Cũng giống như nhiều dân tộc khác, người Dao đỏ ở xã Phúc Lợi đón Tết cổ truyền theo lịch âm. Bà con quan niệm, Tết là để báo cáo tổ tiên mọi thành quả lao động sản xuất, mọi chuyện vui, buồn xảy ra trong năm và là dịp cả nhà nghỉ ngơi, sum họp sau một năm lao động sản xuất. Bởi vậy, ngay từ khoảng tháng 8 âm lịch, bà con đã bắt đầu nuôi lợn, nuôi gà và để dành những thúng thóc nếp ngon nhất cho những ngày Tết. Đến khoảng ngày 20 tháng Chạp, hầu hết gia đình đều gác lại công việc làm ăn để chuẩn bị đón Tết.
Ông Triệu Tiến Yên ở thôn Hai Túc, xã Phúc Lợi chia sẻ: “Ngày xưa, người Dao đỏ chúng tôi thường sống trên núi cao, nhưng sau này đã chuyển xuống ở dưới chân núi. Tuy nhiên, phong tục đón Tết và nhiều phong tục khác vẫn được chúng tôi duy trì và truyền từ đời này sang đời khác. Chúng tôi thường ăn Tết từ ngày 25 tháng Chạp, anh em trong họ thay phiên nhau ăn Tết. Đến ngày rằm tháng giêng, gia đình lại thắp hương lên bàn thờ tổ tiên và ăn một Tết nữa với đông đủ anh em họ hàng.”
Mâm cỗ cúng tất niên được đồng bào Dao đỏ ở đây đặc biệt chú ý, ngoài bánh chưng, bánh gù đặc trưng của người Dao, thịt lợn, thịt gà, rượu…, còn có thêm đĩa bánh dày hoặc bánh nếp gói trong lá chít và tiền vàng mã. Độc đáo ở chỗ, cũng là tiền vàng mã nhưng lại không cầu kỳ, tốn kém mà vẫn có những quan niệm riêng, đức tin riêng. Gốc gác của người Dao xưa kia tiêu loại tiền xu có lỗ thủng ở giữa và được xâu lại thành từng xâu.
Bà Đặng Thị Nghến, ở thôn Bản Lặn, xã Phúc Lợi cho biết “ Người Dao không tự làm lễ mà mời thầy cúng, hoặc những người lớn tuổi có uy tín trong cộng đồng về nhà hành lễ. Trước sự có mặt của đông đủ thành viên trong gia đình, thầy cúng thay mặt gia chủ làm lễ cúng giải hạn để xua đi tất cả những điều rủi ro, không may mắn trong năm cũ; cầu xin sức khỏe, bình an, may mắn cho mọi người; mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, trâu bò lợn gà khỏe mạnh”.
Người Dao đỏ đặc biệt coi trọng việc chọn giờ và hướng xuất hành đầu năm. Từ chiều 30 Tết, sau khi chọn được giờ và hướng xuất hành, người Dao đỏ chuẩn bị một bó hoa tươi, thường là hoa đào hoặc hoa mơ, hoa mận đem đặt sẵn trên đường theo hướng sẽ xuất hành.
Sáng mùng một, các thành viên trong gia đình đều đem theo một tờ tiền vàng, hàng mã để đốt ngay khi ra khỏi nhà với quan niệm đốt đi tất cả rủi ro, không may mắn.
Trên đường về, chủ nhà sẽ lấy bó hoa hôm trước đồng thời nhặt thêm vài viên đá nhỏ với ý niệm tượng trưng cho của cải, tiền bạc, hoa tượng trưng cho sự sinh sôi nảy nở sẽ theo về trong năm mới.
Trong những ngày Tết, bà con người Dao đỏ sẽ chọn cho mình những bộ trang phục mới nhất, đẹp nhất để đi du xuân, cùng nhau hát đối các làn điệu dân ca Dao và tham gia các trò chơi dân gian như kéo co, đi cà kheo.
Bà Phùng Thị Cầu, xã Phúc Lợi cho biết “Ngày Tết tôi sẽ ăn mặc trang phục của dân tộc mình đi chơi Tết cùng bà con trong bản, kể cho nhau nghe những câu chuyện tốt đẹp của năm cũ. Hy vọng sang năm mới mọi điều tốt lành, gặp nhiều may mắn, làm ăn tốt hơn năm cũ”.
Qua mỗi mùa Tết là mỗi người con của đồng bào Dao đỏ càng thêm ghi nhớ nguồn cội và cùng nhau gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa độc đáo của dân tộc mình.
