Từ ca nhiễm HIV đầu tiên được phát hiện năm 1996, đến nay, tỉnh đã ghi nhận 7.803 trường hợp nhiễm HIV, trong đó, 3.900 người còn sống và 3.903 người đã tử vong.
Dịch HIV xuất hiện tại 98% xã, phường, cho thấy mức độ lan rộng và phạm vi ảnh hưởng bao phủ hầu hết địa bàn. Đáng chú ý, tỷ lệ lây truyền qua đường máu chiếm 48,7%, nhưng nguy cơ tăng nhanh nhất là qua quan hệ tình dục không an toàn, chủ yếu trong nhóm nam giới trẻ tuổi và nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới - những đối tượng khó tiếp cận, khó quản lý và dễ che giấu hành vi.
Dù đối mặt với nhiều thách thức, song những nỗ lực của Lào Cai trong những năm qua đã mang lại kết quả đáng ghi nhận. Số ca nhiễm mới hằng năm liên tục giảm, và người bệnh ngày càng được tiếp cận dịch vụ điều trị một cách sớm hơn và hiệu quả hơn.
Hệ thống chăm sóc, điều trị HIV được mở rộng; gần 91% người nhiễm HIV còn sống đang được quản lý và điều trị ARV. Đặc biệt, tỷ lệ bệnh nhân đạt tải lượng virus dưới ngưỡng ức chế, phát hiện lên tới 97,9%, tạo nền tảng vững chắc để thực hiện thông điệp “Không phát hiện = Không lây nhiễm”, góp phần quan trọng trong việc khoanh vùng, giảm lây nhiễm trong cộng đồng.
Cùng với đó, tỉnh duy trì điều trị bằng Methadone cho hơn 1.900 người nghiện chất dạng thuốc phiện, giúp giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm qua đường máu và ổn định cuộc sống cho người bệnh.
Các hình thức dự phòng như: cung cấp bơm kim tiêm sạch, bao cao su miễn phí, xét nghiệm lưu động, hỗ trợ tự xét nghiệm được triển khai rộng khắp, mở ra cơ hội tiếp cận dịch vụ cho các nhóm nguy cơ cao.
Công tác truyền thông được xác định là mũi nhọn quan trọng. Nhiều hoạt động được tổ chức tại trường học, khu dân cư, xã vùng cao, khu vực giáp biên giới… nhằm giảm kỳ thị, thay đổi nhận thức và hành vi, giúp thông tin về HIV/AIDS trở nên gần gũi, dễ tiếp cận. Người dân không còn dè dặt như trước.
Chị Nguyễn Thị Hằng, phường Yên Bái, chia sẻ: “Giờ đây, thông tin về HIV được công khai ở trường học, khu dân cư, trên mạng xã hội. Chúng tôi hiểu rõ hơn, không còn tâm lý xa lánh người nhiễm HIV như trước. Điều này rất quan trọng để người bệnh tự tin hơn khi đi điều trị”.
Tinh thần ấy đã được thể hiện rõ nét tại Lễ phát động Tháng hành động Quốc gia phòng, chống HIV/AIDS năm 2025 do UBND tỉnh vừa tổ chức tại xã Bát Xát.
Từ những nỗ lực của Lào Cai có thể thấy, công tác phòng, chống HIV/AIDS đã chuyển từ “đi tìm ca bệnh” sang “đưa dịch vụ đến gần người dân”. Tỉnh không chỉ quan tâm tới công tác điều trị bệnh mà còn giải quyết những rào cản vô hình như: kỳ thị, thiếu thông tin, tâm lý mặc cảm của người nhiễm. Đây là yếu tố then chốt để mở rộng điều trị bền vững và tiến tới mục tiêu chấm dứt dịch.
Để thực hiện các mục tiêu của Chiến lược quốc gia chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030, Lào Cai đã và đang tiếp tục đặt trọng tâm vào ba hướng: tăng cường vai trò lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền; mở rộng và nâng cao chất lượng các dịch vụ dự phòng - xét nghiệm - điều trị, đồng thời từng bước xóa bỏ kỳ thị, tạo môi trường an toàn để người nhiễm HIV chủ động điều trị.
Thành công của công tác phòng, chống HIV/AIDS không chỉ được đo bằng số liệu giảm ca nhiễm mới mà còn thể hiện ở sự thay đổi nhận thức của cộng đồng, sự bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ y tế và ở tinh thần không ai bị bỏ lại phía sau.
Với quyết tâm của tỉnh và sự chung sức của người dân, Lào Cai hoàn toàn có cơ sở để tin tưởng vào mục tiêu đẩy lùi HIV/AIDS. Mỗi hành động nhỏ của cộng đồng hôm nay sẽ góp phần tạo dựng tương lai an toàn, khỏe mạnh và nhân văn hơn cho toàn tỉnh.
