Chuyển đổi số quốc gia: Động lực mới cho tăng trưởng bền vững

Cùng với Nghị quyết 57, Chương trình Chuyển đổi số quốc gia được xem là hai trụ cột chiến lược thúc đẩy Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, nơi tri thức, dữ liệu và công nghệ trở thành nền tảng của tăng trưởng bền vững.

Từ chủ trương đến hành động

Năm 2020, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 749/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng 2030 với 3 trụ cột: Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Tháng 12/2024, Nghị quyết 57 được ban hành đã tạo ra hành lang chính sách để khuyến khích nghiên cứu, ứng dụng và đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp. Nghị quyết 57 xác định chuyển đổi số là đột phá chiến lược; đặt mục tiêu đến năm 2030, kinh tế số đạt 30% GDP và đến 2045 đạt 50% GDP. Chính phủ đã triển khai nhiều chương trình, kế hoạch, gần đây nhất là Nghị quyết 71/NQ-CP về các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm phát triển Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số.

Ngay sau khi Nghị quyết được ban hành, hàng loạt văn bản và chính sách pháp luật đã được khẩn trương xây dựng, trình và thông qua. Điển hình là Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, được Quốc hội thông qua ngày 27/6/2025, tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV. Tiếp đó, dự thảo Luật Chuyển đổi số dự kiến sẽ được đưa ra thảo luận tại Kỳ họp thứ 10 sắp tới.

Những chính sách thiết thực trên đã và đang góp phần đưa công nghệ thâm nhập sâu rộng vào mọi lĩnh vực của đời sống, tạo nền tảng cho chính phủ số, kinh tế số và xã hội số phát triển mạnh mẽ.

Theo ông Lê Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia, chuyển đổi số, cùng với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành động lực mạnh mẽ định hình tương lai. Năm 2024, Việt Nam ghi nhận nhiều kết quả nổi bật: Xếp hạng Chính phủ số tăng 15 bậc, hồ sơ trực tuyến toàn trình đạt gần 40%; doanh thu ngành Công nghệ thông tin đạt 2,772 triệu tỷ đồng (tăng 24%), xuất khẩu phần cứng - điện tử tăng 29%.

Hạ tầng số cũng được mở rộng mạnh mẽ: 99,3% thôn, bản có mạng di động băng rộng, tốc độ Internet di động đạt 146,64 Mbps (xếp hạng 20 thế giới), phủ sóng 5G đạt 26%. Đáng chú ý, 21,8 triệu chứng thư số đã được cấp, cùng 64 triệu tài khoản VNeID và 17,5 triệu thẻ căn cước công dân gắn chip - nền tảng cho các giao dịch điện tử an toàn, tiện lợi.

Hiện tất cả bộ, ngành, địa phương đều đã ban hành và triển khai kế hoạch chuyển đổi số giai đoạn mới theo định hướng của Nghị quyết 57-NQ/TW.

Dự thảo Luật Chuyển đổi số do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì soạn thảo cũng có nhiều điểm mới nhằm tháo gỡ rào cản và thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số quốc gia.

Theo ông Trần Quốc Tuấn, Trưởng phòng Quản lý đầu tư, Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ), dự thảo Luật Chuyển đổi số đã thể chế hóa chủ trương coi hạ tầng số, hạ tầng công nghệ và hạ tầng số công cộng là hạ tầng chiến lược quốc gia. Nhà nước sẽ ưu tiên đầu tư, đồng thời huy động nguồn lực xã hội để phát triển hạ tầng số hiện đại, an toàn, bền vững và xanh, đặc biệt cho các dự án tạo giá trị kinh tế - xã hội cao.

Luật cũng quy định nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, hợp tác xã. Chi phí đầu tư cho chuyển đổi số sẽ được tính vào chi phí hợp lệ khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp, giúp giảm gánh nặng tài chính và khuyến khích đổi mới sáng tạo.

Nhà nước đồng thời ưu tiên sử dụng sản phẩm, dịch vụ công nghệ “Make in Vietnam”, tạo cơ hội cho doanh nghiệp công nghệ nội địa phát triển và làm chủ công nghệ lõi.

Dự thảo cũng nêu rõ yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh mạng, quy định trách nhiệm của doanh nghiệp nền tảng trong việc bảo vệ dữ liệu, xử lý nội dung độc hại và giữ vững chủ quyền số quốc gia trên không gian mạng.

Về dữ liệu, Bộ Công an được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các bộ, ngành, địa phương (trừ Bộ Quốc phòng và Ban Cơ yếu Chính phủ) tiến hành rà soát, đánh giá toàn diện hiện trạng xây dựng, khai thác và sử dụng các cơ sở dữ liệu quốc gia, dữ liệu chuyên ngành.

