Khởi sắc nơi vùng biên gian khó
Pha Long là xã vùng cao được thành lập trên cơ sở sáp nhập 4 xã cũ gồm Tả Ngài Chồ, Pha Long, Dìn Chin và Tả Gia Khâu. Địa phương có diện tích tự nhiên hơn 105.000 ha, dân số khoảng 14.000 người với gần 25km đường biên giới giáp Trung Quốc.
Đây là địa bàn có địa hình đặc thù với nhiều dãy núi cao, chia cắt mạnh bởi vực sâu, giao thông đi lại khó khăn. Trước đây, sản xuất nông nghiệp chủ yếu dựa vào cây ngô, lúa nương nên hiệu quả thấp, đời sống bà con còn nhiều thiếu thốn; tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo ở mức cao.
Không chỉ khó khăn về điều kiện tự nhiên, Pha Long còn là địa bàn biên giới tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp về an ninh, trật tự, buôn lậu và xuất - nhập cảnh trái phép. Vì vậy, phát triển kinh tế luôn gắn chặt với đảm bảo quốc phòng, an ninh và giữ vững chủ quyền biên giới quốc gia.
Những năm gần đây, nhờ triển khai hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, diện mạo Pha Long đã có nhiều đổi thay rõ nét.
Đến nay, hầu hết các tuyến liên thôn đã được cứng hóa, đảm bảo ô tô đi lại thuận tiện. Hệ thống điện lưới quốc gia phủ kín 35/35 thôn. Các công trình thủy lợi tiếp tục được đầu tư với hơn 71km kênh mương kiên cố, chủ động tưới tiêu cho trên 84% diện tích đất nông nghiệp.
Đặc biệt, chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát đã giúp hàng trăm hộ dân ổn định cuộc sống. Toàn xã đã triển khai xây mới và sửa chữa 560 căn nhà cho hộ nghèo, cận nghèo. Những ngôi nhà kiên cố dần thay thế nhà gỗ tạm bợ trước đây, tạo diện mạo mới cho các thôn.
Ông Sùng Seo Chư, xã Pha Long chia sẻ: "Đường sá giờ thuận lợi hơn trước nhiều, nhà cửa khang trang hơn nên bà con rất phấn khởi. Có đường bê tông, việc bán nông sản cũng dễ hơn, đời sống ngày càng ổn định".
Theo ông Phạm Tất Minh - Chủ tịch UBND xã Pha Long, xây dựng nông thôn mới ở địa phương không chỉ là đầu tư hạ tầng mà còn tạo động lực để người dân thay đổi tư duy sản xuất, phát triển kinh tế và giữ vững an ninh vùng biên. “Chúng tôi xác định nâng cao thu nhập cho người dân là mục tiêu cốt lõi trong xây dựng nông thôn mới”, ông Minh nhấn mạnh.
Không chỉ hạ tầng giao thông được đầu tư, lĩnh vực giáo dục cũng có nhiều chuyển biến tích cực. Hiện, toàn xã có 10/13 trường học đạt chuẩn quốc gia. Đặc biệt, Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Tiểu học và THCS Pha Long đang được xây dựng với tổng mức đầu tư khoảng 220 tỷ đồng, đáp ứng nhu cầu học tập cho gần 1.000 học sinh vùng cao khi hoàn thành.
Hướng đi mới từ cây trồng hàng hóa
Một trong những chuyển biến rõ nét nhất ở Pha Long là việc thay đổi tư duy sản xuất nông nghiệp. Nếu trước đây người dân chủ yếu canh tác nhỏ lẻ, phụ thuộc nhiều vào cây ngô thì nay nhiều diện tích đã được chuyển đổi sang các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn.
Hiện nay, tổng diện tích gieo trồng cây lương thực của xã đạt khoảng 1.282 ha, trong đó diện tích ngô chiếm hơn 942 ha, lúa đạt khoảng 340 ha. Nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển kinh tế, địa phương đang tập trung đẩy mạnh các loại cây trồng chủ lực phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng, hình thành vùng sản xuất hàng hóa gắn với nâng cao thu nhập cho người dân.
Trong đó, cây quýt được xem là một trong những sản phẩm đặc sản có lợi thế cạnh tranh của địa phương. Toàn xã hiện có 152 ha quýt, tập trung tại các thôn như: Sín Chải A, Sín Chải B, Hoàng Phì Chải, Tả Lủ và Pha Long. Với năng suất đạt khoảng 100 tạ/ha, giá bán trung bình 15.000 đồng/kg, cây quýt giúp nhiều hộ dân nâng cao thu nhập.
Cùng với quýt, cây lê VH6 cũng mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho người dân vùng cao. Hiện diện tích lê toàn xã đạt 113 ha, trong đó khoảng 19 ha đã cho thu hoạch. Nhờ điều kiện khí hậu mát mẻ quanh năm, lê Pha Long có chất lượng tốt, được thị trường ưa chuộng với giá bán khoảng 25.000 đồng/kg.
Ngoài ra, cây mận Tả Van được duy trì với diện tích hơn 42 ha; diện tích chuối gần 20 ha và đang được địa phương định hướng mở rộng lên trên 300 ha để hình thành vùng nguyên liệu phục vụ xuất khẩu.
Đáng chú ý, cây sa nhân đang trở thành cây “xóa nghèo” của nhiều hộ dân. Hiện diện tích sa nhân trên địa bàn đạt hơn 450 ha. Với giá bán từ 65.000 - 70.000 đồng/kg, mỗi héc-ta sa nhân cho thu nhập từ 100 - 120 triệu đồng/năm.
Ông Thào Seo Dín, xã Pha Long cho biết: "Những năm gần đây, nhờ được địa phương tuyên truyền, hỗ trợ chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang quýt, lê và sa nhân, thu nhập của người dân đã được cải thiện. Có năm gia đình tôi thu về gần trăm triệu đồng từ quýt và sa nhân, cuộc sống giờ ổn định hơn trước nhiều".
Theo ông Phạm Tất Minh - Chủ tịch UBND xã Pha Long, thời gian tới xã tiếp tục mở rộng diện tích cây dược liệu, cây ăn quả có giá trị kinh tế cao; đồng thời xây dựng các mô hình liên kết tiêu thụ sản phẩm để nâng cao hiệu quả sản xuất. Địa phương cũng đang triển khai mô hình trồng gừng dược liệu tại các thôn: Pạc Tà, Lao Chải, Tả Gia Khâu và phát triển vùng nguyên liệu ngô ngọt liên kết với nhà máy chế biến rau quả xuất khẩu.
Nhờ chuyển đổi sản xuất và đầu tư hạ tầng đồng bộ, thu nhập của người dân được nâng lên; năm 2025, thu nhập bình quân đầu người của xã đạt gần 30 triệu đồng/người/năm.
Dù vẫn còn nhiều khó khăn, nhất là tỷ lệ hộ nghèo cao và sản xuất còn nhỏ lẻ, nhưng với quyết tâm của cấp ủy, chính quyền cùng sự đồng thuận của người dân, Pha Long đang từng bước hoàn thiện các tiêu chí nông thôn mới.
Sự đổi thay của Pha Long hôm nay là kết quả rõ nét từ hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia tại vùng biên giới. Từ những con đường mới mở, những mô hình kinh tế nông nghiệp mang lại thu nhập ổn định đến niềm tin của người dân vào tương lai, tất cả góp phần tạo nên diện mạo khởi sắc và sức sống mới cho xã biên giới này.
