Bốn mốc thời gian của 4 kỷ nguyên quan trọng kể từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời

Nhìn lại lịch sử, kể từ ngày 3/2/1930, đất nước ta đã trải qua các kỷ nguyên, đó là: Kỷ nguyên giành độc lập dân tộc (1930 - 1945); Kỷ nguyên bảo vệ nền độc lập, kháng chiến chống xâm lược, đấu tranh thống nhất Tổ quốc, bước đầu đi lên chủ nghĩa xã hội (1945 - 1985); Kỷ nguyên đổi mới, hội nhập, phát triển (1986 - 2025) và đang bước vào Kỷ nguyên vươn mình phát triển giàu mạnh, thịnh vượng của dân tộc, bắt đầu từ năm 2026.

Kỷ nguyên giành độc lập dân tộc (1930 - 1945)

Ngày 3/2/1930, tại Hương Cảng, Trung Quốc, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chủ trì Hội nghị hợp nhất ba tổ chức Cộng sản ở Việt Nam thành một đảng duy nhất là Đảng Cộng sản Việt Nam, với mục tiêu lãnh đạo phong trào cách mạng Việt Nam tiến hành giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội, giải phóng con người.

Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930 đã chấm dứt tình trạng khủng hoảng về đường lối cứu nước kéo dài trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX, đồng thời xác lập con đường đấu tranh mới phù hợp với yêu cầu lịch sử. Trong điều kiện bị thực dân áp bức và phong kiến kìm hãm, Đảng đã từng bước xây dựng lực lượng cách mạng thông qua việc kết hợp chủ nghĩa Mác-Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước, hình thành mặt trận đoàn kết rộng rãi, tập hợp các tầng lớp Nhân dân.

Qua các cao trào đấu tranh từ 1930 - 1931, phong trào dân chủ 1936 - 1939, đến thời kỳ chuẩn bị Tổng khởi nghĩa, Đảng không ngừng điều chỉnh chiến lược và sách lược phù hợp với tình hình quốc tế và trong nước, thể hiện bản lĩnh lãnh đạo linh hoạt nhưng kiên định mục tiêu độc lập dân tộc. Đặc biệt, trong bối cảnh Chiến tranh thế giới thứ hai làm thay đổi tương quan lực lượng quốc tế, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kịp thời chuyển hướng chiến lược, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, thành lập Mặt trận Việt Minh, chuẩn bị lực lượng chính trị và vũ trang, xây dựng căn cứ địa cách mạng, tạo tiền đề cho cuộc Tổng khởi nghĩa.

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là thắng lợi có ý nghĩa bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử dân tộc. Chỉ trong thời gian ngắn, Nhân dân cả nước, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đã vùng lên giành chính quyền, chấm dứt chế độ thực dân-phong kiến, đưa Nhân dân từ thân phận nô lệ trở thành người làm chủ đất nước. Thắng lợi ấy không chỉ là kết quả của quá trình chuẩn bị lâu dài về lực lượng và đường lối, mà còn thể hiện nghệ thuật nắm bắt thời cơ chiến lược khi phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh, tạo ra khoảng trống quyền lực mang tính quyết định.

Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc Tuyên ngôn Độc lập, long trọng tuyên bố trước quốc dân và thế giới sự ra đời của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa - Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á. Sự kiện này không chỉ khẳng định quyền độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam mà còn đặt nền móng pháp lý và chính trị cho sự tồn tại của một quốc gia độc lập trên trường quốc tế.

Đây là một bước ngoặt lớn làm thay đổi căn bản vận mệnh dân tộc, đồng thời cổ vũ phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới. Nhiều bài học lớn đã được rút ra, trong đó bài học về xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân và nắm bắt thời cơ chiến lược đã trở thành nền tảng xuyên suốt cho các kỷ nguyên phát triển tiếp theo của cách mạng Việt Nam.

Kỷ nguyên bảo vệ nền độc lập dân tộc, kháng chiến chống xâm lược, thống nhất đất nước, bước đầu đi lên chủ nghĩa xã hội (1945 - 1985)

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và sự ra đời của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, dân tộc Việt Nam bước vào một kỷ nguyên mới với nhiều hy vọng nhưng cũng đầy thử thách, khi nhiệm vụ bảo vệ nền độc lập còn non trẻ gắn liền với cuộc đấu tranh lâu dài chống lại các thế lực xâm lược.

Chính quyền cách mạng vừa được thành lập đã phải đối mặt với tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”: thù trong, giặc ngoài, nạn đói, nạn dốt và nền kinh tế kiệt quệ sau chiến tranh. Trong hoàn cảnh đó, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lãnh đạo Nhân dân thực hiện nhiều quyết sách chiến lược nhằm củng cố chính quyền, xây dựng nền tảng chính trị - xã hội, đồng thời chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài bảo vệ độc lập dân tộc.

Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1946 - 1954) là thử thách đầu tiên. Với đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường kỳ, dựa vào sức mình là chính, Nhân dân Việt Nam đã từng bước chuyển hóa tương quan lực lượng, làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”. Hiệp định Geneve được ký kết, chấm dứt chiến tranh ở Đông Dương, song đất nước tạm thời bị chia cắt thành hai miền. Cách mạng Việt Nam bước vào giai đoạn vừa xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, vừa tiến hành đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Trong giai đoạn 1954 - 1975, miền Bắc trở thành hậu phương lớn, từng bước khôi phục kinh tế, cải tạo quan hệ sản xuất và xây dựng những cơ sở ban đầu của chủ nghĩa xã hội, đồng thời chi viện sức người, sức của cho chiến trường miền Nam. Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước diễn ra trong bối cảnh quốc tế phức tạp, Việt Nam phải đương đầu với một cường quốc quân sự hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo của Đảng, bằng chiến lược chiến tranh Nhân dân sáng tạo, sự kết hợp giữa đấu tranh quân sự, chính trị và ngoại giao, cùng tinh thần đoàn kết toàn dân tộc, Việt Nam đã giành thắng lợi quyết định với Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử mùa Xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, non sông thu về một mối.

Sau năm 1975, cả nước bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội trong bối cảnh phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức mới: hậu quả nặng nề của chiến tranh, cơ sở vật chất nghèo nàn, bị bao vây cấm vận và những hạn chế trong mô hình quản lý kinh tế tập trung quan liêu bao cấp. Trước tình hình đó, Đảng đã nỗ lực tìm kiếm con đường phát triển phù hợp, từng bước điều chỉnh chính sách, tiến hành những thử nghiệm đổi mới, nhằm tháo gỡ khó khăn cho sản xuất và đời sống Nhân dân.

Kỷ nguyên từ 1945 - 1985 mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc khi dân tộc Việt Nam không chỉ bảo vệ thành quả cách mạng mà còn hoàn thành sự nghiệp giải phóng và thống nhất đất nước sau nhiều thập niên chiến tranh. Đây là giai đoạn hun đúc bản lĩnh, ý chí độc lập tự chủ và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, đồng thời tạo nền tảng chính trị, xã hội và kinh nghiệm thực tiễn quan trọng cho bước ngoặt đổi mới sau này. Những bài học về kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, về nghệ thuật lãnh đạo chiến tranh Nhân dân, cũng như về yêu cầu đổi mới tư duy phát triển trong hòa bình đã trở thành di sản quý báu định hình con đường phát triển tiếp theo của đất nước.

Kỷ nguyên đổi mới, hội nhập và phát triển (từ 1986 - 2025)

Bước vào giữa thập niên 80 của thế kỷ XX, đất nước đứng trước yêu cầu cấp bách phải thay đổi mô hình phát triển khi nền kinh tế lâm vào khủng hoảng kéo dài, sản xuất trì trệ, đời sống Nhân dân gặp nhiều khó khăn, cơ chế quản lý cũ bộc lộ rõ những hạn chế.

Đại hội VI của Đảng (năm 1986) đã đánh dấu bước ngoặt mang tính lịch sử khi khởi xướng công cuộc đổi mới toàn diện. Trước hết là đổi mới tư duy kinh tế, chuyển từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu bao cấp sang phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Đây là sự chuyển biến sâu sắc về nhận thức lý luận và phương thức lãnh đạo của Đảng, mở ra kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.

Trong những năm đầu đổi mới, hàng loạt chính sách cải cách được triển khai nhằm tháo gỡ rào cản sản xuất, khuyến khích các thành phần kinh tế phát triển, đổi mới quản lý nông nghiệp, thương mại và tài chính. Kết quả là nền kinh tế từng bước thoát khỏi khủng hoảng, lạm phát được kiểm soát, sản xuất nông nghiệp tăng trưởng mạnh mẽ, đưa Việt Nam từ quốc gia thiếu lương thực trở thành một trong những nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới. Đổi mới cũng góp phần cải thiện rõ rệt đời sống Nhân dân, tạo động lực mới cho xã hội và củng cố niềm tin vào đường lối phát triển của Đảng.

