35 năm Việt Nam ứng phó với HIV/AIDS: Từ 'án tử' đến cuộc sống có ý nghĩa

Hành trình 35 năm Việt Nam ứng phó với HIV/AIDS là một bản anh hùng ca về nghị lực, khoa học, lòng nhân ái và khát vọng mãnh liệt nhằm chấm dứt AIDS vào năm 2030.

Năm 1990 - Khởi đầu của "án tử" và nỗi sợ hãi

Tháng 12/1990, ca nhiễm HIV đầu tiên được phát hiện tại TP Hồ Chí Minh. Đó không chỉ là một thông tin y tế, mà là tiếng chuông báo động, khởi đầu cho một "án tử" mang tên AIDS - gieo rắc nỗi sợ hãi, tuyệt vọng và đẩy người bệnh vào vòng cô lập, kỳ thị của xã hội.

35 năm trôi qua (1990-2025), HIV/AIDS đã lan rộng trên toàn quốc. Tính đến hết năm 2024, Việt Nam ghi nhận 245.762 người nhiễm HIV đang còn sống và 116.004 trường hợp tử vong. Những con số ấy là minh chứng cho những mất mát nặng nề. Đáng lo ngại, HIV/AIDS hiện đang tấn công mạnh vào nhóm thanh niên trong độ tuổi lao động, đe dọa tương lai dân tộc và sự phát triển bền vững của đất nước.

Tuy nhiên, Việt Nam đã không lùi bước. Hành trình 35 năm là một chặng đường phi thường từ nỗi sợ hãi, cách ly ban đầu đến xây dựng hệ thống ứng phó toàn diện, biến HIV từ "án tử" thành bệnh mạn tính có thể kiểm soát được.

Giai đoạn chuyển mình - Chủ động can thiệp và giảm tác hại

Từ giữa những năm 1990 đến đầu những năm 2000, nhận thức rõ tốc độ lây lan nhanh và hậu quả nghiêm trọng, Việt Nam xác định đây là vấn đề y tế - xã hội cấp bách. Chiến lược quốc gia trong phòng, chống HIV/AIDS có sự chuyển hướng nhân văn và khoa học rõ rệt, từ "cách ly, kiểm soát" sang "chủ động can thiệp và giảm tác hại".

Các biện pháp dựa trên bằng chứng khoa học được triển khai như cung cấp bao cao su, bơm kim tiêm sạch, tư vấn xét nghiệm tự nguyện và điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone. Sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành và đoàn thể đã tạo hành lang pháp lý vững chắc, giúp công tác phòng, chống HIV/AIDS đạt nhiều kết quả đáng khích lệ, góp phần kiểm soát và giảm thiểu tác động của dịch.

Kỷ nguyên ARV - Giành lại quyền sống và yêu thương

Bước ngoặt lớn diễn ra khi thuốc kháng virus (ARV) được đưa vào Việt Nam từ năm 2000. ARV không phải thuốc chữa khỏi HIV, nhưng là cánh cửa hồi sinh, giúp ức chế virus dưới ngưỡng phát hiện, phục hồi hệ miễn dịch và mang lại hy vọng về một cuộc sống có ý nghĩa cho người bệnh.

Tính đến tháng 12/2024, Việt Nam có 184.214 người đang được điều trị ARV, trong đó hơn 90% người sử dụng thuốc từ nguồn Bảo hiểm Y tế, đánh dấu bước tiến quan trọng về tính bền vững trong điều trị. Song song đó, hệ thống xét nghiệm HIV được mở rộng mạnh mẽ, với trung bình hơn 2 triệu mẫu xét nghiệm mỗi năm, giúp phát hiện sớm, điều trị sớm và giảm nguy cơ lây lan.

Đặc biệt, Việt Nam đã đạt mục tiêu thứ ba của chiến lược 95-95-95, đó là 96% người điều trị ARV có tải lượng virus dưới ngưỡng ức chế. Điều này mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, khi tải lượng virus không phát hiện được, HIV không còn khả năng lây truyền qua đường tình dục (K=K) và người nhiễm HIV hoàn toàn có quyền yêu, lập gia đình và xây dựng cuộc sống có ý nghĩa như mọi người khác.

