Nhiệm vụ trọng tâm và các đột phá chiến lược là những nội dung then chốt, thể hiện tầm nhìn, tư duy chiến lược và quyết tâm chính trị của Đảng trong từng giai đoạn phát triển của đất nước. Trên cơ sở tổng kết sâu sắc thực tiễn hơn 40 năm đổi mới, đặc biệt là việc thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII, Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã có nhiều điểm mới, sự bổ sung và phát triển quan trọng về xác định nhiệm vụ trọng tâm và các đột phá chiến lược.
Những nội dung này phản ánh bước phát triển mới trong tư duy lãnh đạo của Đảng, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước trong bối cảnh mới.
Tư duy nhiệm vụ trọng tâm và đột phá chiến lược
Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn xác định rõ những nhiệm vụ trọng tâm và các đột phá chiến lược cho từng giai đoạn phát triển. Đây là cơ sở quan trọng để tập trung nguồn lực, tạo động lực mạnh mẽ, đưa sự nghiệp đổi mới không ngừng tiến lên. Thực tiễn cho thấy, mỗi bước phát triển quan trọng của đất nước đều gắn liền với việc xác định đúng và trúng các nhiệm vụ trọng tâm, các đột phá chiến lược.
Nhiệm kỳ Đại hội XIII (2021 - 2026) diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khó khăn, phức tạp, song đất nước ta vẫn đạt được nhiều thành tựu quan trọng, khá toàn diện. Tuy nhiên, quá trình phát triển cũng bộc lộ không ít hạn chế, thách thức mới, đòi hỏi phải tiếp tục đổi mới tư duy, phương thức lãnh đạo và tổ chức thực hiện.
Trên cơ sở đó, Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã bổ sung, phát triển nhận thức và cách tiếp cận về nhiệm vụ trọng tâm và các đột phá chiến lược, thể hiện rõ quyết tâm chính trị và khát vọng phát triển đất nước nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.
Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng về nhiệm vụ trọng tâm và các đột phá chiến lược. Ảnh minh họa: qdnd.vn
Khái quát sự phát triển tư duy của Đảng về nhiệm vụ trọng tâm và đột phá chiến lược
Từ khi tiến hành công cuộc đổi mới (Đại hội VI), Đảng từng bước hình thành và phát triển tư duy xác định nhiệm vụ trọng tâm, đột phá chiến lược. Đại hội VI xác định đổi mới tư duy kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm. Đại hội VII, VIII nhấn mạnh ổn định và phát triển kinh tế - xã hội, từng bước hội nhập khu vực và quốc tế.
Đại hội IX, X hình thành rõ hơn tư duy về các “đột phá” nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn của phát triển. Đến Đại hội XI, Đảng xác định ba đột phá chiến lược: Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao; xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ.
Đại hội XII và XIII tiếp tục kế thừa, đồng thời bổ sung, phát triển các đột phá chiến lược gắn với yêu cầu phát triển bền vững, hội nhập quốc tế sâu rộng và đổi mới sáng tạo. Trên nền tảng đó, Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV thể hiện bước phát triển mới về cả nội dung và cách tiếp cận trong xác định nhiệm vụ trọng tâm và đột phá chiến lược.
Điểm mới, bổ sung trong xác định nhiệm vụ trọng tâm
Thứ nhất, nhấn mạnh phát triển nhanh, bền vững dựa trên khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo: Một điểm mới nổi bật trong Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV là xác định rõ hơn nhiệm vụ trọng tâm phát triển nhanh, bền vững đất nước dựa chủ yếu vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nếu trước đây khoa học-công nghệ được coi là quốc sách hàng đầu, thì nay được nhấn mạnh là động lực trực tiếp, then chốt của tăng trưởng.
Điểm mới này phản ánh sự thay đổi mạnh mẽ trong mô hình tăng trưởng, phù hợp với xu thế phát triển của thế giới và yêu cầu nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Thứ hai, bổ sung nhiệm vụ trọng tâm về xây dựng và hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển: Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV tiếp tục xác định hoàn thiện thể chế là nhiệm vụ trọng tâm, song có bước phát triển khi nhấn mạnh tính đồng bộ, hiện đại và khả thi của thể chế, coi đây là khâu “mở đường” cho phát triển.
