Bà Giàng Seo Phù ngồi bàn đầu bên trái trong lớp học Đại học Nông nghiệp tại chức ở Lào Cai năm 1973. Ảnh: Tư liệu Báo Lao Cai đổi mới.
... Lào Cai được giải phóng nhưng công cuộc tiễu phỉ vẫn còn lắm gian nan. Giàng Seo Phù, cô gái dân tộc Phù Lá thôn Tả Gia Khâu (huyện Mường Khương) được cử làm đội phó đội văn nghệ. Cô Phù múa dẻo, hát hay và tích cực gọi chị em cùng tham gia. Đội văn nghệ múa hát đêm đêm phục vụ bà con. Huyện mở hội nghị tổng kết thi đua toàn khu vực, đội văn nghệ được mời múa hát phục vụ. Một hôm, cán bộ Thái Đào họp nam nữ thanh niên lại rồi nói:
- Lào Cai giải phóng rồi, phỉ ở Pha Long cũng dẹp xong rồi, bây giờ Bác Hồ yêu cầu thanh niên đi công tác.
Dù rất ngần ngại chưa dám đi, nhưng rồi nghe cán bộ nhắc đến Bác Hồ, Phù mạnh dạn nhận lời. Phù trở thành thành viên của Đội công tác chống phỉ ở Cao Sơn rồi sang các xã ở
Tháng 9/1955, một đoàn đại biểu các dân tộc tỉnh Lao Cai được về Hà Nội dự ngày Quốc khánh 2/9. Phù cùng chồng là anh Nguyễn Trần Đông vinh dự là thành viên trong đoàn. Bấy giờ, đường sắt chưa khôi phục xong, đoàn phải đi thuyền từ Phố Mới xuôi sông Hồng tới Yên Bái mới đi ô tô về Hà Nội. Tới Hà Nội được ba hôm, đoàn Lào Cai cùng đoàn các tỉnh miền núi tập trung trước Phủ Chủ tịch. Mọi người thì thầm bảo nhau: Chắc là được gặp Bác Hồ. Ai cũng thấy phấp phỏng. Bác Hồ bước ra trong niềm hân hoan mong chờ của mọi người. Bác giơ tay vẫy chào và tươi cười quay nhìn khắp lượt. Bác thăm hỏi ân cần thân mật, tự nhiên như với người thân trong gia đình. Rồi Bác hỏi:
- Trong đoàn này, những ai là dân tộc ít người nhất?
Một số người giơ tay. Giàng Seo Phù cũng mạnh dạn giơ tay và thầm nói: Cháu ạ! Thật bất ngờ, Bác hỏi Giàng Seo Phù:
- Cháu dân tộc gì?
- Cháu là dân tộc Phù Lá ạ! - Giàng Seo Phù mạnh dạn đáp.
- Cháu ở đâu?
- Cháu ở Lào Cai ạ!
- A! Lào Cai núi cao, biên giới với Trung Quốc.
Bác Hồ hỏi tiếp, Phù càng phấn khởi, càng mạnh dạn trả lời từng câu hỏi của Bác. "Cháu làm công tác gì?". "Cháu công tác ở đội vận động chống phỉ ạ!". "Cháu đã biết chữ chưa?". "Cháu mới biết ít thôi ạ!". "Nước mình độc lập rồi, miền Bắc hòa bình rồi, cháu phải cố học để công tác tốt". Bác nói chuyện tiếp với một số đại biểu khác và nói với mọi người. "Cháu phải cố học để công tác tốt!" - Câu nói của Bác ấm áp thân tình, in đậm trong trí nhớ Giàng Seo Phù.
Trở về quê hương, Giàng Seo Phù tích cực hăng hái công tác với cương vị Phó Chủ tịch Hội Phụ nữ tỉnh. Lời Bác dạy cứ văng vẳng bên tai.
Ba năm sau, ngày 24/9/1958, Bác Hồ lên thăm Lào Cai. Lúc ấy, Phù đang đi công tác tăng cường ở Mường Khương, xuống "3 cùng" với bà con ở xã Tả Chu Phùng. Hội Phụ nữ báo tin vào nhưng Phù không thể về kịp. Phù rất tiếc. Sau đấy, nghe mọi người kể chuyện lại và xem mấy tấm ảnh Bác chụp với mọi người và với đại biểu các dân tộc, Phù lại thấy lời Bác dặn hôm nào cứ văng vẳng bên tai: "Cán bộ các dân tộc phải cố gắng học tập để tiến bộ". Bởi câu ấy rất thiết thực với Phù.
Năm 1965, giữa những ngày Mỹ hung hãn bắn phá miền Bắc, Giàng Seo Phù về Hà Nội dự hội nghị của Trung ương Hội Phụ nữ. Bác Hồ đến thăm hội nghị. Cả hội trường đứng dậy vỗ tay chào đón Bác. Bác âu yếm vẫy tay đáp lại và ra hiệu cho mọi người ngồi xuống. Phù chăm chú nhìn Bác, tai lắng nghe từng lời giản dị và ân cần. Bác khen phụ nữ hai miền Nam Bắc đều tiến bộ giỏi giang. Bác khuyên Hội Phụ nữ động viên chị em đảm việc nước, giỏi việc nhà. Bác nhấn mạnh: Các cháu phải tích cực học tập để tiến bộ không ngừng. Phụ nữ vừa phải sản xuất công tác và tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu tốt, vừa phải chăm lo giáo dục con cháu. Con cháu ngoan ngoãn, tiến bộ thì sau này mới xây dựng đất nước thành công. Con cháu là tương lai của đất nước...