Kỷ nguyên PrEP - Lá chắn chủ động và sự tiên phong

Nếu ARV là giải pháp cứu sống người đã nhiễm, thì PrEP (điều trị dự phòng trước phơi nhiễm) là "lá chắn" chủ động bảo vệ người chưa nhiễm. Khi sử dụng đúng hướng dẫn, PrEP giúp giảm nguy cơ lây nhiễm HIV qua đường tình dục đến khoảng 99%.

Việt Nam là quốc gia tiên phong tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương trong triển khai PrEP. Đến nay, hơn 70.000 người có hành vi nguy cơ cao đã được tiếp cận biện pháp dự phòng này. Năm 2023, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công nhận Việt Nam là nước dẫn đầu khu vực về cung cấp dịch vụ PrEP. Đây chính là lời khẳng định về sự chủ động và tiến bộ trong chiến lược phòng ngừa HIV của quốc gia.

Đích đến năm 2030 - Đoàn kết là sức mạnh

Hành trình 35 năm đã chứng minh khoa học có thể chiến thắng "án tử", nhưng quan trọng hơn, con người cần phải chiến thắng kỳ thị. Song, để khép lại dịch bệnh AIDS vào năm 2030, chúng ta vẫn cần nỗ lực lấp đầy khoảng cách khi mới đạt 87,3% người nhiễm biết tình trạng của mình và 78,9% trong số đó đang được điều trị ARV.

Sự đoàn kết lúc này không chỉ là động lực khoa học mà còn là trách nhiệm nhân văn. Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống AIDS năm 2025, với chủ đề "Đoàn kết là sức mạnh - Chung tay chấm dứt dịch bệnh AIDS", Việt Nam kêu gọi sự tham gia mạnh mẽ của toàn xã hội, tập trung vào bốn nhiệm vụ trọng tâm:

- Đẩy mạnh phát hiện sớm và điều trị ARV cho người nhiễm HIV.

- Mở rộng, đa dạng hóa các biện pháp dự phòng: bao cao su, bơm kim tiêm, Methadone, PrEP và phòng lây truyền từ mẹ sang con.

- Tăng cường truyền thông thay đổi hành vi, hướng đến các nhóm nguy cơ cao.

- Xóa bỏ kỳ thị, phân biệt đối xử liên quan đến HIV tại cơ sở y tế và trong cộng đồng.

Chấm dứt dịch bệnh AIDS là trách nhiệm của toàn xã hội, không chỉ riêng ngành Y tế. Với sự đồng lòng, quyết tâm và hành động cụ thể, Việt Nam hoàn toàn có thể đạt được mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030, khép lại hành trình 35 năm từ nỗi sợ hãi đến niềm hy vọng, từ "án tử" đến cuộc sống có ý nghĩa trọng vẹn.

suckhoe.vtv.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Nâng cao chất lượng dịch vụ y tế

Nâng cao chất lượng dịch vụ y tế

Trung tâm Y tế khu vực Bảo Thắng đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, trong đó tập trung đầu tư cơ sở vật chất, tăng cường trang thiết bị, củng cố nguồn nhân lực và cải cách quy trình khám, chữa bệnh. Trọng tâm của các giải pháp là rút ngắn thời gian chờ đợi, tăng cường hỗ trợ người bệnh, đồng thời chuẩn hóa giao tiếp, ứng xử tại các khoa, phòng.

Nâng cao chất lượng dân số vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Nâng cao chất lượng dân số vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Những năm qua, các dự án, chính sách của Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được triển khai đồng bộ trên nhiều lĩnh vực. Riêng lĩnh vực dân số, tỉnh Lào Cai đạt nhiều kết quả tích cực trong nâng cao chất lượng dân số, chăm sóc sức khỏe Nhân dân, góp phần ổn định và phát triển dân số tại vùng khó khăn.

