35 năm Việt Nam ứng phó với HIV/AIDS: Từ 'án tử' đến cuộc sống có ý nghĩa

Hành trình 35 năm Việt Nam ứng phó với HIV/AIDS là một bản anh hùng ca về nghị lực, khoa học, lòng nhân ái và khát vọng mãnh liệt nhằm chấm dứt AIDS vào năm 2030.

Năm 1990 - Khởi đầu của "án tử" và nỗi sợ hãi

Tháng 12/1990, ca nhiễm HIV đầu tiên được phát hiện tại TP Hồ Chí Minh. Đó không chỉ là một thông tin y tế, mà là tiếng chuông báo động, khởi đầu cho một "án tử" mang tên AIDS - gieo rắc nỗi sợ hãi, tuyệt vọng và đẩy người bệnh vào vòng cô lập, kỳ thị của xã hội.

35 năm trôi qua (1990-2025), HIV/AIDS đã lan rộng trên toàn quốc. Tính đến hết năm 2024, Việt Nam ghi nhận 245.762 người nhiễm HIV đang còn sống và 116.004 trường hợp tử vong. Những con số ấy là minh chứng cho những mất mát nặng nề. Đáng lo ngại, HIV/AIDS hiện đang tấn công mạnh vào nhóm thanh niên trong độ tuổi lao động, đe dọa tương lai dân tộc và sự phát triển bền vững của đất nước.

Tuy nhiên, Việt Nam đã không lùi bước. Hành trình 35 năm là một chặng đường phi thường từ nỗi sợ hãi, cách ly ban đầu đến xây dựng hệ thống ứng phó toàn diện, biến HIV từ "án tử" thành bệnh mạn tính có thể kiểm soát được.

Giai đoạn chuyển mình - Chủ động can thiệp và giảm tác hại

Từ giữa những năm 1990 đến đầu những năm 2000, nhận thức rõ tốc độ lây lan nhanh và hậu quả nghiêm trọng, Việt Nam xác định đây là vấn đề y tế - xã hội cấp bách. Chiến lược quốc gia trong phòng, chống HIV/AIDS có sự chuyển hướng nhân văn và khoa học rõ rệt, từ "cách ly, kiểm soát" sang "chủ động can thiệp và giảm tác hại".

Các biện pháp dựa trên bằng chứng khoa học được triển khai như cung cấp bao cao su, bơm kim tiêm sạch, tư vấn xét nghiệm tự nguyện và điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone. Sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành và đoàn thể đã tạo hành lang pháp lý vững chắc, giúp công tác phòng, chống HIV/AIDS đạt nhiều kết quả đáng khích lệ, góp phần kiểm soát và giảm thiểu tác động của dịch.

Kỷ nguyên ARV - Giành lại quyền sống và yêu thương

Bước ngoặt lớn diễn ra khi thuốc kháng virus (ARV) được đưa vào Việt Nam từ năm 2000. ARV không phải thuốc chữa khỏi HIV, nhưng là cánh cửa hồi sinh, giúp ức chế virus dưới ngưỡng phát hiện, phục hồi hệ miễn dịch và mang lại hy vọng về một cuộc sống có ý nghĩa cho người bệnh.

Tính đến tháng 12/2024, Việt Nam có 184.214 người đang được điều trị ARV, trong đó hơn 90% người sử dụng thuốc từ nguồn Bảo hiểm Y tế, đánh dấu bước tiến quan trọng về tính bền vững trong điều trị. Song song đó, hệ thống xét nghiệm HIV được mở rộng mạnh mẽ, với trung bình hơn 2 triệu mẫu xét nghiệm mỗi năm, giúp phát hiện sớm, điều trị sớm và giảm nguy cơ lây lan.

Đặc biệt, Việt Nam đã đạt mục tiêu thứ ba của chiến lược 95-95-95, đó là 96% người điều trị ARV có tải lượng virus dưới ngưỡng ức chế. Điều này mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, khi tải lượng virus không phát hiện được, HIV không còn khả năng lây truyền qua đường tình dục (K=K) và người nhiễm HIV hoàn toàn có quyền yêu, lập gia đình và xây dựng cuộc sống có ý nghĩa như mọi người khác.

