Người mở lối trên vùng đất khó
Là một trong những thôn xa nhất, cao nhất của xã Bắc Hà, Hoàng Hạ từng được nhắc đến như một vùng đất nhiều gian khó. Toàn thôn có 127 hộ dân, chủ yếu là đồng bào Mông, sống rải rác trên những triền núi đá khô cằn, nơi đất ít, đá nhiều, canh tác phụ thuộc hoàn toàn vào thiên nhiên.
Trước đây, cũng như nhiều hộ dân khác, gia đình anh Tráng Seo Khúa chỉ trông chờ vào cây ngô, cây lúa. Đất cằn, thiếu nước, năng suất thấp, cuộc sống vì thế quanh năm thiếu trước hụt sau.
Không chấp nhận cái nghèo đeo bám, anh Khúa là người đầu tiên trong thôn mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đưa cây lê về trồng thử nghiệm trên mảnh đất khô cằn của gia đình.
400 cây lê ban đầu như một sự đánh cược. Không có kinh nghiệm, thiếu kỹ thuật, chưa có mô hình nào để học hỏi, anh vừa làm, vừa rút kinh nghiệm, kiên trì qua từng mùa vụ.
“Ban đầu rất khó khăn, nhưng tôi vừa làm vừa học. Đến nay có kinh nghiệm rồi, làm không còn quá khó nữa,” anh Khúa chia sẻ.
Từ thành công bước đầu, vườn lê của gia đình anh được mở rộng lên hơn 3.000 gốc, mang lại thu nhập ổn định, khoảng 200 triệu đồng/năm. Không dừng lại ở đó, anh còn mạnh dạn đầu tư hàng trăm triệu đồng lắp đặt hệ thống tưới tự động - điều mà trước đây ít người nghĩ đến ở một vùng cao như Hoàng Hạ.
Quan trọng hơn, mô hình của anh đã tạo hiệu ứng lan tỏa. Từ vài hộ ban đầu, đến nay cây lê đã được nhân rộng khắp thôn.
“Thấy mình làm được, bà con làm theo. Giờ cả thôn đều có lê, nhìn thấy vậy, tôi rất phấn khởi,” anh Khúa chia sẻ.
Những ngày vừa qua, trên địa bàn xã Bắc Hà xảy ra mưa đá khiến vườn lê của gia đình anh Tráng Seo Khúa bị ảnh hưởng đáng kể. Tuy nhiên, anh Khúa vẫn giữ tinh thần lạc quan: "14 năm trồng lê, năm nay gia đình tôi mới bị ảnh hưởng. Không vì thế mà nản chí, những quả bị dập, hỏng, tôi sẽ vặt bỏ và tiếp tục chăm những quả còn lại. Sản lượng chắc chắn sẽ giảm, nhưng nếu biết chăm bón, vẫn có thể thu được những quả lê to, đẹp," anh Khúa nói.
Hình thành vùng cây ăn quả hàng hóa
Từ những bước đi tiên phong, Hoàng Hạ dần trở thành một trong những thôn trọng điểm của xã Bắc Hà về phát triển cây ăn quả ôn đới, với diện tích lê VH6 lên tới hơn 130 ha.
Về Hoàng Hạ hôm nay, trên những triền đồi đá, những cây lê khỏe khoắn vươn mình đón nắng. Những mùa quả ngọt không chỉ mang lại thu nhập, còn mang theo niềm tin về một hướng đi bền vững.
Ông Chấu Seo Sếnh, một hộ dân trong thôn kể lại quá trình chuyển đổi của gia đình: “Ban đầu tôi trồng 50 gốc, thấy hiệu quả nên đăng ký thêm 1.500 gốc nữa. Bây giờ trồng nhiều rồi, phải học kỹ thuật chăm sóc, cây mới cho quả to, đều, đẹp".
Không còn canh tác theo kinh nghiệm cũ, nông dân Hoàng Hạ đã chủ động học hỏi, tiếp cận khoa học kỹ thuật. Từ khâu chọn giống, chăm sóc, cắt tỉa đến phòng trừ sâu bệnh, các quy trình đều được chú trọng để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
Bên cạnh đó, bà con cũng từng bước gắn sản xuất với du lịch trải nghiệm - hướng đi mở ra nhiều tiềm năng cho vùng cao Bắc Hà.
Đa dạng sinh kế, nâng cao thu nhập
Không chỉ dừng lại ở cây lê, nông dân Hoàng Hạ còn phát triển thêm nhiều mô hình kinh tế khác để tận dụng lợi thế địa phương. Rau trái vụ, lợn đen bản địa, cá chép ruộng… được đưa vào sản xuất, tạo nguồn thu đa dạng. Những mô hình này dù mới ở giai đoạn đầu, nhưng đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Thu nhập của người dân từng bước được nâng lên, đời sống vật chất, tinh thần được cải thiện.
Theo ông Chấu Seo Chùa - Bí thư Chi bộ thôn Hoàng Hạ, sự đổi thay lớn nhất không nằm ở diện tích cây trồng hay con số thu nhập, mà ở chính con người. “Trước đây bà con còn trông chờ, ỷ lại, nhưng giờ đã chủ động hơn nhiều, dám làm, dám thử,” ông Chùa nhận định.
Để có được sự thay đổi đó, vai trò của tổ chức Đảng ở cơ sở rất quan trọng. Các đảng viên được phân công phụ trách từng hộ, thường xuyên hướng dẫn kỹ thuật, vận động bà con chuyển đổi sản xuất.
Những buổi sinh hoạt chi bộ không chỉ bàn việc chung, mà còn là nơi chia sẻ kinh nghiệm, tháo gỡ khó khăn trong sản xuất. Từ đó, tạo nên sự gắn kết và đồng thuận trong toàn thôn.
Bí thư Chi bộ Chấu Seo Chùa cho biết thêm: Đến nay, Hoàng Hạ vẫn là thôn nghèo. Toàn thôn có 127 hộ, trong đó có 60 hộ nghèo. Tuy nhiên, năm 2025, thôn đã giảm được 29 hộ nghèo và phấn đấu giảm thêm 8 hộ nghèo trong năm nay. Những con số ấy phản ánh kết quả, sự chuyển biến mạnh mẽ trong tư duy, quyết tâm của người dân.
Niềm tin nơi non cao
Hoàng Hạ hôm nay vẫn còn đó những triền núi đá, những con đường quanh co, những thử thách của vùng cao. Nhưng trên tất cả, một diện mạo mới đang dần hình thành, tươi sáng hơn và tràn đầy sức sống .
Những vườn lê xanh mướt, những nếp nhà khang trang, những nụ cười rạng rỡ của người dân… là minh chứng rõ nét cho sự đổi thay ấy.
Từ một vùng đất nghèo khó, Hoàng Hạ đang từng bước vươn lên bằng sự cần cù, tinh thần dám nghĩ, dám làm của người nông dân.
Và trên những triền đồi cao ấy, mỗi mùa hoa nở, mỗi mùa quả chín không chỉ mang lại thu nhập, mà còn nuôi dưỡng niềm tin về một tương lai ấm no, hạnh phúc cho bản làng.
