giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và nâng cao năng suất; chuyển đổi số hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng quy mô và kết nối hiệu quả với mạng lưới toàn cầu; sản xuất xanh ngày càng trở thành yêu cầu cốt lõi của nhà đầu tư khi chuỗi cung ứng gắn chặt với các cam kết khí hậu và an ninh năng lượng.
Nếu xu hướng này tiếp tục được củng cố, làn sóng đầu tư công nghệ cao và xanh sẽ trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng bền vững và tạo thêm việc làm chất lượng cao từ năm 2026 trở đi.
- Khi bước vào chu kỳ tăng trưởng mới từ năm 2026, đâu là những yếu tố then chốt để Việt Nam thành công?
Bà Mariam J. Sherman: Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bước vào chu kỳ tăng trưởng mới trong năm 2026, năm đầu tiên của giai đoạn 5 năm hướng tới mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số.
Việt Nam có lợi thế đáng kể khi lạm phát được kiểm soát và nợ công ở mức thấp, tạo dư địa cho chính phủ ứng phó với bất định toàn cầu mà vẫn bảo đảm ổn định vĩ mô.
Để hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, Việt Nam cần tập trung vào ba "điểm chạm" chiến lược. Thứ nhất là nâng cao hiệu quả đầu tư công. Cải thiện chất lượng thực hiện dự án, chuẩn bị kỹ lưỡng để giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn về năng lượng, giao thông và logistics - những yếu tố tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh.
Thứ hai là môi trường kinh doanh cần tiếp tục được cải thiện theo hướng minh bạch, ổn định và dễ dự đoán. Nhà đầu tư cần các quy định rõ ràng và thủ tục minh bạch, như tinh thần Nghị quyết 68 đã đề ra.
Cuối cùng là đầu tư vào nguồn nhân lực. Mô hình tăng trưởng mới đòi hỏi kỹ năng cao hơn. Do đó, đầu tư vào con người cũng quan trọng không kém đầu tư vào hạ tầng.
Nền tảng của tất cả những điều này là thể chế vững mạnh - khâu “đột phá của đột phá” - để bảo đảm các chiến lược được triển khai hiệu quả.
- Nhân dịp Năm mới Bính Ngọ, bà có thông điệp gì gửi tới người dân Việt Nam?
Bà Mariam J. Sherman: Trong không khí rộn ràng đón Tết cổ truyền, tôi xin gửi những lời chúc ấm áp nhất tới người dân Việt Nam, chúc một năm mới Bính Ngọ hạnh phúc, sức khỏe và thịnh vượng. Đây là thời khắc của sự lạc quan khi Việt Nam bước vào kỷ nguyên vươn mình mới, với tầm nhìn rõ ràng về một nền kinh tế hiện đại, tự cường và thu nhập cao, mang lại việc làm và cơ hội tốt hơn cho tất cả mọi người.
Nhóm Ngân hàng Thế giới tự hào là đối tác tin cậy của Việt Nam và chúng tôi mong muốn thắt chặt hơn nữa sự hợp tác trong năm 2026 để biến khát vọng thành hiện thực.
- Xin trân trọng cảm ơn bà!
