Đưa không gian hội chợ, triển lãm thành điểm đến hút khách

Trong dòng chảy mạnh mẽ của kinh tế sáng tạo, nhiều quốc gia không còn nhìn nhận hội chợ, triển lãm là địa điểm tổ chức sự kiện đơn thuần, mà định vị như những điểm đến trải nghiệm đặc sắc, mang lại giá trị đa tầng cho đô thị hiện đại. Từ đó đặt ra yêu cầu cấp thiết cho Việt Nam trong việc cần đổi mới tư duy khai thác nhằm kiến tạo sản phẩm du lịch hấp dẫn từ không gian hội chợ, triển lãm.

Lâu nay, các trung tâm triển lãm, hội chợ ở nước ta chủ yếu chỉ được thiết kế, vận hành để phục vụ các sự kiện mang tính thời điểm, thiếu tính liên tục và chưa tạo được sức hút đối với du khách. Nguyên nhân, do phần lớn các không gian chưa được quy hoạch tổng thể, hạn chế về diện tích, hạ tầng kỹ thuật, khó tích hợp các hoạt động văn hóa, giải trí, dịch vụ bổ trợ, dẫn đến trải nghiệm của công chúng thường bị giới hạn trong khuôn khổ sự kiện nhất định.

Điều này khiến giá trị kinh tế tạo ra không có sự bứt phá, phần lớn phụ thuộc vào tần suất tổ chức sự kiện, quy mô hội chợ và khả năng thu hút doanh nghiệp tham gia. Trong bối cảnh đó, sự xuất hiện của Trung tâm Hội chợ Triển lãm quốc gia (VEC) tại Đông Anh, Hà Nội - tổ hợp trung tâm triển lãm hiện đại hàng đầu Đông Nam Á, đang mở ra kỳ vọng mới cho Việt Nam trong hình thành mô hình điểm đến gắn với hệ sinh thái đa trải nghiệm.

Sức hút lớn từ hàng loạt sự kiện được tổ chức thành công tại đây thời gian qua, như Triển lãm “80 năm Hành trình Độc lập-Tự do-Hạnh phúc” (tháng 8/2025), Hội chợ Mùa thu 2025, Hội chợ Mùa xuân 2026 cùng nhiều đại nhạc hội, concert, live show… đã cho thấy tiềm năng rõ nét trong định hình điểm đến văn hóa-giải trí hấp dẫn.

Theo các chuyên gia, dù các sự kiện này thu hút sự chú ý của đông đảo công chúng, nhưng vẫn chưa đủ sức lấp đầy khoảng trống về không gian cũng như công năng phục vụ của VEC, bởi phần lớn vẫn mang tính thời điểm, chưa hình thành được chuỗi trải nghiệm liên tục. Muốn biến không gian hội chợ, triển lãm trở thành sản phẩm du lịch có thể khai thác bền vững chỉ dựa vào quy mô, mức độ đầu tư là chưa đủ.

Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thọ Đạt, nguyên Hiệu trưởng Đại học Kinh tế quốc dân cho rằng, vấn đề cốt lõi là chuyển từ tư duy coi hội chợ, triển lãm là một loại hạ tầng phục vụ sự kiện sang việc coi đó là nền tảng tạo ra giá trị tổng hợp, có khả năng vận hành liên tục với nhiều chức năng kinh tế, văn hóa, du lịch. Có thể thấy, các trung tâm hội chợ, triển lãm thành công trên thế giới đều đã vượt ra khỏi tính chất cho thuê theo sự kiện để chuyển sang mô hình tích hợp, ở đó hội chợ, triển lãm chỉ là một thành phần trong hệ sinh thái rộng lớn hơn.

Các không gian triển lãm cũng không còn “tĩnh” như trước mà được thiết kế theo hướng “động” với khả năng vận hành liên tục, linh hoạt, thích ứng nhiều loại hình hoạt động, khung thời gian khác nhau. Ban ngày có thể là hoạt động chuyên môn hội thảo, triển lãm; buổi tối là không gian kinh tế đêm, trình diễn văn hóa, giải trí; ngày thường phục vụ cộng đồng; dịp cao điểm tổ chức sự kiện quy mô lớn…

Bên cạnh xây dựng mô hình phát triển, cơ chế vận hành phù hợp cho tổ hợp hội chợ, triển lãm, cần chú trọng xây dựng sản phẩm trải nghiệm sao cho đủ khác biệt dựa trên chiều sâu văn hóa, lịch sử; cùng với đó là tăng cường kết nối với các điểm đến khác để hình thành những tour, tuyến du lịch hấp dẫn.

Ở góc độ doanh nghiệp lữ hành, ông Nguyễn Văn Tài, Giám đốc Vietsense Travel cho biết: “Có ba yếu tố mà du khách hiện nay đặc biệt quan tâm, đó là: Check-in, trải nghiệm và thưởng thức. Vì thế, để không gian hội chợ, triển lãm trở thành điểm đến hấp dẫn, cần tạo nên những điểm nhấn thị giác đặc trưng giúp du khách ghi dấu hành trình; đồng thời đầu tư cho những trải nghiệm đa giác quan, mời chuyên gia nổi tiếng để làm nên những show diễn đẳng cấp, duy trì biểu diễn thường xuyên với tần suất cao để hình thành dòng khách ổn định, lâu dài và phát triển chuỗi dịch vụ tại chỗ như ẩm thực, mua sắm, giải trí…

Cần tăng cường kết nối với các hãng lữ hành để đưa không gian hội chợ, triển lãm vào hành trình tour, giúp gia tăng khả năng tiếp cận du khách trong và ngoài nước”. Bên cạnh đó, nhiều chuyên gia cho rằng, cùng với thiết kế hành trình đa trải nghiệm, cần thúc đẩy hợp tác công-tư để huy động nguồn lực xã hội và xây dựng cơ chế vận hành linh hoạt, tạo sức hút và năng lực cạnh tranh cho không gian hội chợ, triển lãm. Đây là nền tảng để thúc đẩy loại hình du lịch MICE - một trong những phân khúc phát triển nhanh nhất của ngành kinh tế du lịch thế giới.

Từ thực tế nghiên cứu trường hợp của Trung tâm Hội chợ Triển lãm quốc gia, Tiến sĩ Lê Minh Khuê, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam đề xuất, không gian này nên tận dụng lợi thế nằm cạnh Di tích quốc gia đặc biệt Thành Cổ Loa, gần trung tâm Hà Nội và các làng nghề truyền thống để xây dựng hệ thống sản phẩm du lịch đặc thù dựa trên ba trụ cột: Nền tảng di sản, công nghệ sáng tạo và tính bền vững của cộng đồng.

Có thể xây dựng một số sản phẩm như: Chương trình “Đêm Cổ Loa - Huyền thoại sống” với công nghệ 3D mapping tái hiện truyền thuyết xưa, “Công viên Nỏ Thần” với không gian trải nghiệm lịch sử thời An Dương Vương, “Phố Lễ hội-Chợ sáng tạo” giới thiệu sản phẩm OCOP và nghệ thuật đường phố, “Nhà Di sản 360°” đưa du khách đến mọi miền đất nước qua VR/AR, góc trải nghiệm không gian văn hóa ba miền…

Ông Khuê khẳng định: Mô hình kết hợp linh hoạt giữa du lịch sự kiện, công nghệ số và bản sắc di sản sẽ là chìa khóa để mở cửa đón du khách, gia tăng mức chi tiêu và quảng bá thương hiệu quốc gia.