Kỷ nguyên PrEP - Lá chắn chủ động và sự tiên phong

Nếu ARV là giải pháp cứu sống người đã nhiễm, thì PrEP (điều trị dự phòng trước phơi nhiễm) là "lá chắn" chủ động bảo vệ người chưa nhiễm. Khi sử dụng đúng hướng dẫn, PrEP giúp giảm nguy cơ lây nhiễm HIV qua đường tình dục đến khoảng 99%.

Việt Nam là quốc gia tiên phong tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương trong triển khai PrEP. Đến nay, hơn 70.000 người có hành vi nguy cơ cao đã được tiếp cận biện pháp dự phòng này. Năm 2023, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công nhận Việt Nam là nước dẫn đầu khu vực về cung cấp dịch vụ PrEP. Đây chính là lời khẳng định về sự chủ động và tiến bộ trong chiến lược phòng ngừa HIV của quốc gia.

Đích đến năm 2030 - Đoàn kết là sức mạnh

Hành trình 35 năm đã chứng minh khoa học có thể chiến thắng "án tử", nhưng quan trọng hơn, con người cần phải chiến thắng kỳ thị. Song, để khép lại dịch bệnh AIDS vào năm 2030, chúng ta vẫn cần nỗ lực lấp đầy khoảng cách khi mới đạt 87,3% người nhiễm biết tình trạng của mình và 78,9% trong số đó đang được điều trị ARV.

Sự đoàn kết lúc này không chỉ là động lực khoa học mà còn là trách nhiệm nhân văn. Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống AIDS năm 2025, với chủ đề "Đoàn kết là sức mạnh - Chung tay chấm dứt dịch bệnh AIDS", Việt Nam kêu gọi sự tham gia mạnh mẽ của toàn xã hội, tập trung vào bốn nhiệm vụ trọng tâm:

- Đẩy mạnh phát hiện sớm và điều trị ARV cho người nhiễm HIV.

- Mở rộng, đa dạng hóa các biện pháp dự phòng: bao cao su, bơm kim tiêm, Methadone, PrEP và phòng lây truyền từ mẹ sang con.

- Tăng cường truyền thông thay đổi hành vi, hướng đến các nhóm nguy cơ cao.

- Xóa bỏ kỳ thị, phân biệt đối xử liên quan đến HIV tại cơ sở y tế và trong cộng đồng.

Chấm dứt dịch bệnh AIDS là trách nhiệm của toàn xã hội, không chỉ riêng ngành Y tế. Với sự đồng lòng, quyết tâm và hành động cụ thể, Việt Nam hoàn toàn có thể đạt được mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030, khép lại hành trình 35 năm từ nỗi sợ hãi đến niềm hy vọng, từ "án tử" đến cuộc sống có ý nghĩa trọng vẹn.

suckhoe.vtv.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Cảnh giác nguy cơ ngộ độc từ nấm rừng và thực phẩm tự nhiên

Cảnh giác nguy cơ ngộ độc từ nấm rừng và thực phẩm tự nhiên

Từ năm 2025 đến nay, toàn tỉnh Lào Cai ghi nhận 5 vụ ngộ độc thực phẩm, làm 48 người mắc, 1 người tử vong. Đáng chú ý, trong 4 vụ ngộ độc do độc tố tự nhiên, có 2 vụ liên quan đến nấm rừng. Những con số này cho thấy nguy cơ ngộ độc từ thực phẩm tự nhiên vẫn hiện hữu, có thể gây hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe, nhất là tại các địa bàn vùng cao.

Công an tỉnh Lào Cai: 461 đơn vị máu từ chương trình “Giọt máu nghĩa tình – Vì bình yên cuộc sống”

Công an tỉnh Lào Cai: 461 đơn vị máu từ chương trình “Giọt máu nghĩa tình – Vì bình yên cuộc sống”

Sáng 13/8, Công an tỉnh Lào Cai tổ chức chương trình hiến máu tình nguyện với chủ đề “Giọt máu nghĩa tình - Vì bình yên cuộc sống”. Chương trình có sự phối hợp của Ban Chỉ đạo vận động hiến máu tình nguyện tỉnh Lào Cai, Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương và Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai.

