Ngày 6/11, ông Mai Văn Khiêm, Cục phó Cục Khí tượng thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), chia sẻ thông tin nhận định tác động của El Nino đến thời tiết và các hoạt động đời sống, kinh tế trong những tháng cuối năm và đầu năm 2027.
Chủ động ứng phó nguy cơ thiếu nước
Ông Mai Văn Khiêm cho biết, El Nino xuất hiện từ tháng 6 và đạt mức rất mạnh từ giữa tháng 9, nhiệt độ mặt nước biển khu vực Nino 3.4 hiện cao hơn trung bình khoảng 2,5° C. Trong điều kiện El Nino, nền nhiệt thường có xu hướng cao hơn trung bình nhiều năm, trong khi lượng mưa ở một số khu vực có thể thiếu hụt, làm gia tăng bốc hơi và gây bất lợi cho quá trình bổ sung nguồn nước.
Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia đã ghi nhận nền nhiệt cả nước từ tháng 8 - 10 cao hơn trung bình nhiều năm. Thời gian này, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới ảnh hưởng đến nước ta ít, mưa giảm đã ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng bổ sung nước cho các hồ chứa trước khi bước vào mùa khô.
"Điều đáng lo ngại không chỉ là lượng mưa thiếu hụt trong một thời điểm mà là tác động cộng hưởng giữa thiếu mưa, dòng chảy suy giảm, lượng nước tích trữ trong hồ hạn chế và nhu cầu sử dụng nước ngày càng tăng. Nếu không chủ động đánh giá, cân đối và điều hành nguồn nước ngay từ cuối mùa mưa, nguy cơ thiếu nước có thể gia tăng trong mùa khô 2026 - 2027", ông Khiêm cảnh báo.
Hiểu nhanh về El Nino: Khi dòng nước Thái Bình Dương làm đảo lộn thời tiết Việt Nam
Cũng theo ông Khiêm, đáng lo ngại hiện nay, dung tích các hồ chứa lớn có sự phân hóa khá rõ giữa các khu vực: miền Bắc đạt khoảng 83 - 98% dung tích thiết kế, Thanh Hóa - Hà Tĩnh đạt 84 - 93%, cao nguyên miền Trung đạt 80 - 90% và Nam bộ đạt 65 - 90%.
Đặc biệt, các hồ ở Huế - Đắk Lắk, dung tích hồ chỉ đạt 45 - 75%; riêng phía đông Quảng Ngãi, Gia Lai và Đắk Lắk chỉ đạt 20 - 40%, đây là những khu vực cần theo dõi sát khả năng tích nước trong thời gian còn lại của mùa mưa.
Ông Khiêm cho rằng, điểm cần lưu ý là so với năm 2023 - cũng là năm chịu tác động của El Nino, dung tích hiện tại của các hồ phổ biến chỉ bằng 80 - 90%, cho thấy dư địa tích trữ nước ở một số khu vực không lớn.
Theo đó, đánh giá nguy cơ thiếu nước cần căn cứ không chỉ vào dung tích hồ tại một thời điểm, mà còn phải xem xét lượng nước có khả năng bổ sung trong thời gian tới, nhu cầu sử dụng nước và khả năng điều tiết của từng hồ, từng lưu vực.
El Nino kéo dài đến giữa năm 2027
Nhận định tác động của El Nino đến hạn hán, xâm nhập mặn, ông Mai Văn Khiêm cho biết, tháng 11 - tháng 12, lượng mưa trên cả nước dự kiến phổ biến thấp hơn trung bình nhiều năm. Dòng chảy đến hồ ở miền Bắc có thể thiếu hụt 25 - 40%; tại miền Trung và Nam bộ thiếu hụt 30 - 50%, có hồ thiếu hụt trên 65%. Dòng chảy suy giảm sẽ hạn chế khả năng tích đầy hồ vào cuối mùa lũ, làm tăng nguy cơ không bảo đảm nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp và phát điện trong mùa khô.
Đối với đồng bằng sông Cửu Long, ông Khiêm khuyến cáo, các địa phương cần chủ động chuẩn bị các phương án ứng phó với nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn ở mức tương tự mùa khô 2015 - 2016 và 2019 - 2020.
"Đây là nhận định về nguy cơ để các bộ, ngành và địa phương chủ động chuẩn bị phương án ứng phó; mức độ và phạm vi ảnh hưởng cụ thể còn phụ thuộc vào diễn biến mưa, dòng chảy, nguồn nước thượng nguồn và công tác vận hành các công trình thủy lợi trong thời gian tới", ông Khiêm nói.
Đại diện lãnh đạo Cục Khí tượng thủy văn quốc gia cho rằng, các bộ, ngành và địa phương cần căn cứ vào thông tin dự báo khí tượng thủy văn, dự báo El Nino và kịch bản nguồn nước của Bộ Nông nghiệp và Môi trường để chủ động xây dựng phương án ứng phó theo kịch bản El Nino rất mạnh và kéo dài đến giữa năm 2027. Trong đó, cần rà soát kế hoạch sản xuất, cơ cấu mùa vụ và nhu cầu sử dụng nước phù hợp với khả năng nguồn nước thực tế.
Đối với công tác quản lý, vận hành hồ chứa, các địa phương, đơn vị theo dõi sát dòng chảy, lượng nước tích trữ và nhu cầu sử dụng để điều hành hồ, liên hồ phù hợp; ưu tiên bảo đảm nước sinh hoạt, cân đối nước cho nông nghiệp, phát điện và duy trì dòng chảy tối thiểu; chủ động phương án thiếu nước, xâm nhập mặn tại các vùng trọng điểm.
Bên cạnh đó, ông Mai Văn Khiêm cũng khuyến cáo ngành năng lượng cần chuẩn bị giải pháp bảo đảm cung ứng điện trong cao điểm nắng nóng năm 2027 được dự báo sẽ đến sớm và gay gắt hơn bình thường.
Người dân và các cơ sở sản xuất cần sử dụng nước tiết kiệm, theo dõi thường xuyên các bản tin dự báo, cảnh báo và hướng dẫn của địa phương để chủ động kế hoạch sử dụng nước. Các phương án ứng phó cần được chuẩn bị sớm và điều chỉnh theo từng giai đoạn, chủ động cân đối nguồn nước ngay từ cuối mùa mưa sẽ giúp giảm áp lực khi bước vào cao điểm mùa khô.