Trên cơ sở đó, các bộ, ngành, địa phương xây dựng và ban hành Chiến lược dữ liệu, Chiến lược chuyển đổi số của từng đơn vị, hoàn thành trong tháng 9/2025. Chiến lược nhằm mục tiêu chuẩn hóa, cập nhật và hoàn thiện hệ thống dữ liệu quốc gia, bảo đảm tuân thủ Khung Kiến trúc tổng thể quốc gia số, Kiến trúc dữ liệu quốc gia, Khung quản trị dữ liệu và Từ điển dữ liệu dùng chung, phấn đấu hoàn thành trong năm 2025.

Các đơn vị được yêu cầu chuẩn hóa và đồng bộ dữ liệu lên Trung tâm dữ liệu quốc gia, triển khai số hóa theo hướng dẫn của Bộ Công an, Bộ Nội vụ và Văn phòng Chính phủ; trong đó, ưu tiên hoàn thiện 11 cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành trọng yếu, trực tiếp phục vụ cải cách thủ tục hành chính và quyền lợi người dân - doanh nghiệp. Các cơ sở dữ liệu này bao gồm: Đất đai, tài chính, giáo dục, hộ tịch, y tế, hàng hóa, xây dựng, kiểm soát tài sản - thu nhập, xử lý vi phạm hành chính, nông nghiệp và an sinh xã hội.

Bên cạnh đó, địa phương phải rà soát và chuẩn hóa dữ liệu trên các nền tảng dùng chung, ưu tiên số hóa các bộ dữ liệu phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và cải cách hành chính, bảo đảm thống nhất, đồng bộ với kiến trúc dữ liệu quốc gia.

Chuyển đổi số toàn dân, toàn diện, toàn trình

Ngày Chuyển đổi số quốc gia 2025 có chủ đề: “Chuyển đổi số toàn dân, toàn diện, toàn trình để tăng tốc, bứt phá phát triển kinh tế số”. Chủ đề nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi số phải lan tỏa đến mọi tầng lớp nhân dân, bao trùm tất cả lĩnh vực của đời sống - kinh tế - xã hội, được triển khai liên tục, xuyên suốt để tạo ra sức bật mạnh mẽ cho phát triển kinh tế số; góp phần nâng cao năng suất lao động, cải thiện chất lượng cuộc sống và khẳng định vị thế của Việt Nam trong thời kỳ hội nhập quốc tế sâu rộng.

Nhân dịp này, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng xây dựng bộ nhận diện Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2025. Bộ nhận diện bao gồm logo, khẩu hiệu, áp phích, băng rôn, phông nền... được thống nhất sử dụng trên các kênh thông tin của xã, các trụ sở cơ quan, trường học, nhà văn hóa thôn và khu dân cư.

Hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia, nhiều hoạt động thiết thực đã được các địa phương tổ chức. Tại thành phố Hà Nội, Lễ phát động phong trào Học tập số toàn dân hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia trên địa bàn thành phố đã được tổ chức ngày 9/10 nhằm nâng cao nhận thức của người dân, tổ chức và doanh nghiệp về ý nghĩa, vai trò, tầm quan trọng của chuyển đổi số trong công cuộc phát triển, đổi mới sáng tạo của Thủ đô và đất nước. Nhân dịp này, phong trào "Học tập số toàn dân hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2025" cũng được phát động toàn thành phố.

Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau tổ chức chương trình Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2025 với chủ đề: “Chuyển đổi số: Nhanh hơn, hiệu quả hơn, gần dân hơn” và ra mắt Hiệp hội chuyển đổi số tỉnh; tổng kết và trao giải Cuộc thi “Tìm hiểu về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”.

Tại Tuyên Quang, trong tháng 10, tỉnh triển khai chiến dịch truyền thông cao điểm về chuyển đổi số trên các phương tiện thông tin đại chúng, mạng xã hội và hệ thống thông tin cơ sở. Tỉnh cũng tổ chức Ngày hội toàn dân học tập số tại các xã, phường, hướng dẫn người dân kỹ năng số cơ bản, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không tiền mặt, các nền tảng số phục vụ đời sống, học tập và sản xuất.

Ngày Chuyển đổi số quốc gia 10/10 là thời điểm nhìn lại những kết quả đã đạt được, đồng thời tiếp tục hành động mạnh mẽ hơn nữa. Với tinh thần “toàn dân tham gia, toàn diện lan tỏa, toàn trình bứt phá”, mỗi cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và công dân hãy cùng chung tay đưa công nghệ số trở thành công cụ hữu hiệu trong quản lý, lao động, sản xuất và đời sống hằng ngày. Từ đó, xây dựng thành công một Việt Nam số phát triển bền vững, phồn vinh, hạnh phúc, đóng góp tích cực vào tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế.