Bình yên nơi mỗi mái nhà
“Em mong bố mẹ quan tâm đến con nhiều hơn…”
“Em nghĩ bố mẹ không nên so sánh con mình với con nhà người ta…”
“Nhà em cũng có tình trạng bạo lực gia đình…”
Những lời chia sẻ mộc mạc của các bạn nhỏ trong một buổi truyền thông tại vùng cao Bắc Hà khiến nhiều người phải ngậm ngùi. Không phải những mong ước lớn lao, điều các em cần chỉ đơn giản là được yêu thương, lắng nghe và sống an toàn trong chính ngôi nhà của mình.
Trẻ em cần được lớn lên bằng tiếng cười, sự chở che và những vòng tay bình yên. Thế nhưng, các vụ bạo hành, xâm hại vẫn diễn ra, để lại tổn thương sâu sắc cả về thể chất lẫn tinh thần. Có những đứa trẻ mang theo nỗi sợ hãi suốt tuổi thơ chỉ vì thiếu đi sự quan tâm của người lớn. Có em nhỏ lặng lẽ thu mình sau những trận đòn, lời quát mắng hay áp lực vô hình từ chính gia đình.
Ở xã Si Ma Cai, những ngày này, em Vàng Thanh Thảo, học sinh Trường Tiểu học Cán Cấu, đã có thể yên tâm học tập khi bố mẹ không còn phải đi làm ăn xa như trước.
Trong ánh mắt của cô bé vùng cao là niềm vui giản dị mà nhiều đứa trẻ vẫn luôn mong mỏi: “Nhà em không có điều kiện nên trước bố mẹ hay đi làm xa. Nhưng bây giờ thì bố mẹ em đã về để chăm sóc chúng em rồi. Em không còn lo lắng gì nữa” - Thảo vui vẻ chia sẻ.
Câu nói hồn nhiên ấy khiến người nghe cảm nhận rõ hơn khoảng trống tình cảm mà nhiều trẻ em ở vùng cao từng phải đối diện. Cuộc sống mưu sinh khiến không ít cha mẹ phải rời quê đi làm xa, để con ở lại với ông bà hoặc tự chăm sóc nhau. Thiếu đi sự gần gũi, sẻ chia của gia đình, nhiều trẻ dễ rơi vào tâm lý mặc cảm, thiếu an toàn hoặc đối diện với nguy cơ bị bạo lực, xâm hại.
Không chỉ tổn thương thể chất, nhiều chuyên gia cho rằng sự thờ ơ, áp đặt hay những lời so sánh trong gia đình cũng có thể trở thành “vết xước” tâm lý đối với trẻ nhỏ.
Cô giáo Nguyễn Thị Thúy Hằng - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Cán Cấu cho biết, thời gian qua, nhà trường ghi nhận một vài trường hợp học sinh bị ảnh hưởng tâm lý do bạo lực gia đình ở mức độ nhẹ. Ngay khi nhận thấy dấu hiệu bất thường, các thầy cô đã nhanh chóng vào cuộc; một mặt kết nối với gia đình để nắm bắt tình hình, mặt khác động viên, chia sẻ giúp các em vượt qua được những mặc cảm.
Những năm qua, nhiều hoạt động truyền thông, giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng tự bảo vệ đã được triển khai rộng khắp tại các trường học và cộng đồng dân cư ở Lào Cai. Nội dung không dừng ở phổ biến pháp luật, mà còn hướng tới thay đổi nhận thức, cách ứng xử của người lớn với trẻ em.
Bà Vàng Thị Mai - Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Si Ma Cai cho biết, địa phương đang tăng cường các hoạt động nhằm giúp trẻ em có thêm kỹ năng tự bảo vệ bản thân trước các nguy cơ trong cuộc sống.
"Chúng tôi có 4 câu lạc bộ Thủ lĩnh vì sự thay đổi, 11 tổ truyền thông và 2 địa chỉ tin cậy. Đây vừa là những địa chỉ để tuyên truyền, phổ biến về pháp luật, vừa bảo vệ trẻ em, phụ nữ khỏi nguy cơ bạo lực, xâm hại trong gia đình và cộng đồng” - bà Mai cho biết thêm.
Xây “lá chắn” bảo vệ trẻ em từ cộng đồng
Bảo vệ trẻ em không thể chỉ bắt đầu khi vụ việc đã xảy ra. Điều quan trọng hơn là phải tạo “lá chắn” an toàn từ sớm trong gia đình và cộng đồng.