Chính thức triển khai Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 - 2030

Chính thức triển khai Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 - 2030

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà vừa ký Quyết định số 1515/QĐ-TTg ngày 10/8/2026, phê duyệt Đề án “Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 - 2030” trên phạm vi toàn quốc. Đề án đặt mục tiêu xây dựng hệ thống cấp cứu ngoại viện đồng bộ, hiện đại, tăng khả năng tiếp cận dịch vụ cấp cứu của người dân và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng trong những tình huống khẩn cấp.

Cảnh sát giao thông Lào Cai kịp thời đưa người phụ nữ bất tỉnh đi cấp cứu

Cảnh sát giao thông Lào Cai kịp thời đưa người phụ nữ bất tỉnh đi cấp cứu

Khoảng 13 giờ 20 phút ngày 10/8, trong khi làm nhiệm vụ tại Km2, Tỉnh lộ 166, thuộc thôn Minh Phú, xã Quy Mông, tỉnh Lào Cai, Tổ Cảnh sát giao thông thuộc Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 2, Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Lào Cai đã kịp thời hỗ trợ, đưa một phụ nữ bị ngất xỉu đến bệnh viện cấp cứu.

Nuôi con bằng sữa mẹ - khởi đầu vững chắc cho trẻ em

Nuôi con bằng sữa mẹ - khởi đầu vững chắc cho trẻ em

Nuôi con bằng sữa mẹ là một trong những giải pháp quan trọng giúp trẻ có khởi đầu tốt nhất trong những năm tháng đầu đời. Không chỉ cung cấp nguồn dinh dưỡng tối ưu, sữa mẹ còn giúp trẻ tăng sức đề kháng, phát triển toàn diện cả về thể chất và trí tuệ.

Chủ động phòng, chống viêm não do vi-rút ở trẻ nhỏ

Chủ động phòng, chống viêm não do vi-rút ở trẻ nhỏ

Mùa hè thời tiết nóng ẩm dẫn đến nguy cơ bùng phát nhiều dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, trong đó có bệnh viêm não do vi-rút. Bệnh diễn biến nhanh, nguy cơ để lại nhiều di chứng thần kinh nặng nề nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Lào Cai: Triển khai chiến dịch 90 ngày làm sạch, làm giàu, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu lĩnh vực HIV/AIDS

Lào Cai: Triển khai chiến dịch 90 ngày làm sạch, làm giàu, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu lĩnh vực HIV/AIDS

Thực hiện Kế hoạch số 223/KH-SYT của Sở Y tế tỉnh Lào Cai về triển khai chiến dịch 90 ngày làm sạch, làm giàu, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu lĩnh vực HIV/AIDS, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh đang tích cực hỗ trợ các đơn vị triển khai rà soát, cập nhật và chuẩn hóa dữ liệu trên toàn tỉnh.

Bộ Y tế chấn chỉnh tình trạng thu thêm tiền của người khám BHYT đúng quy định

Bộ Y tế chấn chỉnh tình trạng thu thêm tiền của người khám BHYT đúng quy định

Bộ Y tế mới có văn bản gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố, các bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế, các bộ, ngành và các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên toàn quốc yêu cầu chấn chỉnh tình trạng người có thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) khám đúng quy định nhưng vẫn bị thu thêm chi phí ngoài phần đồng chi trả, nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người tham gia BHYT.

Nâng tầm y tế cơ sở

Nâng tầm y tế cơ sở

Y tế cơ sở giữ vai trò nền tảng trong chăm sóc sức khỏe nhân dân, góp phần phòng bệnh, quản lý sức khỏe cộng đồng và giảm tải cho tuyến trên. trước yêu cầu của mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh đang tập trung đầu tư nguồn lực, tăng cường bác sĩ cho trạm y tế, từng bước nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.

Hơn 660 đơn vị máu được tiếp nhận từ hai chương trình hiến máu tình nguyện tại Lào Cai

Hơn 660 đơn vị máu được tiếp nhận từ hai chương trình hiến máu tình nguyện tại Lào Cai

Sáng 30 và 31/7, hai chương trình hiến máu tình nguyện được tổ chức tại xã Bát Xát và Bệnh viện Đa khoa số 2 tỉnh Lào Cai đã tiếp nhận tổng cộng hơn 660 đơn vị máu an toàn. Các hoạt động không chỉ góp phần bổ sung nguồn máu phục vụ cấp cứu, điều trị mà còn lan tỏa tinh thần sẻ chia, trách nhiệm vì cộng đồng.

fb yt zl tw