Những đơn hàng bất thường trên toàn thế giới
Nhiều hiệu sách trên khắp thế giới đồng loạt ghi nhận lượng đơn đặt hàng lớn đối với các tác phẩm tiểu thuyết, sau đó vận chuyển về những kho hàng ở xa.
Trả lời phỏng vấn BBC, ông Stuart Manley - chủ cửa hàng Barter Books tại Northumberland (Anh) chia sẻ ông chưa từng chứng kiến hiện tượng tương tự trong suốt 30 năm làm nghề. Chỉ riêng một đơn hàng đến từ công ty Canada gần đây đã bằng toàn bộ lượng sách ông bán ra trong cả tuần (khoảng 2.000 - 3.000 cuốn).
Các đơn hàng thu mua không đi theo quy luật hay chủ đề cố định, từ những cuốn sách tiếng Latinh ít người biết đến cho đến tiểu thuyết cao bồi. Theo giới phân tích, sự đa dạng này chính là chìa khóa phục vụ AI, bởi các văn bản hiếm hoặc không phổ biến cung cấp nguồn dữ liệu huấn luyện mới cho các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM).
Lý do pháp lý và nỗi lo tiêu hủy sách
Làn sóng thu mua sách cũ để huấn luyện AI được cho là bắt nguồn từ phán quyết của tòa án Mỹ năm 2025 trong vụ kiện bản quyền giữa công ty AI Anthropic và ba tác giả. Thẩm phán William Alsup phán quyết rằng việc Anthropic sử dụng sách mua để huấn luyện AI mang tính "chuyển đổi cao" (highly transformative), do đó không vi phạm luật bản quyền Hoa Kỳ.
Dù vậy, các tài liệu được tòa án công bố gần đây lại dấy lên nhiều lo ngại khi tiết lộ một số cuốn sách đã bị phá hủy trong quá trình huấn luyện chatbot Claude của Anthropic.
Phản hồi về vấn đề này, Anthropic khẳng định việc mua sách huấn luyện là phương pháp phổ biến trong ngành AI, đồng thời nhấn mạnh dự án của hãng không mua hay phá hủy các cuốn sách cổ, quý hiếm. Mặc dù vậy, nguy cơ sách bị nghiền nát, tiêu hủy vẫn khiến giới sưu tầm trăn trở.
Ông David Tobin - chủ cửa hàng Walden Books ở Bắc London cho rằng việc bán được những cuốn sách tồn kho nhiều năm là tín hiệu tích cực về mặt kinh doanh, nhưng sẽ vô cùng xót xa nếu các tri thức đó bị tiêu hủy sau khi số hóa.
