“Vẽ bệnh” từ chính nỗi sợ của người bệnh
Thời gian qua, nhiều phòng khám tư nhân bị triệt phá vì thủ đoạn “vẽ bệnh – moi tiền”, lợi dụng nỗi lo của người bệnh để trục lợi. Các cơ sở thường núp bóng khám nam khoa, phụ khoa, nha khoa, cơ xương khớp, quảng cáo “chữa khỏi 100%”, gói khám giá rẻ trên mạng xã hội.
Thậm chí, có nơi tổ chức khám miễn phí trá hình, thuê người giả bác sĩ nước ngoài, mạo danh bệnh viện công để tạo niềm tin. Khi bệnh nhân đến, họ bị thổi phồng bệnh tình, hù dọa biến chứng, chỉ định dịch vụ không cần thiết nhằm thu lợi lớn.
Mới đây, Cơ quan CSĐT Công an TP Hải Phòng khởi tố vụ án, 19 bị can tại Phòng khám đa khoa Phượng Đỏ để điều tra các hành vi “Cưỡng đoạt tài sản”, “Trốn thuế”, liên quan dấu hiệu “vẽ bệnh, moi tiền”. Trong số này có 5 bị can mang quốc tịch Trung Quốc.
Về vụ việc này, Cơ quan Công an khuyến cáo người dân khi đến khám chữa bệnh cần yêu cầu cơ quan y tế cung cấp đầy đủ thông tin về tình trạng bệnh, phương pháp điều trị, chi phí dịch vụ, thận trọng trước những yêu cầu thanh toán bất thường hoặc việc gây áp lực phải thực hiện ngay các thủ thuật, gói dịch vụ có giá trị cao.
Trước đó, ngày 1/7/2026, Bộ Công an thông tin khởi tố vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” tại hệ thống phòng khám thuộc Công ty TNHH MTV Nha khoa thẩm mỹ Đại Nam (TP HCM). Cơ quan điều tra đồng thời khởi tố, bắt tạm giam Hồ Ngọc Tiên Trung về 2 tội danh; Thái Hữu Văn về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và Đàm Thị Bích Hằng về tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”.
Đại tá Tống Như Sơn - Phó Chánh Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an cho biết, các cơ sở khám, chữa bệnh nha khoa phải đáp ứng đầy đủ điều kiện hoạt động theo quy định. Người trực tiếp khám, điều trị phải có giấy phép hành nghề phù hợp và đăng ký hành nghề theo đúng quy định của pháp luật.
Doanh nghiệp không được thuê, mượn giấy phép hành nghề hoặc bố trí bác sĩ đứng tên để hợp thức hóa hoạt động. Hoạt động quảng cáo, tư vấn phải bảo đảm trung thực, chính xác; Vật liệu, sản phẩm sử dụng trong điều trị phải đúng nguồn gốc, chất lượng và đúng nội dung đã cam kết với khách hàng. Đồng thời, cơ sở phải lưu giữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ để phục vụ việc truy xuất và xác định trách nhiệm ở từng khâu.
Theo Đại tá Tống Như Sơn, người đứng đầu doanh nghiệp, chủ cơ sở không được lợi dụng việc tổ chức, điều hành hoạt động kinh doanh để chỉ đạo thực hiện hoặc che giấu các hành vi gian dối, vi phạm về chuyên môn, kế toán và nghĩa vụ thuế.
Doanh nghiệp chỉ có thể phát triển bền vững khi bảo đảm an toàn cho người bệnh, trung thực trong hoạt động kinh doanh và tuân thủ pháp luật. Mọi hành vi gian dối về chuyên môn, sản phẩm, doanh thu đều bị xử lý nghiêm theo quy định.
Bộ Công an khuyến cáo người dân chỉ lựa chọn cơ sở nha khoa được cấp phép; Kiểm tra thông tin, giấy phép hành nghề của người trực tiếp điều trị và nguồn gốc vật liệu, răng sứ sử dụng. Nếu nghi ngờ cơ sở hoặc sản phẩm không đúng cam kết, cần kiểm tra tại cơ sở độc lập và phản ánh đến cơ quan y tế, bảo vệ người tiêu dùng hoặc công an để được xử lý.
“Vẽ bệnh, moi tiền” có thể đối mặt mức án nào?
Trước thực trạng một số phòng khám tư nhân sử dụng thủ đoạn “vẽ bệnh moi tiền”, Luật sư Diệp Năng Bình – Trưởng Văn phòng Luật sư Tinh Thông Luật (Đoàn Luật sư TP HCM) cho biết, đây không chỉ là hành vi vi phạm nghiêm trọng đạo đức nghề nghiệp y khoa mà còn là hành vi vi phạm pháp luật, xâm phạm trực tiếp đến sức khỏe, tài sản và quyền lợi hợp pháp của người dân.
Dưới góc nhìn pháp lý, theo Luật sư Bình, hành vi “vẽ bệnh moi tiền” tùy theo tính chất, mức độ có thể bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Trước hết, về xử phạt hành chính, phòng khám vi phạm có thể bị xử lý theo Điều 38 Nghị định 90/2026/NĐ-CP. Theo điểm b khoản 5, hành vi chỉ định dịch vụ khám chữa bệnh hoặc gợi ý chuyển người bệnh sang cơ sở khác nhằm trục lợi có thể bị phạt 5-10 triệu đồng, đồng thời tước quyền sử dụng giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề từ 1-3 tháng.
Ngoài ra, về hình sự, nếu “vẽ bệnh, moi tiền” bằng thông tin gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản từ 2 triệu đồng trở lên, hoặc dưới mức này nhưng thuộc trường hợp luật định, người vi phạm có thể bị xử lý về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự. Mức phạt có thể từ cải tạo không giam giữ đến 3 năm, phạt tù 6 tháng đến 20 năm hoặc tù chung thân. Ngoài ra, có thể bị phạt tiền, cấm hành nghề hoặc tịch thu tài sản.
Để người dân không trở thành "con mồi" của các phòng khám bất lương, luật sư Diệp Năng Bình khuyến cáo người dân từ bỏ thói quen tin vào các quảng cáo trên mạng xã hội, nên thường xuyên truy cập Cổng thông tin điện tử của Sở Y tế các tỉnh thành để kiểm tra danh mục kỹ thuật được cấp phép và danh sách các cơ sở từng bị xử phạt. Ưu tiên khám tại các bệnh viện công lập hoặc bệnh viện tư nhân có uy tín, lâu năm.
Bên cạnh đó, người bệnh có quyền yêu cầu cung cấp phác đồ và bảng giá chi tiết trước khi ký bất kỳ cam kết nào. Tất cả các khoản tiền đóng phải có hóa đơn, chứng từ hợp pháp của phòng khám, tuyệt đối không chuyển khoản vào tài khoản cá nhân của nhân viên y tế.
Ngoài ra, khi phát hiện có dấu hiệu bị lừa đảo, người dân cần thu thập tất cả các tài liệu chứng cứ, hồ sơ khám bệnh, các hóa đơn… lại để làm căn cứ chứng minh nộp cho các cơ quan chức năng.
Đặc biệt, không lựa chọn im lặng cho qua, người dân cần gửi đơn phản ánh, tố cáo kèm theo các tài liệu chứng cứ đến cơ quan Công an nơi phòng khám hoạt động để bảo vệ quyền lợi và ngăn chặn hành vi vi phạm.