Toàn tỉnh hiện duy trì gần 1.000 mô hình phòng, chống bạo lực gia đình với gần 22 nghìn thành viên tham gia; xây dựng hơn 620 địa chỉ tin cậy tại cộng đồng để hỗ trợ nạn nhân khi xảy ra vụ việc.
Đằng sau những con số ấy là nỗ lực bền bỉ của chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể và người làm công tác xã hội trong việc kéo gần hơn “vòng tay bảo vệ” tới trẻ em vùng sâu, vùng xa.
Song song với tuyên truyền, công tác phát hiện, hỗ trợ và can thiệp luôn được tỉnh triển khai kịp thời. Giai đoạn 2020 - 2025, các lực lượng chức năng đã phát hiện, xử lý 165 vụ việc liên quan đến xâm hại trẻ em với 176 đối tượng. 100% trẻ em bị bạo lực, xâm hại đều được hỗ trợ, can thiệp theo quy định.
Từ năm 2017 đến nay, Trung tâm Công tác xã hội và Bảo trợ xã hội tỉnh đã quản lý hơn 400 trường hợp trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn; đồng thời can thiệp khẩn cấp cho hàng chục trường hợp trẻ bị bạo hành, xâm hại.
Với những người làm công tác bảo vệ trẻ em, mỗi cuộc gọi, mỗi thông tin tiếp nhận đều là cuộc chạy đua với thời gian để bảo vệ an toàn cho trẻ.
Bà Lê Thúy Hà - Trưởng Phòng Dịch vụ công tác xã hội và hỗ trợ khẩn cấp, Trung tâm Công tác xã hội và Bảo trợ xã hội số 2 tỉnh Lào Cai cho biết: “Ngay khi tiếp nhận thông tin, chúng tôi cử cán bộ chuyên trách phối hợp với chính quyền địa phương và gia đình để can thiệp, hỗ trợ trẻ kịp thời. Từ đầu năm đến nay, trung tâm đã hỗ trợ 6 trường hợp trẻ bị bạo hành, xâm hại”.
Đó không chỉ là sự hỗ trợ về vật chất hay pháp lý, mà còn là hành trình giúp trẻ vượt qua khủng hoảng tâm lý, lấy lại cảm giác an toàn sau tổn thương.
Bảo vệ trẻ em bắt đầu từ sự quan tâm của người lớn
Dù đạt được nhiều kết quả, công tác bảo vệ trẻ em, nhất là ở vùng cao vẫn còn không ít khó khăn. Tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, nhận thức pháp luật của một bộ phận người dân còn hạn chế; nhiều phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến đời sống tâm lý của con em mình.
Trong khi đó, sự phát triển của mạng xã hội và môi trường internet cũng đặt trẻ em trước các nguy cơ mới. Nhiều em thiếu kỹ năng nhận diện và tự bảo vệ trước các hành vi lừa đảo, dụ dỗ hay bạo lực trên không gian mạng.
Thực tế ấy cho thấy, bảo vệ trẻ em không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng, mà cần sự vào cuộc của cả gia đình, nhà trường và cộng đồng xã hội.
Tại văn bản số 3026/UBND-VX ngày 21/4/2026, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương tiếp tục triển khai hiệu quả các nhiệm vụ theo Quyết định số 782/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, phát hiện, can thiệp và hỗ trợ trẻ em có nguy cơ hoặc đang tham gia lao động trái quy định.
UBND tỉnh Lào Cai cũng yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân sử dụng lao động trẻ em trái quy định của pháp luật, góp phần bảo đảm môi trường sống an toàn, lành mạnh cho trẻ em trên địa bàn.
Mới đây, UBND tỉnh Lào Cai cũng ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030” trên địa bàn với “mục tiêu kép”: vừa tăng cường bảo vệ trẻ em, vừa hỗ trợ trẻ em phát triển lành mạnh, tích cực, nâng cao năng lực số trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia. Theo đó, tỉnh sẽ xây dựng và triển khai các giải pháp công nghệ hỗ trợ giáo dục kỹ năng số, tư vấn, hỗ trợ thông minh cho trẻ em; đồng thời bảo đảm 100% trẻ em là nạn nhân bị xâm hại trên môi trường mạng được hỗ trợ, can thiệp kịp thời khi có yêu cầu.
Chỉ khi được sống trong an toàn, được tôn trọng và chở che bằng tình yêu thương thật sự, trẻ em mới có thể lớn lên tự tin, hạnh phúc và trở thành tương lai vững vàng của xã hội.