Song song với đổi mới kinh tế là quá trình mở cửa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Việt Nam từng bước bình thường hóa quan hệ đối ngoại, phá thế bao vây cấm vận, mở rộng hợp tác với các quốc gia và tổ chức quốc tế. Những dấu mốc quan trọng như gia nhập ASEAN (1995), tham gia APEC (1998), trở thành thành viên Tổ chức Thương mại Thế giới - WTO (2007) và ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, thiết lập quan hệ ngoại giao với toàn bộ 193 nước trong Liên hợp quốc đã đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ của đất nước trong tiến trình hội nhập toàn cầu. Đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế đã giúp Việt Nam vừa tranh thủ nguồn lực phát triển, vừa nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế.

Trong giai đoạn này, kinh tế Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng khá cao trong nhiều năm (năm 2025 đạt 8,02%, thuộc nhóm dẫn đầu thế giới), cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, hệ thống hạ tầng từng bước được nâng cấp. Các lĩnh vực giáo dục, khoa học-công nghệ, y tế và an sinh xã hội có nhiều tiến bộ; tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh; chất lượng cuộc sống của người dân từng bước được cải thiện và nâng cao. Đồng thời, quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và đổi mới hệ thống chính trị tiếp tục được thúc đẩy nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới.

Sự lãnh đạo của Đảng trong kỷ nguyên này đã đưa Việt Nam từ một nền kinh tế khép kín, kém phát triển trở thành quốc gia có thu nhập trung bình cao, hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và ngày càng có vai trò tích cực trong các cơ chế hợp tác khu vực và quốc tế. Thành tựu lớn nhất của giai đoạn này không chỉ nằm ở các chỉ số tăng trưởng mà còn ở sự chuyển biến về tư duy phát triển: từ tư duy thời chiến sang tư duy hòa bình và phát triển; từ quản lý hành chính bao cấp sang quản trị hiện đại dựa trên thị trường và pháp luật; từ khép kín sang chủ động hội nhập nhưng vẫn giữ vững độc lập, tự chủ.

Những bài học được đúc kết từ bốn thập niên đổi mới, đặc biệt là bài học về kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh nội lực với ngoại lực, phát huy vai trò của người dân và doanh nghiệp trong phát triển, đã trở thành nền tảng quan trọng để đất nước bước sang kỷ nguyên tiếp theo với khát vọng phát triển nhanh và bền vững hơn.

Kỷ nguyên vươn mình phát triển giàu mạnh, thịnh vượng của dân tộc (bắt đầu từ năm 2026)

Sau bốn thập kỷ đổi mới và hội nhập sâu rộng, đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia. Việc xác định từ năm 2026 trở đi là kỷ nguyên vươn mình phát triển giàu mạnh, thịnh vượng của dân tộc, với mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào giữa thế kỷ XXI đã thể hiện bước chuyển quan trọng trong tư duy chiến lược của Đảng.

Bối cảnh quốc tế và trong nước đặt ra cả thời cơ và thách thức đan xen. Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, xu thế chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu mở ra không gian phát triển mới cho quốc gia khi biết tận dụng lợi thế đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực. Đồng thời, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, biến đổi khí hậu, già hóa dân số và yêu cầu bảo đảm an ninh phi truyền thống cũng đòi hỏi Việt Nam phải nâng cao năng lực tự chủ chiến lược, củng cố nội lực và thích ứng linh hoạt với biến động của thế giới.

Trong kỷ nguyên này, Đảng ta xác định trọng tâm phát triển là đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng dựa nhiều hơn vào khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số toàn diện; xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với hội nhập quốc tế sâu rộng; phát triển khu vực kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế; đồng thời tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia. Việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện đại, kiến tạo phát triển và phục vụ Nhân dân được coi là điều kiện nền tảng để hiện thực hóa các mục tiêu dài hạn.

Đi đôi với phát triển kinh tế, Đảng ta nhấn mạnh yêu cầu phát triển con người toàn diện, xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, củng cố sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và khơi dậy mạnh mẽ khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Các mục tiêu phát triển không chỉ hướng tới tăng trưởng về quy mô mà còn phải bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân và phát triển bền vững. Trong đó, giai đoạn 2026-2030 được xác định là thời kỳ khởi đầu nhằm tạo nền tảng cho chặng đường dài phía trước.

Những định hướng lớn được đặt ra trong kỷ nguyên này không chỉ kế thừa thành tựu của ba kỷ nguyên trước mà còn thể hiện yêu cầu đổi mới mạnh mẽ hơn về tư duy phát triển, phương thức lãnh đạo và năng lực tổ chức thực tiễn. Từ nền tảng lịch sử gần một thế kỷ lãnh đạo cách mạng, Đảng tiếp tục dẫn dắt con đường phát triển của đất nước trong bối cảnh mới, hướng tới mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng và có vị thế ngày càng cao trên trường quốc tế.