Từ ngày 1/7, Đề án "Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1 TP Hà Nội" do Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội công bố chính thức được triển khai thí điểm.
Theo đề án, vùng phát thải thấp có phạm vi gồm 9 phường: Hoàn Kiếm, Cửa Nam, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà, Tây Hồ, Ô Chợ Dừa, Hai Bà Trưng và Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
Tuy nhiên, Sở Nông nghiệp và Môi trường khẳng định Hà Nội không cấm đồng loạt toàn bộ xe mô tô, xe gắn máy và ô tô sử dụng xăng, dầu trên toàn bộ khu vực Vành đai 1. Các biện pháp kiểm soát chỉ được triển khai theo từng giai đoạn và sẽ mở rộng dần theo lộ trình đã được phê duyệt.
Giai đoạn đầu chỉ thí điểm tại khu vực thuộc phường Hoàn Kiếm
Trong giai đoạn đầu, từ ngày 1/7 đến hết ngày 31/12/2026, thành phố chỉ thực hiện thí điểm vùng phát thải thấp tại khu vực 1 và khu vực 2 thuộc phường Hoàn Kiếm.
Đối với khu vực 1, từ 19h đến 24h vào các ngày Thứ Sáu, Thứ Bảy và Chủ Nhật hằng tuần, toàn bộ phương tiện giao thông đường bộ gồm xe mô tô, xe gắn máy và các loại ô tô sẽ không được phép lưu thông. Quy định này không áp dụng đối với các phương tiện ưu tiên theo quy định của pháp luật. Các xe ưu tiên vẫn được hoạt động bình thường 24/24 giờ.
Ngoài quy định cấm phương tiện trong khung giờ nêu trên, Hà Nội cũng triển khai nhiều giải pháp nhằm giảm lượng phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong khu vực thí điểm.
Theo đó, thành phố khuyến khích các phương tiện xe máy chạy xăng hoạt động kinh doanh trên nền tảng kết nối vận tải hạn chế hoạt động trong khu vực 1 và khu vực 2. Đồng thời, chủ sở hữu xe máy được sản xuất hoặc nhập khẩu trước năm 2016 cũng được khuyến khích hạn chế lưu thông trong khu vực này.
Người dân sinh sống và làm việc trong vùng phát thải thấp được khuyến khích chuyển sang sử dụng phương tiện giao thông công cộng, phương tiện phi cơ giới hoặc các phương tiện sử dụng năng lượng sạch nhằm góp phần cải thiện chất lượng không khí.
Xe khách, xe tải vẫn được lưu thông nhưng phải tuân thủ khung giờ
Đối với phương tiện vận tải, Hà Nội không cấm lưu thông hoàn toàn mà áp dụng các quy định về thời gian hoạt động.
Theo đó, xe ô tô chở khách trên 16 chỗ, ngoại trừ xe buýt và xe đưa đón học sinh, chỉ được phép hoạt động ngoài giờ cao điểm. Trường hợp cần lưu thông trong giờ cao điểm phải được Công an TP Hà Nội chấp thuận bằng văn bản.
Xe tải có khối lượng toàn bộ dưới 2 tấn cũng chỉ được hoạt động ngoài giờ cao điểm. Nếu muốn lưu thông trong giờ cao điểm, chủ phương tiện phải được Công an thành phố cho phép.
Đối với xe tải có khối lượng từ 2 tấn đến 3,5 tấn và xe tải trên 3,5 tấn, thời gian lưu thông được quy định từ 21h hôm trước đến 6h sáng hôm sau. Ngoài khung thời gian này, phương tiện chỉ được phép hoạt động khi có văn bản chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền.
Trong khi đó, xe buýt, xe đưa đón học sinh, ô tô từ 16 chỗ trở xuống và xe bán tải được khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch hoặc đáp ứng tiêu chuẩn khí thải cao hơn.
Quy chuẩn khí thải sẽ được áp dụng theo lộ trình
Bên cạnh các biện pháp hạn chế phương tiện, Hà Nội cũng xây dựng lộ trình siết chặt tiêu chuẩn khí thải đối với phương tiện hoạt động trong vùng phát thải thấp.
Cụ thể, từ ngày 1/1/2027, các ô tô thuộc nhóm phương tiện ưu tiên hoặc được phép hoạt động trong khu vực hạn chế phải đáp ứng quy chuẩn khí thải từ mức 4 trở lên.
Tiếp đó, từ ngày 1/1/2028, xe mô tô và xe gắn máy thuộc nhóm này phải đạt quy chuẩn khí thải từ mức 3 trở lên, ngoại trừ các phương tiện thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an.
Như vậy, quy định về tiêu chuẩn khí thải chưa được áp dụng ngay từ ngày 1/7 mà sẽ được thực hiện theo từng giai đoạn trong những năm tiếp theo.
Miễn phí xe buýt trong Vành đai 1 suốt một năm
Để hỗ trợ người dân trong quá trình triển khai vùng phát thải thấp, Hà Nội sẽ miễn tiền vé sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt đối với các hành trình di chuyển trong phạm vi Vành đai 1.
Chính sách này được áp dụng từ ngày 1/7/2026 đến hết ngày 30/6/2027 và không áp dụng đối với các tuyến xe buýt phục vụ mục đích kinh doanh hoặc du lịch.
Việc miễn phí xe buýt được kỳ vọng sẽ khuyến khích người dân chuyển sang sử dụng phương tiện công cộng, giảm lượng phương tiện cá nhân lưu thông trong khu vực trung tâm, qua đó góp phần cải thiện chất lượng môi trường và giảm ùn tắc giao thông.