Bác chỉ gặp các đại biểu 15 phút, nhưng Bác đã dành cho mọi người tình cảm và những lời khuyên ngắn gọn và đầy ý nghĩa. Phù càng đinh ninh lời dạy của Bác năm xưa và thấm thía lời khuyên của Bác hôm nay...
Một ngày đầu tháng 9/1969, nhân dân các dân tộc Lào Cai cùng cả nước đau đớn nhận tin Bác mất. Đoàn đại biểu tỉnh Lào Cai gồm 15 người do đồng chí Hoàng Trường Minh, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Hành chính tỉnh làm trưởng đoàn về Thủ đô viếng Bác. Bà Giàng Seo Phù, Phó Chủ tịch Hội Phụ nữ tỉnh là thành viên. 11 giờ đêm 6/9, đoàn đến Hà Nội. Hôm sau, bà Phù cùng các đồng chí Trường Minh, Lương Quyết Định và một số đồng chí được vinh dự làm nhiệm vụ túc trực bên linh cữu Bác. Ai nấy đều vô cùng xúc động. Một đồng chí trong Ban tổ chức dặn: Nếu lúc nào xúc động quá không đứng được nữa thì nhẹ nhàng bước lên rồi có người khác thay, còn bây giờ các đồng chí đứng ở đây, nhìn Bác thật kỹ để lát nữa ra túc trực khỏi bị xúc cảm đột ngột.
Đứng bên linh cữu Bác, bà Phù xúc động, lòng dâng lên nỗi đau đớn tiếc thương, nước mắt giàn giụa. Bốn giờ chiều ngày 8/9, cả đoàn Lào Cai tới Hội trường Ba Đình viếng Bác, lại một lần nữa, bà Giàng Seo Phù được nhìn thấy Bác. Trong tiếng quân nhạc cử bài Hồn tử sỹ trầm buồn, bà Phù cùng cả đoàn bật khóc. Rồi sau đấy, bà Phù lại được cùng đoàn các dân tộc vào viếng Bác. Thế là trong mấy ngày ấy, bà Phù được đứng bên Bác ba lần, nhưng không còn được thấy Bác vẫy tay tươi cười, không được nghe Bác hỏi, không còn được nghe Bác nói chuyện, căn dặn, khích lệ, khuyên nhủ như những lần trước.
Những năm tháng công tác tiếp theo, bà Giàng Seo Phù tiếp tục công tác và phấn đấu, vượt qua những khó khăn gian khổ của tỉnh miền núi vùng cao. Bà vượt qua nỗi đau khi chồng bà qua đời năm bà mới 41 tuổi, bà vừa phải lo công tác vừa nuôi dạy các con và chăm sóc mẹ chồng già. Nhưng đinh ninh nhớ lời Bác dạy, bà Phù vượt lên để hoàn thành nhiệm vụ. Bà trở thành Phó Chủ tịch Ủy ban Hành chính tỉnh, phụ trách khối Văn hóa - Xã hội. Nhớ lời Bác dạy: "Cháu phải cố học để công tác tốt", bà Phù đã không ngừng học tập. Khi mới đi công tác, bà chưa biết nói tiếng phổ thông, chưa biết chữ, bà đã quyết chí kiên trì học lên. Học lớp ngắn ngày dành cho cán bộ dân tộc chưa biết chữ, học ở Trường Văn hóa liên tỉnh Lao - Hà - Yên, địu con đi học ở Trường Phổ thông Lao động tỉnh sơ tán ở Bản Qua. Tốt nghiệp Bổ túc văn hóa cấp III, bà Phù lại học lớp đại học tại chức khóa II mở tại Lào Cai, khoa Kinh tế công nghiệp, vừa công tác vừa học, suốt 5 năm trời. Rồi học lý luận ở Trường Hoàng Văn Thụ là trường chính trị của Khu Việt Bắc và học lý luận cao cấp tại Trường Đảng Nguyễn Ái Quốc.
Và nữ cán bộ dân tộc Phù Lá xuất thân từ Tả Gia Khâu núi cao hẻo lánh đã học thường xuyên trong công tác, trong đời sống gắn bó với đồng bào các dân tộc, với đồng chí, đồng nghiệp để từng bước trưởng thành, hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao. Trò chuyện với thế hệ con cháu, bà Phù thường nhắc lại lời Bác khuyên nhủ từ gần 60 năm trước: "Cháu phải cố học để công tác tốt". Nghỉ hưu hơn hai chục năm nay, đã ngoài 80 tuổi, bà Phù vẫn sinh hoạt chi bộ đều đặn, vẫn nêu tấm gương mẫu mực với con cháu, với cộng đồng. Bà Giàng Seo Phù vẫn nhớ như in những lần gặp Bác, vẫn nhớ những lời Bác dạy, rất giản dị, ngắn gọn và sâu sắc. Đó là nguồn sinh lực giúp nữ cán bộ năm xưa phấn đấu vươn lên trong suốt cuộc đời công tác và luôn tin tưởng lạc quan, sống vui, sống khỏe, sống có ích trong cuộc sống hôm nay.
