Đến đây, du khách không chỉ bị cuốn hút bởi khí hậu mát mẻ, phong cảnh thiên nhiên tươi đẹp mà còn bởi nơi đây có nhiều di tích nổi tiếng; trong đó nổi bật nhất là dinh thự Hoàng A Tưởng.
Đây là một công trình kiến trúc xây dựng từ đầu thế kỉ XX và đã được nhà nước công nhận là Di tích lịch sử văn hóa vào năm 1999. Năm 2007 Dinh thự Hoàng A Tưởng đã được trùng tu tôn tạo và đã trở thành một điểm tham quan nổi tiếng của vùng Bắc Hà.
Chủ nhân cũ là ông Hoàng Yến Tchao và người con của ông là Hoàng A Tưởng. Cha con ông là người Tày, thổ ty của vùng Bắc Hà thời Pháp. Người dân trong vùng quen gọi ông là Vua Mèo vì trước đây hơn 70% người dân trong vùng là người Mông.
Ông Hoàng Yến Tchao đã cai quản vùng đất Bắc Hà từ khoảng năm 1905 và độc quyền buôn bán muối và thuốc phiện, hàng nhu yếu phẩm cho người dân địa phương. Cha con ông xây dựng dinh thự nhờ vào những nguồn lợi trên. Vì thế có thể nói dinh thự chính là thành quả, là mồ hôi xương máu của các đồng bào, các dân tộc anh em Bắc Hà.
Theo những người cao niên ở đây kể lại, dinh thự được khởi công vào năm 1914 và hoàn thành vào cuối năm 1921. Để xây dựng dinh thự cha con ông Hoàng Yến Tchao đã nhờ thầy phong thủy tìm vị trí thích hợp, thuê hai kiến trúc sư người Pháp và người Trung Quốc để thiết kế. Vì thế dinh thự có sự kết hợp hài hòa giữa kiến trúc châu Âu và châu Á.
Vật liệu xây dựng như gạch, ngói được nung tại địa phương bởi thợ thủ công lành nghề. Nhân công được tuyển dụng tại chỗ và nhiều nơi khác có cả các thợ lành nghề ở miền xuôi, trong đó chủ yếu là phu lính, tội phạm. Đặc biệt những bản làng nào không có người thì phải đóng tiền, lợn, gà thay thế.
Tổng diện tích dinh thự lúc đó là 10.000m2. Bao quanh nó là một bức tường đất trình, dày 80cm và cao 2,8m. Binh lính có thể đi tuần tra canh gác trên đó. Bốn phía tường rào đều có lỗ châu mai. Dinh thự xưa kia có 3 cổng, trong đó có 1 cổng chính, 2 cổng phụ. Để bảo vệ cho dinh thự cha con họ Hoàng duy trì thường xuyên 2 trung đội lính canh phòng. Trong dinh thự có tất cả 36 phòng.
Dãy nhà chính dành cho chủ nhân ở và làm việc. Hai dãy nhà phụ thấp và nhỏ hơn ở phía sau dành cho binh lính và người hầu. Ngoài ra, dinh thự còn có phần phụ bao gồm chuồng ngựa, kho lương thực… Lịch sử thay đổi, bộ đội tiến vào giải phóng Bắc Hà vào năm 1950. Gia đình họ Hoàng đã bỏ đi Pháp ngay trước ngày Bắc Hà giải phóng.
Dinh thự Hoàng A Tưởng có một kiến trúc đặc biệt ít gặp. Nó là thể loại công trình kết hợp vừa để ở, để làm việc và là pháo đài phòng thủ. Đây là một loại hình kiến trúc hiếm có trong di sản di tích kiến trúc Việt Nam. Ngôn ngữ trang trí kiến trúc là sự kết hợp phong cách phương Đông và phương Tây.
Trải qua thời gian dài với những thăng trầm biến cố của lịch sử, dinh thự đã thu hẹp lại chỉ còn 4.000m2 nhưng vẫn giữ được vẻ thâm nghiêm của một dinh thự cổ độc đáo về kiến trúc, ẩn chứa lịch sử... Chính vì lẽ đó mà đã thu hút hàng nghìn lượt khách trong và ngoài nước đến tham quan và tìm hiểu về dinh thự.
Hiện nay, Dinh thự Hoàng A Tưởng được khai thác trở thành điểm du lịch nổi tiếng với du khách trong và ngoài nước. Đặc biệt với sự tư vấn của các chuyên gia Pháp, dinh còn là Trung tâm diễn giải văn hóa – du lịch, nhà du lịch vùng Đông Bắc tỉnh Lào Cai.
![[Ảnh] Chợ phiên Cốc Ly nhộn nhịp ngày áp Tết](https://cdn.baolaocai.vn/images/3311d77b7d6f01c875d860bbc33dc19316e4bc7d97ead1354b018d16dbec6527c8874c5e304d3b1ae595c206c2b257cdc82b0de0c5823531e1c19f9fcc8ad22c1183adc067c3cedb15526e3e974386e0/baolaocai-br_img-6457.jpg.webp)