Diễn tập công tác y tế đảm bảo phục vụ Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV

Diễn tập công tác y tế đảm bảo phục vụ Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV

Sáng 12/1, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội), GS.TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Y tế, Trưởng Tiểu ban Y tế phục vụ Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, chủ trì buổi diễn tập công tác y tế nhằm bảo đảm an toàn sức khỏe cho các đại biểu và khách mời tham dự Đại hội.

Phẫu thuật thành công ca chỉnh gù cột sống nặng

Phẫu thuật thành công ca chỉnh gù cột sống nặng

Vừa qua, Khoa Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai đã phẫu thuật thành công ca chỉnh gù cột sống đặc biệt nặng do viêm cột sống dính khớp cho một bệnh nhân trẻ, giúp người bệnh lần đầu tiên có thể ngẩng cao đầu sau nhiều năm sống trong mặc cảm và đau đớn.

Nâng cao năng lực cán bộ y tế từ sinh hoạt khoa học chuyên đề

Nâng cao năng lực cán bộ y tế từ sinh hoạt khoa học chuyên đề

Đều đặn vào chiều thứ sáu hằng tuần, Bệnh viện Nội tiết tỉnh Lào Cai duy trì tổ chức các buổi sinh hoạt khoa học chuyên đề với nhiều nội dung thiết thực, chuyên sâu. Mỗi buổi sinh hoạt là một chủ đề khác nhau, gắn với thực tiễn khám, chữa bệnh tại đơn vị, qua đó tạo diễn đàn để đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng trao đổi kiến thức, cập nhật phác đồ chẩn đoán - điều trị mới, chia sẻ kinh nghiệm lâm sàng, từng bước nâng cao năng lực chuyên môn và chất lượng chăm sóc sức khỏe người bệnh.

Ký kết hợp tác xây dựng mạng lưới “Điểm đến An toàn” tại Lào Cai

Ký kết hợp tác xây dựng mạng lưới “Điểm đến An toàn” tại Lào Cai

Ngày 10/1, Bệnh viện Đa khoa Hưng Thịnh, Hiệp hội Du lịch tỉnh Lào Cai và Tổ chức Giáo dục Sức khỏe Wellbeing tổ chức Lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc xây dựng mạng lưới “Điểm đến An toàn” tại tỉnh Lào Cai, hướng tới phát triển du lịch thân thiện - an tâm - chuyên nghiệp.

Bàn giao dự án “Nâng niu Sự sống” tại Trung tâm Y tế khu vực Mù Cang Chải

Bàn giao dự án “Nâng niu Sự sống” tại Trung tâm Y tế khu vực Mù Cang Chải

Ngày 8/1, tại Trung tâm Y tế khu vực Mù Cang Chải, Sở Y tế tỉnh Lào Cai phối hợp với Tổ chức The VinaCapital Foundation (VCF) tổ chức bàn giao dự án "Nâng niu Sự sống", nhằm hỗ trợ trang thiết bị y tế, góp phần nâng cao năng lực chăm sóc sức khỏe, đặc biệt là công tác chăm sóc trẻ sơ sinh tại địa phương.

Trời lạnh, nhiều người nhập viện với các bệnh về đường hô hấp

Trời lạnh, nhiều người nhập viện với các bệnh về đường hô hấp

Những ngày gần đây, khi các đợt không khí lạnh liên tiếp tràn về, kèm theo mưa ẩm hoặc thời tiết khô hanh, số ca bệnh hô hấp tại các cơ sở y tế gia tăng rõ rệt; đồng thời, dịch cúm diễn biến phức tạp khiến nhiều người phải thăm khám, điều trị. Trước thực trạng này, các bác sĩ chuyên khoa khuyến cáo người dân chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ sức khỏe.

Bảo vệ sức khỏe trong thời tiết rét đậm, rét hại

Bảo vệ sức khỏe trong thời tiết rét đậm, rét hại

Theo khuyến cáo của ngành y tế, rét đậm, rét hại có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là người cao tuổi, trẻ nhỏ và người mắc bệnh nền, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh về hô hấp, tim mạch và hạ thân nhiệt. Bởi vậy, người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống rét để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

fb yt zl tw