So với các Văn kiện trước, yêu cầu cải cách thể chế được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia.
Thứ ba, phát triển nhiệm vụ trọng tâm về phát triển con người và văn hóa: Một điểm mới quan trọng là Dự thảo nhấn mạnh rõ hơn nhiệm vụ trọng tâm phát triển toàn diện con người Việt Nam và xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, coi đây vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển.
Điều này thể hiện sự điều chỉnh cân bằng hơn giữa phát triển kinh tế với phát triển xã hội, văn hóa và con người trong chiến lược phát triển đất nước.
Điểm mới, bổ sung, phát triển về các đột phá chiến lược
Thứ nhất, phát triển đột phá về thể chế theo hướng hiện đại, minh bạch, hiệu quả: Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV tiếp tục xác định thể chế là một trong những đột phá chiến lược, song nhấn mạnh mạnh mẽ hơn yêu cầu đột phá về chất lượng thể chế, không chỉ là hoàn thiện, mà là đổi mới căn bản tư duy xây dựng và thực thi thể chế. Đột phá thể chế được gắn với kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực và nâng cao trách nhiệm giải trình của bộ máy nhà nước.
Thứ hai, bổ sung, nâng tầm đột phá về nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao: Nếu như trước đây phát triển nguồn nhân lực chủ yếu nhấn mạnh đào tạo và giáo dục, thì Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV bổ sung tư duy phát triển và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực, gắn đào tạo với sử dụng, đãi ngộ, thu hút và trọng dụng nhân tài. Đây là bước phát triển quan trọng, phù hợp với yêu cầu cạnh tranh nhân lực trong bối cảnh toàn cầu hóa và kinh tế tri thức.
Thứ ba, phát triển đột phá chiến lược về kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại: Dự thảo tiếp tục xác định phát triển kết cấu hạ tầng là đột phá chiến lược, đồng thời bổ sung nội dung hạ tầng số, hạ tầng xanh và hạ tầng xã hội, bên cạnh hạ tầng giao thông truyền thống.
Điểm mới này phản ánh yêu cầu phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và chuyển đổi số quốc gia.
Thứ tư, bổ sung đột phá chiến lược về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo: Một điểm phát triển rất quan trọng là Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV đã nâng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số lên tầm đột phá chiến lược, thay vì chỉ là động lực hỗ trợ như trước đây. Điều này thể hiện sự thay đổi mạnh mẽ trong tư duy phát triển, phù hợp với yêu cầu của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
Mối quan hệ giữa nhiệm vụ trọng tâm và các đột phá chiến lược
Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV thể hiện rõ hơn mối quan hệ hữu cơ giữa nhiệm vụ trọng tâm và các đột phá chiến lược. Nhiệm vụ trọng tâm định hướng tổng thể cho phát triển, còn các đột phá chiến lược là những khâu then chốt, tạo động lực để hoàn thành nhiệm vụ trọng tâm.
Điểm mới là sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ hơn giữa các nhiệm vụ và đột phá, tránh tình trạng dàn trải, manh mún, thiếu trọng tâm như trong một số giai đoạn trước.
Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
Về lý luận, những điểm mới trong Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV đã góp phần phát triển tư duy của Đảng về chiến lược phát triển, làm rõ hơn cách tiếp cận khoa học trong xác định nhiệm vụ trọng tâm và đột phá chiến lược.
Về thực tiễn, các nội dung bổ sung, phát triển này tạo cơ sở chính trị-tư tưởng quan trọng để huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực; khơi dậy mạnh mẽ khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã thể hiện bước phát triển mới, toàn diện và sâu sắc trong xác định nhiệm vụ trọng tâm và các đột phá chiến lược của đất nước. Những điểm mới, sự bổ sung và phát triển này không chỉ kế thừa những thành tựu lý luận và thực tiễn của các nhiệm kỳ trước mà còn đáp ứng yêu cầu cấp bách của giai đoạn phát triển mới, tạo nền tảng quan trọng để đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững, hiện thực hóa khát vọng xây dựng Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc.
